Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Энциклопедия
Encyclopedia
Chambers's Encyclopaedia 1859 жылы Эдинбург қаласында Уильям және Роберт Чемберстер құрылған. Ол 19 және 20 ғасырлардағы ең маңызды ағылшын тіліндегі энциклопедиялардың біріне айналды, дәлдігімен және ғылыми деңгейімен көзге түсті. Бұл көрсеткіштер Chambers баспа компаниясы шығарған басқа да еңбектерде де байқалды. Қазіргі таңда бұл энциклопедия шығарылмайды. Энциклопедияның алғашқы екі басылымын дайындау үшін қолданылған иллюстрациялар мен ағаштан жасалған кескіндердің таңдамасын Ұлттық мұражай Шотландияның веб-сайтындағы цифрлық ресурста қарауға болады.
Chambers's Encyclopaedia was founded in 1859 by William and Robert Chambers of Edinburgh and became one of the most important English language encyclopaedias of the 19th and 20th centuries, developing a reputation for accuracy and scholarliness that was reflected in other works produced by the Chambers publishing company. The encyclopaedia is no longer produced. A selection of illustrations and woodblocks used to produce the first two editions of the encyclopaedia can be seen on a digital resource hosted on the National Museums Scotland website.
"Чамберс" қоғамдық ақпарат
Энциклопедияны басып шығарғанға дейін Чемберс кішірек басылым – «Чемберстің халыққа арналған ақпараты» жарық көрді. Бұл 1835 жылы сериялық басылым ретінде басталды. «Пенни Циклопедиясы» сияқты, сол кездегі басқаларымен бірдей, ол орта және жұмысшы таптарына бағытталған, арзан анықтамалық жұмыс болуы тиіс еді. Сондықтан ол тек қарапайым адамды қызықтыратын және олардың өзіндік біліміне қажетті тақырыптарға ғана назар аударды. Сондай-ақ, ол кітаптардың үлкен форматынан бас тартып, «кітаптардың сыртқы түріндегі қадір-қасиет туралы қалыпты түсініктерді елемеу қажет деп ойлады». Бұл жоба сәтті аяқталды, алғашқы жылы жетпіс мың дана сатылды. Бастапқы басылым 48 нөмірленген «мақаладан» және «Жер, физикалық және саяси есеп» деген нөмірсіз кіріспе мақаладан тұрды. 1842 және 1848 жылдары екі томдық басылымдар жарық көрді. Үшінші, жақсартылған басылым 1857 жылы, Чемберс ағайындарының негізгі энциклопедиясының бірінші басылымы 1860 жылы жарықтанғаннан кейін жарияланды. 1875 және 1884 жылдары тағы екі томдық басылымдар жарық көрді, екеуі де «Бесінші басылым» деп аталды. Осымен қатар, Филадельфияда екінші басылымдар сериясы жарық көрді, оның ішінде Дж. Б. Липпикотт та бар. 1848 жылғы басылым алғашқы американдық басылым деп есептеледі, ал 1856 жылғы басылым 15-ші басылым деп мәлімделеді. 1867 жылға дейін Америкада тағы да басылымдар жарық көрді.
Before publishing an encyclopedia, Chambers produced a smaller publication, Chambers's Information for the People. This began as a serial publication in 1835. Like the Penny Cyclopaedia, and others of the time it was meant to be a cheap reference work that was targeted at the middle and working classes. Hence, it focused only on subjects that would be of interest to the common man and pertinent to his self education. It also eschewed the bulky format that and "found it necessary to disregard all common idea as to what constitutes dignity in the externals of books". The undertaking was a success, selling seventy thousand issues in its first year. The original edition consisted of 48 numbered "treatises", plus an unnumbered introductory treatise "An Account of the Earth, Physical and Political." Improved two volume editions were published in 1842 and 1848. A third improved edition appeared in 1857., shortly before the Chambers Brothers publication of the first edition of their major encyclopedia in 1860. Further new, two volume editions were published in 1875 and 1884, both of which are denominated the Fifth edition. Congruently with this a second series of editions were published in Philadelphia by a succession of publishers including J. B. Lippincott. The 1848 edition is stated to be the first American edition, while the 1856 ed. is claimed to be the 15th. Further American editions were published up to 1867.
