Кулин бан Боснийский (1180-1204) – влиятельный правитель, укрепивший Боснию. Подписал хартию Кулина, развив торговлю с Дубровником. Основатель династии Кулиничей.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кулин (1204 жылдың қараша айында қайтыс болған) – 1180 жылдан 1204 жылға дейін Боснияның баны, бастапқыда Византия империясының, кейін Венгрия Корольдігінің вассалы болған, бірақ оның мемлекеті де-факто тәуелсіздікке ие болды. Ол Боснияның ең белгілі және маңызды тарихи билеушілерінің бірі және Боснияның ерте тарихының қалыптасуына зор үлес қосты. Оның ең танымал дипломатиялық жетістіктерінің бірі – сауданы дамытуға және Дубровник пен оның Босния билігі арасында бейбіт қарым-қатынас орнатуға бағытталған Бан Кулин жарғысына қол қою болып саналады. Оның ұлы Стефан Кулинич одан кейін Босния баны болды. Кулин Кулинич әулетін құрды.
Kulin (; d. November 1204) was the Ban of Bosnia from 1180 to 1204, first as a vassal of the Byzantine Empire and then of the Kingdom of Hungary, although his state was de facto independent. He was one of Bosnia's most prominent and notable historic rulers and had a great effect on the development of early Bosnian history. One of his most noteworthy diplomatic achievements is widely considered to have been the signing of the Charter of Ban Kulin, which encouraged trade and established peaceful relations between Dubrovnik and his realm of Bosnia. His son, Stephen Kulinić succeeded him as Bosnian Ban. Kulin founded the House of Kulinić.
Ерте өмір
Кулиннің әпкесі Сербияның Ұлы князі Стефан Неманьяның (1166–1196 жылдары билеген) ағасы, Хумның Мирославына үйленді. Ол босниялық ақсүйектер қатарынан шыққан және Византия императоры Мануил I Комнен (1143–1180 жылдары билеген) Боснияны билеген кезде таққа отырды. 1180 жылы Комнен қайтыс болғанда, Стефан Неманья және Кулин Сербия мен Боснияның тәуелсіздігін жариялады. Оның билігінде Босния толыққандай дербестікке ие болды және көбінесе бейбіт өмір сүрді.
Kulin's sister was married to Miroslav of Hum, the brother of Serbian Grand Prince Stefan Nemanja (r. 1166–1196). He belonged to the Bosnian nobility and was brought to the throne when the Byzantine Emperor Manuel I Komnenos (1143–1180) was the overlord of Bosnia. In 1180, when Komnenos died, Stefan Nemanja and Kulin asserted independence of Serbia and Bosnia, respectively. Bosnia was completely autonomous and mostly at peace during his rule.
Византияға қарсы соғыс
1183 жылы Кулин Бан әскерлерін Венгрия Корольдігінің Бела патшасы мен Византия империясына шабуыл жасаған Стефан Неманья басқаратын серб әскерлерімен бірге жетектеді. Соғыстың себебі – Венгрияның жаңа император Андроник Комненді мойындамауы. Біріккен күштер Шығыс Сербия жерлерінде аз ғана қарсылыққа тап болды – Византиялық жасақтар ішкі тартыстарға ұшырады, себебі жергілікті Византия қолбасшысы Алексиос Бранн жаңа императорды қолдаса, Андроник Лапардес оған қарсы болды және императорлық армияны тастап, өз жолымен кетті. Византиялықтар қиындықсыз Морава аңғарынан ығыстырылды, ал одақтас күштер Белград, Браничево, Равно, Ниш және София қалаларына шабуыл жасап, Софияға дейін жетті.
In 1183, Kulin Ban led his troops with the forces of the Kingdom of Hungary under King Béla and the Serbs under Stefan Nemanja, who had just launched an attack on the Byzantine Empire. The cause of the war was Hungary's non recognition of the new emperor, Andronikos Komnenos. The united forces met little resistance in the eastern Serbian lands – the Byzantine squadrons were fighting among themselves as the local Byzantine commanders Alexios Brannes supported the new Emperor, while Andronikos Lapardes opposed him – and deserted the Imperial Army, going onto adventures on his own. Without difficulties, the Byzantines were pushed out of the Morava Valley and the allied forces breached all the way to Sofia, raiding Belgrade, Braničevo, Ravno, Niš and Sofia itself.
Қатыгездік
1199 жылы серб биі Вукан Неманжич Рим папасы Иннокентийге Босниядағы дінсіздік туралы хабарлады. Вукан, Кулин деген еретик, Бернард Сплиттің қуған еретиктерін қабылдап, оларды христиандар сияқты қабылдады деп мәлімдеді. 1200 жылы Папа Кулиннің үстемдігіндегі Венгрия королі Эмерикке хат жазып, "Сплит пен Трогирден аз емес патарендер" Бан Кулинге кеткенін ескертті, олар жылы күтіп алынды, және оған "Барып, осы хабарлардың рас екенін анықта, егер Кулин өзінің сенімінен бас тартпаса, оны жеріңнен қу және мүлкін тәркіле" деді. Кулин Папаға жауаптап, ол иммигранттарды еретиктер емес, католиктер деп есептейтінін, олардың бір бөлігін тексеру үшін Римге жіберіп жатқанын, сондай-ақ Папаның өкілін тергеуге шақыратынын айтты. Папа оған сенбеді, Кулин мен оның халқын дін және өмір туралы сұрақтармен тергеу үшін Боснияға өзінің өкілдерін жіберді, және егер олар шын мәнінде еретик болса, дайын заң арқылы жағдайды түзетуді бұйырды. Папа 1202 жылы Бернардқа "Боснияда көптеген адамдар катарлардың қарғысқа лайық дінсіздігіне күдікпен қарап отыр" деп жазды. Папа жіберген екі елші Боснияны аралап, дін қызметкерлерін тергеді.
