Кіріспе

Агно – Швейцарияның Тичино кантонындағы Лугано ауданындағы тарихи қала және муниципалитет. Лугано көлінде орналасқандықтан, ол туристер арасында танымал, жазғы фестивальдерге ие және екі қонақ үйі мен бірнеше кемпинг алаңын қамтиды. Оны Лугано-Агно әуежайы қызмет көрсетеді. Агноның ресми тілі – итальян тілі.

Тарих

Агно алғаш рет 818 жылы Аниум деп аталады. Ол неміс тіліндегі Eng деген атымен де белгілі болған, бірақ қазір бұл ат қолданылмайды. Комо епископы Джованни Антонио Волпе жасаған (1571) сапар есебі, Пиевеге және оның қарасты приходтарына тиесілі приходтардың мүліктері туралы толық мәлімет береді. Швейцария аумағында оған келесілер кірді: Агно, Арано, Арозио, Астано, Бедиглиора, Биронико, Биоджо, Боско-Лугано, Брено, Кадемарио, Каминьоло, Каслано, Кастелротто, Курио, Исон, Маглиасо, Меделья, Меццовико, Миглиалия, Мугена-Музанно, Неджио, Новаджо, Понте-Треса, Пура-Ривера, Робасакко, С. Аббондио (Гентилино және Монтагнола), С. Мария (Изео және Цимо), Сесса, Сигирино, С. Пьетро ди Грейвазано, Торричелла-Вернате, Везьо және Вира. Пиевеге сондай-ақ қазір Италияда орналасқан бірнеше ауылдар да кірді. Олардың ішінде: Арбиццо, Ардена, Кадеглиано, Кременага, Куглиате, Фабиаско, Лавена, Марчироло, Марцио, Виконаго. Орта ғасырларда Милан епископтарының Агнодағы иеліктеріне балық аулау құқығы да кірген. Бұл құқықтар кейін Комо епископына, одан кейін жергілікті жеке меншікке өтті. Швейцария билігі 1843 жылы балық аулау құқығын толығымен жойды. Сан-Джованни-Баттиста коллегиат шіркеуі бұрынғы римдік құрылыстың негізінде салынған. Шіркеу ішінде Комоның екінші епискобы болған Сан-Провиноның қасиетті қалдықтары сақталған. Ең көне ауыл шіркеудің етегінде орналасқан, ал кейіннен елді мекен төбелерге және көшелер бойына қарай кеңейді. Әкімшілік Лугано ауданында орналасқан және Малкантоне аңғарындағы ең маңызды муниципалитет болып табылады. Ол Агно ауылынан және Кассина, Мондонико және Серокка елді мекендерінен тұрады.

Көлік

Агно ауылы Лугано-Понте-Треса темір жолындағы Агно станциясы арқылы қызмет көрсетеді. Сол аттас елді мекенге қызмет ететін Серокка станциясы да муниципалитет құрамына кіреді. Екі станция да тұрақты пойыз қатынасымен қамтамасыз етілген, жұмыс күндері күндіз әр 15 минут сайын, ал қалған уақытта әр жарты сағат сайын жүреді. Агно станциясына Аранно және Кадемарио Каса ди Кураға Autopostale автобусы да қатынайды. Лугано әуежайының терминалдары Агно муниципалитетінің шегінде орналасқан, және әуежай кейде Лугано Агно әуежайы деп аталады. Әуежай Луганомен барлық рейстерге сәйкес келетін шаттл автобусы арқылы байланыстырылған, сондай-ақ Агно станциясынан бағыт көрсетілген 10 минуттық жаяу қашықтықта орналасқан.

Елтаңба

Қалалық гербтің суреті: жоғары жағы қызыл түсті, онда күміс айқыш бейнеленген, ал төменгі жағы күміс түсті, онда қызыл балық су бетінде жүзуде.

