Вильгельм Эгон фон Фюрстенберг: Саясат пен діннің тартысы

Кіріспе

Вильгельм Эгон фон Фюрстенберг Хайлигенберг (2 желтоқсан 1629 – 10 сәуір 1704) – неміс графы, кейіннен Киелі Рим империясының Фюрстенберг Хайлигенберг князі. Ол дін қызметкері, Страсбург епископы болған және Отыз жылдық соғыстан кейін Еуропа саясатына белсенді қатысты. Ол Кельн архиепискобы-сайлаушысы мен Франция королі Людовик XIV-нің қызметінде бірдей жұмыс істеді, ал империяға қарсы соғыста сайлаушыны басқа жаққа шақыруы үшін тұтқындалып, мемлекетке опасыздық жасады деген айыппен сотталды.

Ерте өмір

Вильгельм Фюрстенберг Хелигенбергтің Эгон VIII және Гогенцоллерн-Хечингеннің Анна Мариясының кіші ұлы болды. Оның әкесі 1635 жылы, Вильгельм әлі жас болғанда, Отыз жылдық соғыста қаза тапты. 1637 жылдан бастап Вильгельм ағасы Франц Эгонмен бірге Трикороната гимназиясына оқуға түсті. Олар сол жерде Баварияның Максимилиан Генрихымен танысып, олардың болашақ мансабын анықтайтын достық қарым-қатынас орнатты. Содан кейін Вильгельм 1643 жылы Лувенде, ал 1646 жылы Римде теологияны оқыды. Римде ол Рим папасы Иннокентий X-ке жолығып, жақсы әсер қалдырды.

Мансап

1648 жылы Вильгельм Кельн соборының бөлімінде субдиакон болып тағайындалды, ал келесі жылы Франц архиепископ-сайлаушының жеке кеңесіне мүше болып кірді. 1650 жылы олардың досы Максимилиан архиепископ-сайлаушы лауазымын мұрагерлік еткен кезде Вильгельм мен Франц сарайда маңызды ықпалға ие болды. 1651 жылы кардинал Мазарин Фронда кезінде қауіпті паналау үшін Кельнге келді. Сол кезде ол Франц пен Вильгельммен танысып, олардың Кельн және Империяның басқа аймақтарындағы ықпалын көрді. Ол оларды Империядағы француз мүдделерін қолдайтын жақтастар ретінде тәрбиелеуге кірісті, Рейн аймағындағы қорғаныс одақтарын құруға деген ұмтылыстарын қолдады. 1656 жылы кардинал Вильгельмге Суассон қаласының жанындағы Сент-Мишель-ан-Тьераш аббаттығын басқару құқығын берді.

Империяға әсері

1657 жылы Киелі Рим империясының императоры Фердинанд III қайтыс болғанда, Мазарин Вильгельмнен келесі императорды таңдауға ықпал етуін сұрады, тіпті Франция патшасы Людовик XIV-ді сол рөлге ұсынуға дейін барды. Максимилиан мен Майнц және Трир сайлаушылары Вильгельмді Баварияның сайлаушысы Фердинанд Марияға жіберді, ол келесі император ретінде ұсынылуға дайын екенін білу үшін, бірақ ол бас тартты. Вильгельм бұл нәтиже туралы кардинал мен Людовик XIV-ке жеке баяндады және француз патшасының сайлаушылармен ақылға қонымды мүмкіндігі жоқ екенін хабарлады. Осы кездесуде кардинал Вильгельммен француз мүддесі үшін жұмыс істесе, өзі мен ағасы үшін сыйақылар мен атақтар туралы келіссөздер жүргізе бастады. Кардинал өзінің империядағы жетекші келіссөзшісі Хью де Лионнеге бауырластармен олардың қолдауы үшін келіссөздерді жалғастыруды тапсырды, патша император сайлану нәтижесіне қарамастан, оларға үздіксіз адал қызметі үшін он сегіз мың ливр төлейтінін айтты. Вильгельм ұсынылатын артықшылықтарды жазбаша түсіндіретін құжатты талап етті, себебі ол француздардың Габсбургтерге қарсы тым күшті шыққаннан кейін оны қолдаусыз қалдыруы мүмкін деп опасызданды. 1658 жылдың 4 маусымында Лионне, Франц және Вильгельм келісімге қол қойды, онда егер олар «Франция патшасының Германиядағы барлық жоспарлары мен мүдделері үшін» жұмыс істесе, графтарға француз тарапынан қолдау көрсетілетіні жазылған. Леопольд I таққа отырғаннан кейін Вильгельм мен Франц 1658 жылдың тамызында Рейн лигасының құрылуына зор үлес қосты. Бұл жаңа Габсбург императорына қарсы қосымша тежеу ретінде француздар тарапынан қолдау тапты және оған қосылды. Габсбургтер бауырластарға Лиганың құрылуын тоқтату үшін сыйлықтар мен атақтар ұсынды, бірақ олар бас тартты.

