Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бұршақ тұқымдасына және Faboideae қосымша тұқымдасына жататын 3000-нан астам түрді қамтитын шөптер мен кіші бұталардың ірі туысы – астрагал. Бұл, сипатталған түрлерінің саны бойынша ең үлкен өсімдік туысы болып табылады. Туыс Солтүстік жарты шардың қоңыржай аймақтарына тән. Көптеген түрлеріне "сүтқұрт", Солтүстік Америкадағы кейбір түрлеріне "локоуед", ал A. gummifer және A. tragacantha түрлеріне "ешкінің тікенегі" деген жалпы атаулар қолданылады. Кейбір ақ гүлді ветчилер (Vicia spp.) сыртқы түрімен ұқсас болғанымен, астрагалдан гөрі жүзім сияқты өседі.
Genus of legumes
Astragalus is a large genus of over 3,000 species of herbs and small shrubs, belonging to the legume family Fabaceae and the subfamily Faboideae. It is the largest genus of plants in terms of described species. The genus is native to temperate regions of the Northern Hemisphere. Common names include milkvetch (most species), locoweed (in North America, some species) and goat's thorn (A. gummifer, A. tragacantha). Some pale flowered vetches (Vicia spp.) are similar in appearance, but they are more vine like than Astragalus.
Сипаттама
Көптеген түрлердің жапырақтары қауырсын тәрізді күрделі жапырақтардан тұрады. Бір жылдық және көп жылдық түрлері кездеседі. Гүлдері рацемиядағы шоғырларда орналасқан, әр гүлі бұршақ тұқымдасына тән: тумар, қанаттар және кеме. Тостағаншасы түтікше немесе қоңырау пішіндес.
Most species in the genus have pinnately compound leaves. There are annual and perennial species. The flowers are formed in clusters in a raceme, each flower typical of the legume family, with three types of petals: banner, wings, and keel. The calyx is tubular or bell shaped.
Таксономия
Бұл туыс 1753 жылы Карл Линней өзінің Species Plantarum еңбегінде ресми түрде сипатталған. Astragalus атауы грек тілінен келген, бұл өсімдіктер тобының ежелгі атауы, олардың ешкі сүтінің өндірісіне жағымды әсер ететіні сенілген.
The genus was formally described in 1753 by Carl Linnaeus in his Species Plantarum. The name Astragalus is Greek, an old name for this group of plants which were believed to have a positive effect on goat milk production.
Экология
Астрагал түрлері кейбір Lepidoptera түрлерінің дернәсілдері үшін тағамдық өсімдік ретінде қолданылады, оның ішінде Coleophora туысына жататын көптеген қоршаулы көбелектер: C. cartilaginella, C. colutella, C. euryaula және C. onobrychiella тек астрагалмен қоректенеді, C. astragalella және C. gallipennella астрагал glycyphyllos түрімен ғана қоректенеді, ал C. hippodromica астрагал gombo түрімен шектеледі.
Astragalus species are used as food plants by the larvae of some Lepidoptera species including many case bearing moths of the genus Coleophora: C. cartilaginella, C. colutella, C. euryaula, and C. onobrychiella feed exclusively on Astragalus, C. astragalella and C. gallipennella feed exclusively on the species Astragalus glycyphyllos, and C. hippodromica is limited to Astragalus gombo.
Дәстүрлі медицина
Астрагал ғасырлар бойы дәстүрлі қытай медицинасында түрлі ауруларды емдеу үшін қолданылып келген, бірақ оның ешқандай медициналық мақсатта тиімді екеніне немесе қауіпсіз екеніне жоғары сапалы дәлелдер жоқ.
Astragalus has been used in traditional Chinese medicine over centuries to treat various disorders, but there is no high quality evidence that it is effective or safe for any medical purpose.
Фитохимиялық заттар мен қоспалар
Астрагал тамырының экстракттері сапониндер мен изофлавон флавоноидтары сияқты әртүрлі фитохимиялық заттарды қамтиды, және дәстүрлі емдеулерде емізетін аналарда сүт өндірісін арттыруға көмектеседі деп есептеледі. Алайда, мұндай қолданудың ана мен бала үшін тиімді немесе қауіпсіз екенін көрсететін нақты клиникалық дәлелдер жоқ. Астрагал экстрактісін қамтитын диеталық қоспалар тиімділігі, қауіпсіздігі, тазалығы және сапасы жағынан жеткілікті түрде тексерілмеген болуы мүмкін. Астрагал тамырының экстракттерін сорпаға, шайға қосуға болады немесе капсулалар түрінде сатуға болады.
Extracts of astragalus root include diverse phytochemicals, such as saponins and isoflavone flavonoids, which are purported in traditional practices to increase lactation in nursing mothers. There is no valid clinical evidence to indicate such use is effective or safe for the mother or infant. Dietary supplement products containing astragalus extracts may not have been adequately tested for efficacy, safety, purity or consistency. The root extracts of astragalus may be used in soups, teas or sold in capsules.
Жағымсыз әсерлері және токсикология
Астрагал қоспалары көбінесе жақсы қабылданады, бірақ жеңіл асқазан-ішек бұзылыстары, диарея және аллергиялық реакциялар туындауы мүмкін. Астрагал қандағы қант деңгейі мен қан қысымын реттеуге әсер етуі мүмкін болғандықтан, қан аурулары, диабет немесе гипертониясы бар адамдар үшін оны қосымша ретінде қолдану қауіпті болуы мүмкін. Астрагал иммундық жүйені басатын тағайындалған дәрілермен, мысалы, қатерлі ісікпен емделіп жатқан немесе мүшелерді трансплантациялаудан кейін жазылып жатқан адамдар қолданатын дәрілермен өзара әрекеттесуі мүмкін. Астрагалдың кейбір түрлері уытты болуы мүмкін, мысалы, АҚШ-та кездесетін, жануарларда "локовид" уытын тудыратын сваинсонин нейротоксинін қамтиған түрлері. Астрагалдың кейбір түрлерінде селеннің жоғары деңгейі болуы мүмкін, бұл уыттануға әкелуі мүмкін.
Although astragalus supplements are generally well tolerated, mild gastrointestinal upset, diarrhea, and allergic reactions may occur. Because astragalus may affect regulation of blood sugar and blood pressure, it may be risky for people with blood disorders, diabetes, or hypertension to use it as a supplement. Astragalus may interact with prescribed drugs that suppress the immune system, such as medications used by people being treated for cancer or recovery from organ transplants. Some astragalus species can be toxic, such as those found in the United States containing the neurotoxin swainsonine, which causes "locoweed" poisoning in animals. Some astragalus species may contain high levels of selenium, possibly causing toxicity.
Қиыршық тас
Бірнеше түр, оның ішінде А. alpinus (көкшіл-күлгін гүлдері), А. hypoglottis (күлгін гүлдері) және А. lotoides, бақшаларда әсемдік үшін өсіріледі.
Several species, including A. alpinus (bluish purple flowers), A. hypoglottis (purple flowers), and A. lotoides, are grown as ornamental plants in gardens.