Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ж.Р.Р. Толкиннің легендариумындағы ойдан шығарылған сиқырлы сақиналар – ойдан шығарылған артефакттар.
Fictional magical rings in J. R. R. Tolkien's legendarium
the fictional artefacts
Қуат сақиналары – Ж.Р.Р. Толкиннің легендариумындағы сиқырлы артефакттар, ең бастысы оның жоғары фантастикалық романы «Сақиналардың иесі». Бір сақина алғаш рет Толкиннің балалар фантастикалық романы «Хоббит»-те сюжеттік құрал ретінде пайда болды; кейін Толкин оған тарих пен әлдеқайда зор күш берді. Ол тағы он тоғыз Үлкен сақинаны қосты, олар да көрінбейтіндей билік беру сияқты қабілеттерді сыйлады, оларды басқаруға болатын. Олардың ішінде Эльфтерге арналған үш сақина, карликтерге – жеті, ал адамдарға – тоғыз сақина жатты. Оның айтуынша, одан да кішкентай күштерге ие көптеген кіші сақиналар да болған. «Сақиналардың иесі» романындағы маңызды оқиғалық элемент – Қара Мырза Сауронның құпия түрде жасаған Бір сақинаның құмарлық тудыратын күші; Тоғыз сақина өз иелерін Сауронның ең қауіпті қызметшілері – Назгул (Сақина иелері) ретінде құлдыққа айналдырады. Қуат сақиналарына шабыттанған көздер герман мифологиясымен, Андваранут сақинасымен және соңында Вагнердің «Нибелунгтер сақинасы» операсымен қатар, «Аққу әйел» сияқты ертегілерге дейін жетеді, онда сиқырлы сақина мен жеті жұмырқак бейнеленген. Толкиннің Ноденс ғибадатханасындағы латын жазуы бойынша атқарылған кәсіби жұмысы да маңызды рөл атқарған болуы мүмкін; ол ирланд батыры Нуада Аиргедламмен байланысты құдай-батыр, оның лақабы «Күміс қол» немесе эльф тілінде «Celebrimbor» – Қуат сақиналарын жасаған эльф шебердің аты. Жазуда сақинаға қарғыс жазылған, ал орын «Карликтер төбесі» деп аталған. Қуат сақиналары биліктің моральдық қағидалармен қақтығысатынын бейнелейді; Толкин қарапайым бағбан Сэм Гэмджиден бастап қуатты Эльф билеушісі Галадриелге, мақтаншақ жауынгер Боромирден бастап Сақинаға тәуелді Голлум монстрына дейін әртүрлі кейіпкерлердің Бір сақинамен қарым-қатынасын зерттейді. Толкин «Сақиналардың иесі» романының «сыртқы нысандарға билік беруді» зерттеу екенін айтқан.
The Rings of Power are magical artefacts in J. R. R. Tolkien's legendarium, most prominently in his high fantasy novel The Lord of the Rings. The One Ring first appeared as a plot device, a magic ring in Tolkien's children's fantasy novel, The Hobbit; Tolkien later gave it a backstory and much greater power. He added nineteen other Great Rings, also conferring powers such as invisibility, that it could control, including the Three Rings of the Elves, Seven Rings for the Dwarves, and Nine for Men. He stated that there were in addition many lesser rings with minor powers. A key story element in The Lord of the Rings is the addictive power of the One Ring, made secretly by the Dark Lord Sauron; the Nine Rings enslave their bearers as the Nazgûl (Ringwraiths), Sauron's most deadly servants. Proposed sources of inspiration for the Rings of Power range from Germanic legend with the ring Andvaranaut and eventually Wagner's Der Ring des Nibelungen, to fairy tales such as Snow White, which features both a magic ring and seven dwarfs. One experience that may have been pivotal was Tolkien's professional work on a Latin inscription at the temple of Nodens; he was a god hero linked to the Irish hero Nuada Airgetlám, whose epithet is "Silver Hand", or in Elvish "Celebrimbor", the name of the Elven smith who made the Rings of Power. The inscription contained a curse upon a ring, and the site was called Dwarf's Hill. The Rings of Power have been described as symbolising the way that power conflicts with moral behaviour; Tolkien explores the way that different characters, from the humble gardener Sam Gamgee to the powerful Elf ruler Galadriel, the proud warrior Boromir to the Ring addicted monster Gollum, interact with the One Ring. Tolkien stated that The Lord of the Rings was an examination of "placing power in external objects".