Халықаралық келіссөздер

1659 жылы кардинал Мазарин Максимилиан мен Майнцтың электоры Иоганн Филипп фон Шёнборннан Франко-испан соғысын аяқтау жөніндегі келіссөздерді жүргізуді сұрады. Одан кейін Максимилиан Вильгельмді француз сарайына, келіссөздерге және, әрі қарай, Пиреней шартына қол қоюға үнемі жіберді. 1661 жылы Вильгельм Парижде бірнеше ай Монпансье герцогинясы Анна Мария Луиза Орлеанға үйленуді ниеттенген Лотарингия герцогы Карл IV-нің өтінішін жеткізумен айналысты. Ол бұл ұсынысты қабылдамаса да, Вильгельммен бірге уақыт өткізуге риза болды, оның зиялы қабілеті мен шетелдік істер жөніндегі біліміне таң қалды. 1664 жылы Леопольд Фюрстенберг-Хелигенберг аймағын графтықтан князьдыққа дейін көтерді, сондай-ақ Франц пен Вильгельмге ханзада титулын берді, бірақ олардың ағасы бұл аумақты басқарды. Бұл бауырластарды Габсбург Австриясына жақындату мақсатында жасалды, бірақ айтарлықтай өзгеріс болған жоқ. Кельннің өкілі ретінде Вильгельм 1665 және 1666 жылдары Мюнстер епискобы Бернхард фон Галеннің Екінші ағылшын-голландия соғысына қатысуын тоқтату үшін келіссөздер жүргізді, осылайша Мюнстер епискобының болашақта соғыс жүргізу құқығын тым шектемейді. 1665 жылы Испания королі Филипп IV қайтыс болғанда, ірі державалар оның мұрагері, денсаулығы нашар Карл II-нің неше жыл билік ететінін ойлады. Франция Вильгельмді Испания және Испан Нидерландтарындағы мұрагерлік мәселесі бойынша келіссөздерді бастау үшін жұмысқа алды. Деволюциялық соғысқа дейін Вильгельм Максимилианға Кельн үшін әскер құруға қаражат жеткізді. Ол сондай-ақ Нойбургтың граф-палатині Филипп Вильгельмге және Баварияның электорына Нидерландыдағы француз маневрларына қарсы тұру үшін Австрия әскерлерінің олардың жерлері арқылы өтуіне рұқсат бермеу үшін көндіруге барды. 1667 жылдың 8 қаңтарында Вильгельм Кельн атынан (бірақ Францияның тапсырмасымен) императордың мұрагерлікке қатысты пікірін білу үшін Венаға сапарлады, мүмкін Карл қайтыс болғаннан кейін Нидерландыны Испаниядан бөліп алуға болады. Ол көп уақытын патша сарайындағы түрлі министрлермен қарым-қатынас орнатуға жұмсады. Оған Габсбургтер тарапына қосылып, Рейн лигасының таратылуын қамтамасыз ету үшін титулдар мен ақша ұсынылды, бірақ ол бас тартты. Оны венгр революциясында оның көмегін (сонымен бірге француз көмегін) қалаған Петар Зринский де іздеді. Вильгельм онымен жиі көрінбеуді жөн көрді. Алайда ол Людовик XIV-ке венгр революционерлері және олардың австриялық күштерге ыңғайлы алаңдату мүмкіндігі туралы хабарлады. Бұл 1668 жылы Франция мен Австрия арасындағы Шарль мұрагерсіз қайтыс болған жағдайда Франция Испанияның Нидерланды, Бургундия, Наварра, Филиппин, Екі Сицилия және Марокконы алады, ал қалған испан аумақтары Австрияға беріледі деген келісімге негіз болды. 1668 жылдың басында Вильгельм Ұлы Пенсионер Йохан де Виттпен келіссөздер жүргізіп, Испанияның Нидерландысын Франция мен Нидерланд Республикасы арасында бөлу туралы келісімге келуге тырысты. 1669 жылдың басында ол өзінің француз полкімен Лилльде бір ай жаттықты. Ол осыдан аз уақыт бұрын осы полктің полковнигі болып тағайындалған болатын. Бұл тағайындама оның тікелей Людовик XIV үшін жұмыс істемейтіндігіне сенуді басқалар үшін қиындатты. Алайда Вильгельм жеке пайдасы үшін француздардың мүмкіндіктерін пайдаланды. Сол жылдың шілде айында ол ағасы Герман Эгонға голландиялықтардың Рейн одағымен Францияға қарсы сауда келісімдерін жасасқандай етіп кездесуді ұйымдастырды. Бұл француздар бауырластарға ақша беріп, олар онымен Майнау қаласын сатып алу үшін пайдалануы үшін жасалды. Вильгельм Франко-голландия соғысына дайындық жұмыстарында маңызды рөл атқарды. Ол Франция және Империяның көптеген билеушілері арасында голландиялықтарға шабуыл жасау үшін жеңіліссіз одақ құруға тырысты. 1670 жылы ол Кельн армиясына француздық қолдауды қамтамасыз етіп, келісімде Максимилианның мүдделерін кепілдікке алды. Содан кейін ол Бранденбургтың курфюрсті Фредерик Вильгельмді шабуылдаушы одаққа қосылуға көндіруге тырысты, бірақ ол сәтті болмады. 1671 жылдың шілдесінде Вильгельм Мюнстер епискобын француз одағына қосылуға көндірді.