Бірінші басылым
Chambers's Encyclopaedia A Dictionary of Universal Knowledge for the People деп аталатын алғашқы басылым, негізінен Konversations Lexikon неміс тіліндегі 10-шы басылымының ағылшын тіліне аударылған нұсқасына негізделген, ол кейін Brockhaus Enzyklopädie болып дамыды. Дегенмен, баспагерлер негізгі мәтінді маңызды қосымша материалмен толықтыру қажет деп шешті. Эндрю Финдлэйтер жобаның редакторы болды және оған он жыл уақыт арнады. 10-томның соңында жаңа және түзетілген мазмұнға арналған 409 беттік қосымша берілді. 1874 жылы түзетілген басылым жарық көрді. Арнайы мақалалары жоқ тақырыптардың көрсеткіші шамамен 1500 тақырыпты қамтыды. Мақалалар, әсіресе еврей әдебиеті, халықтық фольклор және қолданбалы ғылым салаларында, көбінесе өте жақсы деп есептелді. Алайда, Brockhaus-тағыдай, жұмыстың көлемі кеңейтілген қарастыруға мүмкіндік бермеді.
The first edition, entitled Chambers's Encyclopaedia A Dictionary of Universal Knowledge for the People, was partly based on a translation into English of the 10th edition of the German language Konversations Lexikon, which would become the Brockhaus Enzyklopädie. The publishers found it necessary, however, to supplement the core text with a significant amount of additional material, Andrew Findlater was the acting editor and spent ten years on the project. Volume 10 included a supplement of 409 pages at the back for new and revised content. A revised edition appeared in 1874. The index of matters not having special articles contained about 1,500 headings. The articles were generally considered excellent, especially on Jewish literature, folk lore, and practical science. As in Brockhaus, however, the scope of the work did not allow extended treatment.
Кейінгі басылымдар
1888–1892 жылдары Дэвид Патрик редакциялаған он томдық жаңа басылым жарық көрді. Осы басылымда көптеген мақалалар жаңадан жазылды, ал американдық тақырыптарға арналған мақалалардың басым бөлігі американдықтармен жазылды және Филадельфиядағы Липпинкотт компаниясы оны басып шығарды, соның арқасында Липпинкотт пен Чемберс өзінің тиісті елдерінде авторлық құқықтарды иелене алды. Бұл екінші басылымда бірінші басылымға қарағанда шамамен 800 сурет кем болды, бірақ кестелер мен ашылатын карталар сияқты басқа визуалды элементтер көбейді. 1890-жылдары, 1901, 1908, 1920-жылдары және 1935 жылы тағы да жаңа басылымдар жарық көрді. Осы соңғы басылым Ұлыбритания университеттерінің энциклопедиясы ретінде де шығарылды. Олардың бәрі 10 томдық форматта сақталды. Патрик 1901 және 1908 жылғы басылымдарға кіріспе жазды және 1914 жылы қайтыс болғанына қарамастан, 1920 және 1935 жылғы басылымдарда редактор ретінде көрсетілді. Бірақ шындығында оларды Уильям Гедди (1877–1967) редакциялаған. Америка Құрама Штаттарында Чемберстің нұсқасы 1880 жылы «Жалпы білім кітапханасы» деген атпен жарияланды. Осыдан бастап «Жаңа халықаралық энциклопедия» энциклопедиялар отбасының құрылысы басталды.
An entirely new edition was published 1888–1892 in ten volumes edited by David Patrick. In this edition, the majority of the articles were rewritten and the articles on American matters were written mainly by Americans and an edition published there by Messrs. Lippincott of Philadelphia so that Lippincott and Chambers could claim relevant copyright in their respective countries. This second edition had about 800 fewer illustrations than the first edition, although other visual features, such as tables and fold out maps increased. Further new editions followed in the 1890s, 1901, 1908, the 1920s and 1935. This last edition was also issued as a special British Universities Encyclopedia. Each of these kept the 10 volume format. Patrick wrote the preface for the 1901 and 1908 editions and was listed as the editor in the 1920s and 1935 editions, despite having died in 1914. These were actually edited by William Geddie (1877–1967). In the United States a version of Chambers was published in 1880 as the Library of Universal Knowledge. This began the process of creating the New International Encyclopedia family of encyclopedias.