Шығармалық тарих
Билік сақиналарын Эрегионның Нольдорин елді мекенінің Эльф шеберлері жасаған. Ең танымалдары – 20 Ұлы сақина, олар көзге көрінбеу сияқты күштерді сыйлады, бірақ сол кезде аз күш-қуаты бар көптеген кіші сақиналар да жасалды. Оларды Нольдордың ең ұлы шебері Феанордың немересі Селебримбор басқарды, ол өзінің досы Нарви бастаған Хазад-дүм (Мория) елді мекенінен келген карликтермен бірге жұмыс істеді. Саурон, күшті және амбициялы, бірақ Бірінші дәуірдің соңында өзінің зұлым қожайыны Морготтың құлауынан қорланған, құдайға лайық Валардың бас игілігіне және сотқа келуге шақырудан қашып құтылды; ол Орта жерде қалып, оның халқына үстемдік етуді көздеді. Екінші дәуірде ол Анатар деген атпен, Валардың сүйкімді елшісі болып келді, ол – Сыйлардың Иесі. Саурон барлық Билік сақиналарын өзіне бағындыру үшін Эльфтерге шабуыл жасады. Екінші дәуірдің соңында нуменорлықтар Сауронды тұтқынға алды. Осы уақыт ішінде Эльфтер Үш сақинаны қолдана алды, ал Адамдардың басшыларына сыйланған Тоғыз сақина олардың иелерін бұзып, Назгулға айналдырды. Карликтерге сыйланған Жеті сақина оларды Сауронның еркіне тікелей бағындыра алмады, бірақ олардың ішінде ашкөздік сезімін оятты. Егер болашақ иесі жеткілікті күшті болса, ол Сауронды құлатып, оның орнын басып ала алады, бірақ ол да Саурон сияқты зұлым болады. Олар:
The Rings of Power were forged by the Elven smiths of the Noldorin settlement of Eregion. Best known were the twenty Great Rings, which conferred powers including invisibility, but many lesser rings with minor powers were also created at that time. The smiths were led by Celebrimbor, the grandson of Fëanor, the greatest craftsman of the Noldor, working with Dwarves from Khazad dûm (Moria) led by his friend Narvi. Sauron, powerful and ambitious, but humiliated by the fall of his evil master Morgoth at the end of the First Age, had evaded the summons of the godlike Valar to surrender and face judgment; he chose to remain in Middle earth and seek dominion over its people. In the Second Age, he arrived disguised as a handsome emissary of the Valar named Annatar, the Lord of Gifts, offering the knowledge to transform Middle earth with the light of Valinor, the home of the Valar. In an attempt to seize all the Rings of Power for himself, Sauron waged an assault upon the Elves. Toward the end of the Second Age, the Númenóreans took Sauron prisoner. During this time, the Elves were able to use the Three Rings, while the Nine given to the leaders of Men corrupted their wearers and turned them into the Nazgûl. The Seven given to the Dwarves failed to subject them directly to Sauron's will but ignited a sense of avarice within them. A prospective possessor could, if sufficiently strong, overthrow Sauron and usurp his place; but they would become as evil as he. They are:
Нарья (От сақинасы, Қызыл сақина), Quenya тіліндегі nár, "от" сөзінен алынған, рубинмен әшекейленген. Оның қандай металдан жасалғаны айтылмаған. Ол иесіне уақыттың шаршатуына қарсы тұруға көмектесті, сондай-ақ басқаларда үміт пен қайратты оятуға себін тигізді. Оның соңғы иесі – үшінші дәуірде Сұр портынан алған Сиқыршы Гандальф болды. Ол митрилден жасалып, "жарқыраған ақ таспен" әшекейленген. Галадриел оны Лотлориен патшалығын қорғауға және сақтауға пайдаланды. Үш сақинаның ең күштісі. Ол алтыннан жасалып, зәулім таспен қапталған. Эльронд Вильяны Гил-Галадтан мұра етіп алды және оны Ривенделді қорғау үшін қолданды.