In 1659, Cardinal Mazarin asked Maximilian and Johann Philipp von Schönborn, the Elector of Mainz, to oversee negotiations to end the Franco Spanish War. Maximilian thereafter sent Wilhelm regularly to the French court, to negotiations and ultimately to the signing of the Treaty of the Pyrenees. In 1661, Wilhelm spent months in Paris conveying the suit of Charles IV, Duke of Lorraine, who wished to marry Anne Marie Louise d'Orléans, Duchess of Montpensier. While she rejected the offer, she did enjoy spending time with Wilhelm, admiring his intelligence and his knowledge of foreign affairs. In 1664, Leopold elevated the territory of Fürstenberg Heligenberg from a county to a principality, and also extended the title of Prince to Franz and Wilhelm, though their brother ruled the territory. This was done to try to draw the brothers closer to Habsburg Austria, but did not appear to change much. As the representative from Cologne, Wilhelm drove the negotiations in 1665 and 1666 to end the involvement of Bernhard von Galen, the Bishop of Münster, in the Second Anglo Dutch War so that they would not overly restrict the authority of the Bishop of Münster to wage war in the future. When Philip IV of Spain died in 1665, the great powers wondered how long his heir, the sickly Charles II, would last. Wilhelm was put to work by France to begin negotiations related to the succession in Spain and in the Spanish Netherlands. In the run up to the War of Devolution, Wilhelm carried funds to Maximilian to fund the build up of an army for Cologne. He also visited the Count Palatine of Neuburg, Philip Wilhelm, and the Elector of Bavaria to persuade them not to allow Austrian forces to move through their lands to oppose French maneuvers in the Netherlands. On 8 January 1667, Wilhelm went to Vienna representing Cologne (but acting on behalf of France) to sound out the Emperor's feelings about the succession, perhaps splitting the Netherlands from Spain after the death of Charles. There he spent much time establishing relationships with various ministers at the court. He was offered titles and money to join the Habsburg side and work for the end of the League of the Rhine, but he demurred. He was also sought by Petar Zrinski, who wished his help (and thus French help) in a Hungarian revolution. Wilhelm avoided being seen too often with him. However, he did let Louis XIV know of the Hungarian revolutionaries, and their potential to provide an opportune diversion for Austrian forces. This laid the ground for a 1668 treaty between France and Austria agreeing that if Charles died without an heir, France would receive the Spanish Netherlands, the County of Burgundy, Navarre, the Philippines, the Two Sicilies, and Morocco, while the remaining Spanish territories would go to Austria. In early 1668, Wilhelm was negotiating with Grand Pensionary Johan de Witt to try to come to an arrangement in the War of Devolution to partition the Spanish Netherlands between France and the Dutch Republic. Early in 1669, he spent a month training with his French regiment in Lille. He had been appointed colonel of this regiment shortly before. This appointment made it even harder for others to believe he was not working directly for Louis XIV. However, Wilhelm was not above taking advantage of the French for personal gain. That July, he had his brother, Hermann Egon, arrange a meeting so that it would appear the Dutch were negotiating trade agreements with the League of the Rhine against France. This was done so that the French would give the brothers money that they would then use to purchase Mainau. Wilhelm was instrumental in the preparations for the Franco Dutch War. He went between France and numerous rulers in the Empire to try to build an unbeatable alliance for the attack on the Dutch. In 1670 he secured French support for the army of Cologne, guaranteeing the interests of Maximilian in the treaty. He then went to convince Frederick William, Elector of Brandenburg, to join the offensive alliance, though he was ultimately unsuccessful. By July 1671, Wilhelm convinced the Bishop of Münster to join the French alliance.

