Кіріспе
Неміс диалект тобы Ripuarian (/r//ɪ//p//j//u/'/ɛər//i//ə//n/ RIPyooAIReeən; сондай-ақ Ripuarian Franconian; Ripuarisch, ripuarische Mundart, ripuarischer Dialekt, ripuarisch fränkische Mundart, Ribuarisch, Ripuarisch, Noordmiddelfrankisch) – Батыс Орталық неміс тілдер тобының бір бөлігі. Мозель франкониясымен (Люксембург тілін қоса) бірге Ripuarian тілі үлкен Орталық франкония диалекттер отбасының және төменгі франкония тілдерімен тілдік байланыс құрайтын континуумның құрамына кіреді. Бұл тіл Рейнланд аймағында, Бенрат сызығының оңтүстігінде – Дюссельдорф пен Кельннің солтүстік-батысынан бастап, батыста Аахенге, ал шығыста Вальдброльге дейін тараған. Тілдік аймаққа Бельгияның неміс тілді қауымдастығының солтүстігі және Нидерландының Лимбург провинциясының оңтүстік шеті (әсіресе Керкраде (Кирхроа) қаласы) жатады, онда бұл тіл Лимбург тілінің бір түрі ретінде қарастырылады және заңды түрде де солай реттеледі. Атауы 4-шы ғасырдан бастап осы аймаққа қоныстанған Рипуар франктарынан (Rheinfranken) шыққан. Ripuarian тілінің ең танымал диалектісі – Кёльн қаласының жергілікті диалектісі Кёльш. Ripuarian тобына жататын диалекттер өздерін әдетте Platt (Нидерландыда plat деп жазылады) деп атайды, мысалы Öcher Platt (Аахен), Bönnsch Platt (Бонн), Eischwiele Platt (Эшвейлер), Kirchröadsj plat (Керкраде) немесе Bocheser plat (Бохольц). Жүзден астам Ripuarian диалектілерінің көпшілігі белгілі бір ауылға немесе муниципалитетке тән. Көршілес диалекттер арасында көбінесе шағын ерекшеліктер болады (жергілікті тұрғындар үшін оңай байқалатын), ал алыс аудандардағы диалекттер арасындағы айырмашылықтар көбірек. Бұл айырмашылықтар лингвистикада «Рейн желдеткіші» деп аталатын изоглостар жиынтығы арқылы сипатталады. Адамдардың сөйлеу әдебиеті, тіпті олар Ripuarian тілінде сөйлемесе де, оларды сөйлеуді үйренген ауылға немесе қалалық ауданға дейін анықтауға мүмкіндік береді.
Ripuarian (,/r//ɪ//p//j//u/'/ɛər//i//ə//n/ RIPyooAIReeən; also Ripuarian Franconian; Ripuarisch, , ripuarische Mundart, ripuarischer Dialekt, ripuarisch fränkische Mundart, Ribuarisch, Ripuarisch , Noordmiddelfrankisch) is a German dialect group, part of the West Central German language group. Together with the Moselle Franconian which includes the Luxembourgish language, Ripuarian belongs to the larger Central Franconian dialect family and also to the linguistic continuum with the Low Franconian languages. It is spoken in the Rhineland south of the Benrath line — from northwest of Düsseldorf and Cologne to Aachen in the west and to Waldbröl in the east. The language area also comprises the north of the German speaking Community of Belgium as well as the southern edge of the Limburg province of the Netherlands, especially Kerkrade (Kirchroa), where it is perceived as a variety of Limburgish and legally treated as such. The name derives from the Ripuarian Franks (Rheinfranken), who settled in the area from the 4th century onward. The most well known Ripuarian dialect is Kölsch, the local dialect of Cologne. Dialects belonging to the Ripuarian group almost always call themselves Platt (spelled plat in the Netherlands) like Öcher Platt (of Aachen), Bönnsch Platt (of Bonn), Eischwiele Platt (of Eschweiler), Kirchröadsj plat (of Kerkrade), or Bocheser plat (of Bocholtz). Most of the more than one hundred Ripuarian dialects are bound to one specific village or municipality. Usually there are small distinctive differences between neighbouring dialects (which are, however, easily noticeable to locals), and increasingly bigger differences between the more distant dialects. These are described by a set of isoglosses called the Rhenish fan in linguistics. The way people talk, even if they are not using Ripuarian, often allows them to be traced precisely to a village or city quarter where they learned to speak.
Спикерлердің саны
Рипуар диалектісінің бір түрінде шамамен миллион адам сөйлейді, бұл аймақ халқының шамамен төрттен бір бөлігін құрайды. Рипуар тілінің күнделікті қарым-қатынаста қолданылу деңгейі және рипуар тілінде сөйлейтіндердің саны әртүрлі жерлерде айқайықтап өзгереді. Кейбір жерлерде тек бірнеше қарт адамдар ғана қалған, ал басқа жерлерде рипуар тілі күнделікті өмірде кеңінен қолданылады. Рипуар тілінің негізгі аймағында да, оның төңірегінде де, рипуар тілін жартылай түсіне білетін адамдардың саны белсенді сөйлейтіндерден әлдеқайда артық.
Географиялық маңызы
Баяндамашылар Германияның Кёльн қаласына шоғырланған. Тілдің таралуы Орта Рейннен төменге қарай жазық далаға өткен маңызды географиялық аймақтан басталады. Рипуар диалектілері Германияның оңтүстік Рейнланд аймағында (Рейнланд-Пфальц және Саарланд) қолданылатын Мозель франкон тілдерімен, Люксембургтегі люксембург тілімен және Нидерландтың Лимбург провинциясындағы Төменгі франкон лимбург тілімен байланысты. Рипуар тілдерінің көптеген тарихи түбірлері орта неміс тілінде, бірақ латын, төменгі неміс, голланд, француз және Оңтүстік Мёз-Рейн (Лимбург) тілдері сияқты басқа да ықпалдар болған. Грамматиканың бірнеше элементтері Рипуар тіліне тән және Германияның басқа тілдерінде кездеспейді. Бельгияның француз тілді қауымдастығы мен Нидерланды кейбір Рипуар диалектілерін азшылық тілдері ретінде ресми түрде мойындайды, және Еуропалық Одақ та осылай әрекет етеді.