Жаңа дәуір
1944 жылы Чемберстің энциклопедиясына лицензияны шамамен он жыл бойы бір томдық анықтамалық еңбектерді шығаратын Джордж Ньюнес, Лтд компаниясы сатып алды. Басылымның жарық көргеніне орай, Grocers' Hall-да жүзден астам қатысушының қатысуымен, сэр Фрэнк Ньюнес төрағалық еткен түскі ас ұйымдастырылды. Алты жыл дайындалған энциклопедияның құны 500 000 фунт стерлинг болса, оған 2300-ден астам автордың еңбегі енгізілгені хабарланды. Лорд-канцлер Лорд Джоуит тост айтып, бұл жобаны британдық ғылымның "көрнекті дәлелі" деп сипаттады, ал миссис Лоу бұл еңбектің Бірінші дүниежүзілік соғыстан бері Ұлыбританияда жарық көрген алғашқы ірі энциклопедия екеніне сенім білдірді. Newnes баспасынан кейін түскен хабарламалар жұмыстың үлкен жетістікке жеткенін растады, сату тұрақты түрде қайта басып шығаруды қажет етті, бұл жұмыстың маңызды өзгерістерге ұшырауына мүмкіндік берді. 1961 жылғы қайта қарастырылған басылымда бірнеше миллион сөз өңделді немесе ауыстырылды, ал жалпы беттердің жартысынан астамы қайта жиналып немесе бір жолмен өзгертілді. Сол кездегі басқа энциклопедиялардан өзгеше, Чемберстің энциклопедиясы жыл сайынғы жаңартудан бас тартып, шамамен бес жыл сайын жаңа басылымдар шығаруға тырысты. 1955 жылы жаңа басылым, ал келесі онжылдықтың басында тағы бір басылым жарық көрді.
In 1944 the licence to Chambers's Encyclopaedia was acquired by George Newnes, Ltd., which had been publishing one volume reference works for about a decade. The publication was celebrated at a luncheon at Grocers' Hall attended by over one hundred contributors and chaired by Sir Frank Newnes. It was announced that the encyclopaedia, which had taken six years to prepare, had cost £500,000 and included the work of over 2,300 authors. Lord Jowitt, the Lord Chancellor, gave the toast and described the endeavour as "outstanding proof" of British scholarship, while Mrs Law commented that she believed the work to be the first major encyclopaedia to be published in Britain since before the First World War. Subsequent reports from the publishers, Newnes, confirmed that the work was a great success, with sales requiring regular reprinting; this allowed for considerable revision of the work. By the 1961 revised edition, several million words had been revised or replaced and over half the total pages had been reset or changed in some way. Unlike other encyclopedias of the time, Chambers's Encyclopaedia forwent annual revision and attempted to publish new editions at roughly five year intervals. A new edition was published in 1955 and another at the turn of the next decade.
Пергамон дәуірі
Энциклопедия 1966 жылы, келесі басылымы жарық көрген жылдың өзінде, Пергамон баспасымен сатып алынды. Басылым күніне қарамастан, жинақтағы ақпарат 1963 жылдан асып кеткен мәліметтерді қамтымады. Соңғы басылым 12 600 бет, 28 000 мақала және 14,5 миллион сөзден тұрды. Мақалалардың орташа ұзындығы 500 сөзден немесе жарты беттен сәл көп болды. 4 500 сурет, олардың көп бөлігі ақ-қара түсті, және 416 карта енгізілді. Соңғы томда 3 000 автор тізімделді, ал ең қысқа мақалалардан басқа барлық мақалаларға қол қойылды. 10 000 сілтеме мен 225 000 жазбадан тұратын көрсеткіш болды.
The Encyclopaedia was acquired by Pergamon Press in 1966, the same year as the next edition was published. Despite its publication date, information within the set was not up to date beyond 1963. The final edition included 12,600 pages, 28,000 articles, and 14.5 million words. The articles averaged slightly more than 500 words, or half a page, each. There were 4,500 illustrations, mostly in black and white and 416 maps. 3,000 contributors were listed in the final volume and all but the briefest articles were signed. There were 10,000 cross references and an index of 225,000 entries.