Кіріспе

1551 жылы Мәскеуде өткен православие шіркеу кеңесі

Стоглав Синоды (Стоглавый Собор), сондай-ақ Жүз тараулық Синод немесе Жүз тараулық Кеңес деп аударылады, 1551 жылы Мәскеуде патша Иван IV, митрополит Макарийдің (төрағалық еткен) және басқа да жоғары дін қызметкерлерінің, Бояр Думасы өкілдерінің қатысуымен өткен шіркеу кеңесі (собор) болды. Ол 1551 жылдың қаңтар және ақпан айларында шақырылды, ал кейбір соңғы отырыстар сол жылдың мамыр айына дейін жалғасты. Оның қаулылары Стоглав деп белгілі.

Мақсаты мен шешімдері

1551 жылы патша орыс шіркеуінің синодын шақырып, грек шіркеуінің қағидаларына сәйкес келмейтін, Ресейде пайда болған діни ғұрыптарды талқылады. Синодтың «Стоглав» деп белгіленген қаулылары олардың барлығы дұрыс екенін жариялады. Бұл бір жақты шешім көптеген православиеліктерді дүрліктірді. Афон тауындағы монахтар наразылық білдірді, ал ондағы орыс монахтары синод шешімдерін күшін жойған деп есептеді. Стоглав Синоды үкіметтің бастамасымен шақырылды, ол феодалдық еретикалық қозғалыстарға қарсы күресте шіркеуді қолдауға және сонымен бірге оның билігін бағындыруға тырысты. Стоглав Синоды шіркеу мүліктерінің қол сұғылмастығын және діни мәселелер бойынша шіркеу соттарының эксклюзивті құзыретін жариялады. Шіркеу басшыларының талабымен үкімет патшаның дін қызметкерлеріне қатысты билігін жойды. Қарсылығында Стоглав Синодының мүшелері үкіметке бірқатар мәселелерде (қалаларда монастырлардың жаңа ірі ауылдар құруына тыйым салу және т.б.) ұступ жасады. Стоглав Синодының шешімдерімен Ресей аумағындағы шіркеу рәсімдері мен міндеттері біріңғайланды, діни қызметкерлердің білім деңгейін және моральдық келбетін арттыру мақсатында шіркеу өмірінің нормалары реттелді, осы арқылы олардың діни міндеттерін дұрыс орындауына кепілдік берілді, мысалы, дін қызметкерлерін дайындау үшін мектептер ашу. Атап айтқанда, Собор литургиядағы көп дауыстылықты (полифонияны) және басқа да ықшамдау тәсілдерін тыйым салды. Кітап жазушылардың, икона суретшілерінің және т.б. қызметіне шіркеу басшыларының қатаң бақылауы орнатылды. Грекия және басқа православие елдерінде қабылданған ғұрыптар есебінен орыс ғұрыптарын бекіткен Стоглав Синодының шешімдері 1666-1667 жылдардағы Мәскеу Соборымен жойылды, бұл Ресей шіркеуіндегі Раскол деп аталатын үлкен жарылысқа әрі қарай жол ашты.

Діннің коды

Синод "Орыс православие шіркеуінің Синодтық кодексі" деп аталатын шіркеу кодексін жасады. Ол патшаның дін қызметкерлеріне қойған сұрақтары мен олардың жауаптары түрінде жазылған. 16 ғасырдың соңына қарай Кодекс мәтіні 100 тарауға (немесе орыс тілінде "Сто глав") бөлініп, көбінесе Стоглав деп аталды. Сөйтіп, сол кезден бастап Собор "Стоглав Синоды" деген атқа ие болды. Стоглав – канондық құқықтың негізгі кодексі және москвалық дін қызметкерлерінің күнделікті өміріне нұсқаулық болды. "Стоглавтың" көптеген қолжазбалары бар.