Narya (the Ring of Fire, the Red Ring), from Quenya nár, "fire", was set with a ruby. Its metal is not stated. It gave its wielder resistance to the weariness of time, and evoked hope and courage in others. Its final bearer was the Wizard Gandalf, who received it from Círdan at the Grey Havens during the Third Age. was made of mithril and set with a "shimmering white stone". Galadriel used it to protect and preserve the realm of Lothlórien. was the mightiest of the Three. It was made of gold and set with a sapphire. Elrond inherited Vilya from Gil galad and used it to safeguard Rivendell.
Билік пен адамгершілік
Философия ғалымдары Грегори Басшам мен Эрик Бронсон пікірінше, Билік сақиналарын билік пен мораль арасындағы қатынастың заманауи бейнесі ретінде қарастыруға болады, ол "абсолютті билік басқалардың тілектері мен қажеттіліктерін құрметтейтін мінез-құлықпен қақтығысады" деген ойды көрсетеді. Олар сондай-ақ Толкиннің бірнеше кейіпкерінің Бір сақинаға ие болу мүмкіндігі туғанда әртүрлі реакция көрсеткенін атап өтті. Самвайз Гамги мен Галадриел сияқты кейіпкерлер одан бас тартты; Боромир мен Голлум оның күшіне тәнті болды; ал Фродо Бэггинс, шектеулі қолданғанмен, соңында оған бойы алды; ал Том Бомбадил оның күшінен толығымен асып түсті. Ақын В. Х. Оден, "Сақиналар Иесінің" ерте жақтасы, Толкин журналында былай деп жазды: "Сақина соғысында жақсылық зұлымдықты жеңеді, бірақ Галадриел болжағандай, Үш сақина өз күшін жояды: "Егер сіздер сәттілікке жетсеңіздер, онда біздің күшіміз азаяды, Лотлориен жойылады, және уақыттың ағыны онымен бірге кетіп қалады". Худ одан әрі Толкин технологияның, мысалы Билік сақиналарын жасау сияқты, өзі жақсы да, жаман да емес екенін көрсетуге тырысқанын жазды; Эльфтер де, Саурон да (оның орк әскерлерімен бірге) сол технологияны қолданады, себебі олар да қылыштар мен тілме броня жасап киеді, сондай-ақ садақпен атып, жабдықталады.
According to the scholars of philosophy Gregory Bassham and Eric Bronson, the Rings of Power can be seen as a modern representation of the relationship between power and morality, it portrays an idea that "absolute power is in conflict with behaviour that respects the wishes and needs of others". They also observed that several of Tolkien's characters have responded in different ways when faced with the possibility of possessing the One Ring—characters such as Samwise Gamgee and Galadriel have rejected it; Boromir and Gollum, were seduced by its power; and Frodo Baggins, though in limited use, ultimately succumbs to it; while Tom Bombadil can transcend its power entirely. The poet W. H. Auden, an early supporter of Lord of the Rings, wrote in the Tolkien Journal that good triumphs over evil in the War of the Ring, but the Three Rings lose their power, as Galadriel had prophesied: "Yet if you succeed, then our power is diminished, and Lothlórien will fade, and the tides of time will sweep it away". Hood further writes that Tolkien was suggesting technology, such as the making of Rings of Power, is in itself neither good nor evil; both the Elves and Sauron (with his armies of orcs) use that technology, as they also both make and wear swords and mail armour, and shoot with bows.