Демография

Агнода 2008 жылы халықтың 30,5% шетелдік азаматтарды құрады. Соңғы 10 жылда (1997–2007) халық саны 8,5% өсті. Халықтың көп бөлігі (2000 жылғы мәлімет бойынша) итальян тілінде сөйлейді (80,3%), екінші орында неміс тілі (11,1%), үшінші орында француз тілі (2,2%) тұр. Швейцарияның мемлекеттік тілдерінің ішінде (2000 жылғы мәлімет бойынша) 406 адам неміс, 79 адам француз, 2934 адам итальян және 6 адам романш тілінде сөйлейді. Қалған 230 адам басқа тілде сөйлейді. 2008 жылы халықтың жыныстық құрамы 47,0% ер адам және 53,0% әйел адам болды. Халықты 1258 швейцариялық ер адам (халықтың 30,9%) және 654 (16,1%) швейцариялық емес ер адамдар құрады. Сондай-ақ, 1584 швейцариялық әйел (39,0%) және 570 (14,0%) швейцариялық емес әйелдер болды. 2000 жылы муниципалитетте 1588 жеке тұрғын үй болды, орташа есеппен әр үйге 2,2 адам шақырды. 2008 жылы муниципалитеттегі бос тұрғын үйлердің үлесі 0,65% құрады. 2000 жылы муниципалитетте 1931 пәтер болды. Ең көп таралған пәтерлер – 4 бөлмелі пәтерлер, олардың саны 568 болды. 99 бір бөлмелі және 370 бес және одан көп бөлмелі пәтерлер тіркелді. Осы пәтерлердің барлығының 1586-сы (жалпы санының 82,1%) тұрақты түрде, 305-і (15,8%) маусымдық түрде, ал 40-ы (2,1%) бос болды.

Саясат

2007 жылғы федералды сайлауда ең көп дауыс жинаған партия CVP болды, ол дауыстардың 25,41%-ын алды. Келесі үш ең көп дауыс жинаған партиялар: FDP (21,6%), Ticino League (20,38%) және SP (14,88%). Федералды сайлауда барлығы 899 дауыс берілді, сайлауға қатысу 41,9% құрады. 2007 жылғы Ticino Gran Consiglio сайлауында Агнода барлығы 2120 сайлаушы тіркелді, оның ішінде 1204-і немесе 56,8% дауыс берді. 18 ақ бюллетень және 5 жарамсыз бюллетень тасталды, сайлауда 1181 жарамды бюллетень қалды. Ең көп дауыс жинаған партия PLRT болды, ол 262 немесе 22,2% дауыс алды. Келесі үш ең көп дауыс жинаған партиялар: PPD+GenGiova (237 немесе 20,1%), LEGA (223 немесе 18,9%) және SSI (191 немесе 16,2%). 2007 жылғы Ticino Consiglio di Stato сайлауында 16 ақ бюллетень және 6 жарамсыз бюллетень тасталды, сайлауда 1181 жарамды бюллетень қалды. Ең көп дауыс жинаған партия LEGA болды, ол 293 немесе 24,8% дауыс алды. Келесі үш ең көп дауыс жинаған партиялар: PLRT (247 немесе 20,9%), PPD (238 немесе 20,2%) және PS (164 немесе 13,9%). Жұмыс істейтін халықтың 11,3%-ы жұмысқа қоғамдық көлікпен, ал 59,6%-ы жеке көлікпен барады.

Дін

2000 жылғы санақ бойынша 2787 адам немесе 76,3% рим-католик дінін ұстанады, ал 402 адам немесе 11,0% швейцариялық реформатор шіркеуіне жатады. Тағы 336 адам (немесе халықтың 9,19% шамасында) басқа шіркеуге мүше (санақта тізімделмеген), ал 130 адам (немесе халықтың 3,56% шамасында) сұраққа жауап бермеді. 53 кәсіптік білім алушы толық уақыт оқыса, 60-ы жартылай уақыт оқиды. Кәсіби бағдарлама үш жылға созылады және студенттерді инженерлік, медбикелік, компьютерлік ғылым, бизнес, туризм және осыған ұқсас салаларда жұмыс істеуге дайындайды. Кәсіби бағдарламада 7 студент оқыды. 2000 жылы Агнода 446 студент басқа муниципалитеттен келген, ал 131 тұрғын муниципалитеттен тыс мектептерге қатысты.