Құлау және құтқару

1666 жылы екінші ағылшын-голланд соғысында Мюнстермен келіссөздер кезінде Вильгельм Бранденбург сайлаушысының қарсылығына тап болды. 1670 жылы Вильгельм Бранденбургті француз-голланд соғысына француз одағына қосылуға итермелеген кезде, сол кезде ауруға шалдыққан Леопольд I-нің мұрагеріне қатысты оның пікірін сұрады. Вильгельм келесі император ретінде Людовик XIV-ті ұсынды, бірақ Бранденбург Нойбург герцогын артық көрді. Вильгельм кетер кезде, оның ақшасы мен дипломатиялық құжаттары бар бірнеше жүктері жоғалып кетті, бұл оның кете беруін кешіктірді. Жүктері бір күні кейін табылды, бірақ ақшасы болмады, сондықтан Вильгельм мұны қарапайым ұрлық деп есептеді. Ол құжаттарының қарастырылғанын, императорды алмастыру жоспарлары мен талқылауларын көрсететін құжаттың жоқ екенін байқамады. Осы құжат оның сот процесінде императорға қарсы жасаған сатқындығының дәлелі ретінде қайта пайда болды. 1671 жылы Бранденбург сайлаушысы Леопольдқа Франция атынан Вильгельмнің күшін жинағанына қарсы көп рет сөйледі, император Вильгельмнің ісіне одан да күшті қарсылық білдірді. 1672 жылы император голландтардың одақтасы ретінде француз-голланд соғысына қосылды, бұл империяның солтүстік-батыс бөлігіндегі бірнеше епископтардың қарсылығына ұшырады. Империалистер Фюрстенберг ағайындарын осы апаттың басты себебі деп есептеді, Вильгельм 14 ақпанда 1674 жылы Кельн арқылы қуылғаннан кейін императорлық кавалериясымен сатқындық жасады деген айыппен тұтқындалды. Тұтқындалған кезде ол Франциядан жылына тоқсан мың ливр табатын. Ол дереу Венаға жеткізіліп, өмірі үшін сотталды. Ол Кельндегі папалық нунцийдің араласуымен құтқарылды, бірақ 1679 жылы Ниймвеген шарты қол қойылғанға дейін түрмеде қалды. Оның қызметтері үшін сыйақы ретінде Людовик XIV оны 1682 жылы ағасының орнына Страсбург епископы етіп тағайындады, 1686 жылы Папа Иннокентий XI-ден кардиналдың қалпасын алды, ал 1688 жылы Кёльн архиепископының көмекшісі және Максимилианның мұрагері болып сайлануға қол жеткізді. Алайда императордың тілегі бойынша папа 1688 жылдың 26 тамызында вето құқығын қолданды. Людовик XIV империяға шабуыл жасап, осы әрекетті және оның қарындасы Палатинат мұрасын талап етуін шабуылға себеп ретінде келтірді. Тоғыз жылдық соғыста одақтастардың Людовик XIV-ке қарсы табысқа жетуі оның барлық үмітін жоққа шығарды, Вильгельм Эгон Францияға қайтып келді. Ол Парижге жақын Сен-Жермен-де-Пре аббаттығына көшіп, 1704 жылдың 10 сәуірінде қайтыс болды.