In 1199, Serbian prince Vukan Nemanjić informed the Pope, Innocent, of heresy in Bosnia. Vukan claimed that Kulin, a heretic, had welcomed the heretics whom Bernard of Split had banished, and treated them as Christians. In 1200, the Pope wrote a letter to Kulin's suzerain, the Hungarian King Emeric, warning him that "no small number of Patarenes" had gone from Split and Trogir to Ban Kulin where they were warmly welcomed, and told him to "Go and ascertain the truth of these reports and if Kulin is unwilling to recant, drive him from your lands and confiscate his property". Kulin replied to the Pope that he did not regard the immigrants as heretics, but as Catholics, and that he was sending a few of them to Rome for examination, and also invited that a Papal representative be sent to investigate. Unconvinced, the Pope sent his legates to Bosnia to interrogate Kulin and his subjects about religion and life, and if indeed heretical, correct the situation through a prepared constitution. The Pope wrote to Bernard in 1202 that "a multitude of people in Bosnia are suspected of the damnable heresy of the Cathars." The two legates sent by the Pope went through the country of Bosnia and interrogated the clergy.
Билино Польеден бас тарту
Касамар өзінің хабаршыларының жауаптарын тыңдап қана қоймай, олар қателескен жағдайларда, Иннокентийдің нұсқауына сәйкес, оларға дұрыс дінді үйрететін. Иоанн, Иннокентийдің кристжанды түзету туралы бұйрығын орындағанына көз жеткізген болуы керек, себебі 1203 жылғы 8 сәуірде Билино Польеде кристжан шіркеуінің жеті приоры қол қойған "Confessio" (Абжурация) құжатында ешқандай қателік туралы айтылмаған. Осы құжатты Касамарис пен Кулин және екі абат 30 сәуірде Будапештке жеткізіп, Венгрия королі мен жоғары дін қызметкерлеріне қарауына ұсынды. Кулиннің ұлы.
Not only did Casamaris listen to his informants' answers, but where they were in error, he would have taught them correct doctrine, in line with Innocent's directive. John must have convinced himself that he had fulfilled Innocent's command to correct the krstjani, because the "Confessio" (Abjuration) signed at Bilino Polje by seven priors of the Krstjani church on 8 April 1203, makes no mention of errors. The same document was brought to Budapest, 30 April by Casamaris and Kulin and two abbots, where it was examined by the Hungarian King and the high clergy. Kulin's son.
Бан Кулин жарғысы
Бан Кулин Хартиясы – 1189 жылғы 29 тамызда жасалған, Босния мен Рагуза Республикасы арасындағы сауда шарты. Ол Рагузаның Босниядағы сауда құқықтарын тиімді реттеген. Бұл Балқан аймағындағы ең көне мемлекеттік жазбалардың бірі және Босанчица әрпімен жазылған ең көне тарихи құжаттардың қатарына жатады. Хартия ұлттық мақтаныш пен тарихи мұраның маңызды бөлігі болып табылады.
The Charter of Ban Kulin was a trade agreement between Bosnia and the Republic of Ragusa that effectively regulated Ragusan trade rights in Bosnia written on 29 August 1189. It is one of the oldest written state documents in the Balkans and is among the oldest historical documents written in Bosančica. The charter is of great significance in national pride and historical heritage.
Өлім
1204 жылы Бан Кулин қайтыс болғаннан кейін, Босния тағына оның ұлы саналатын Степан, Босния баны мұрагер болды.
After his death in 1204, Ban Kulin was succeeded to the Bosnian throne by Stjepan, ban of Bosnia, often deemed his son.
Мұра және фольклор
Боснияның алғашқы факті бойынша тәуелсіз мемлекетінің негізін қалаушы ретінде Кулин босниялықтар арасында әрқашан жоғары құрметке ие болды және қазір де солай. Күні бүгінге дейін Кулин дәуірі босниялық ортағасырлық мемлекет және оның феодалдары ғана емес, сонымен қатар қарапайым халық үшін де ең гүлденген тарихи кезеңдердің бірі саналады. Сол шақтар туралы естеліктер босниялық фольклорында сақталған, мысалы, мағыналы ескі халық мәтелі: "Кулин баны болғанда, күндеріміз жақсы болды".
As a founder of first de facto independent Bosnian state, Kulin was and still is highly regarded among Bosnians. Even today Kulin's era is regarded as one of the most prosperous historical eras, not just for Bosnian medieval state and its feudal lords, but for the common people as well, whose lasting memory of those times is kept in Bosnian folklore, like an old folk proverb with significant meaning: "Od kulina Bana i dobrijeh dana" ("").