During the negotiations in 1666 with Münster in the Second Anglo Dutch War, Wilhelm found himself opposed by the Elector of Brandenburg. In 1670, while attempting to get Brandenburg to join the French alliance in the Franco Dutch War, Wilhelm also asked the elector about his opinion of a successor for Leopold I, who was sick at the time. Wilhelm suggested again Louis XIV as the next Emperor, but Brandenburg preferred the Duke of Neuburg. When Wilhelm went to leave, he was delayed by the disappearance of some of his baggage, which included his money and diplomatic papers. The bags turned up the next day without the money, so Wilhelm considered it simple theft. He did not notice that his papers had been searched, and that the document detailing his discussions and plans for the Emperor's replacement was missing. This document would show up again as evidence of his treason against the Emperor at his trial. In 1671, the Elector of Brandenburg spoke many times to Leopold against the influence that Wilhelm was wielding on behalf of France, and the Emperor became more strongly opposed to Wilhelm's work. In 1672 the Emperor joined the Franco Dutch War as an ally of the Dutch, finding himself opposed by several bishops in the northwest part of the Empire. The Fürstenberg brothers being regarded by the Imperialists as the main cause of this disaster, Wilhelm was arrested for treason on 14 February 1674 by imperial cavalry after chasing his carriage through Cologne. At the time of his arrest he was making ninety thousand livres a year from France. He was hurried off to Vienna and was tried for his life. He was saved by the intervention of the papal nuncio at Cologne, but was kept in prison until the signature of the Treaty of Nijmwegen in 1679. As a reward for his services Louis XIV appointed him bishop of Strassburg in succession to his brother in 1682, in 1686 obtained for him from Pope Innocent XI the cardinal's hat, and in 1688 succeeded in obtaining his election as coadjutor archbishop of Cologne and successor to Maximilian. At the instance of the emperor, however, the pope interposed his veto on 26 August 1688; the canons followed the papal lead. Louis XIV attacked the Empire, citing this action as well as his sister in law's claim to the inheritance of the Palatinate as his pretexts. As the progress of the Allies against Louis XIV in the Nine Years War deprived him of all prospect of success, Wilhelm Egon retired to France. He retired to his abbey of St Germain des Prés near Paris, where he died on 10 April 1704.

Жеке өмір

1670 жылы Вильгельм Бранденбургте 22 жасар Катарина Шарлотта фон Валленродтпен танысты. Ол саксон генералдың қызы және граф Антон фон Шлейден мен Люменге үйленген болатын. Олар махаббатқа берілді, ал көптеген замандастары Вильгельмді 1674 жылы туған ұлының әкесі деп есептеді. Оның күйеуі 1680 жылы қайтыс болғаннан кейін Вильгельм оның үш ұлының қамқоршылығын өз мойнына алды. 1685 жылы ол Вильгельмнің жүрегі жақын немере інісі Эммануэль Франц Эгонға тұрмысқа шықты. 1689 жылы Вильгельммен бірге Францияға жер аударылып, оның өліміне дейін оның қасында болды.