Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Босния және Герцеговинаның бөлімшелері
Subdivisions of Bosnia and Herzegovina
Босния және Герцеговина Федерациясының он кантоны, Босния және Герцеговинаның екі саяси құрылымының бірі, жоғары дәрежеде автономияға ие федералды бірліктер болып табылады. Кантондар 1994 жылғы Вашингтон келісімі нәтижесінде, босниялық хорваттар мен босниялықтар өкілдері арасында жасалған 1996 жылғы 12 маусымдағы «Федералдық бірліктер (кантондар) туралы» заңмен құрылды. Бес кантонда босниялықтар көпшілікті құрайды: Уна-Сана кантоны, Тузла кантоны, Зеница-Добой кантоны, Босниялық Подринье кантоны Горажде және Сараево кантоны; үш кантонда хорваттар көпшілікті құрайды: Посавина кантоны, Батыс Герцеговина кантоны және 10-кантон, ал екі кантон этникалық тұрғыдан аралас деп есептеледі: Орталық Босния кантоны және Герцеговина-Неретва кантоны. Ең көп халқы бар кантон – Тузла кантоны, ал аумағы бойынша ең ірісі – 10-кантон.
The ten cantons of the Federation of Bosnia and Herzegovina, one of the two political entities of Bosnia and Herzegovina, are its federal units with a high level of autonomy. The cantons were established by the Law on Federal Units (Cantons) on 12 June 1996 as a result of the Washington Agreement of 1994 between the representatives of the Bosnian Croats and Bosniaks. Five of the cantons have a Bosniak majority: Una Sana Canton, Tuzla Canton, Zenica Doboj Canton, Bosnian Podrinje Canton Goražde and Sarajevo Canton; three have a Croat majority: Posavina Canton, West Herzegovina Canton and Canton 10, and the two cantons are regarded as ethnically mixed: Central Bosnia Canton and Herzegovina Neretva Canton. The most populous canton is Tuzla Canton, while Canton 10 is the largest by area.
Жасау
Босния және Герцеговина Федерациясының кантондары – Босния және Герцеговинадағы соғысқа қатысты 1993 жылғы Ванс-Оуэн бейбітшілік жоспарының, Босния және Герцеговинаның тек бір бөлігіне қолданылған жасанды нәтижесі. Алғашқы жоспарда бүкіл Босния және Герцеговинаны кантондастыру көзделген. Кантондарға Босния және Герцеговина Федерациясының өзендері мен қалаларының аттары берілді, бұл 1929 жылы Югославия Корольдығындағы банаттарды атау дәстүріне негізделген. Босния және Герцеговина Федерациясының он кантоны 1996 жылғы 12 маусымда Босния және Герцеговина Федерациясының Құрылтай жиналысы қабылдаған «Федерациялық бірліктер (кантондар) туралы» заңмен құрылды. Олардың бесеуінде босниялықтар, үшінде хорваттар көпшілік құрайды, ал екі кантон аралас. Босниялықтар көпшілікке ие кантондар: Уна-Сана кантоны, Тузла кантоны, Зеница-Добой кантоны, Босниялық Подринье кантоны Горажде және Сараево кантоны, ал хорваттар көпшілігі бар кантондар – Посавина кантоны, Батыс Герцеговина кантоны және 10-кантон. Аралас екі кантон – Орталық Босния және Герцеговина-Неретва кантондары.
The cantons of the Federation of Bosnia and Herzegovina are a result of an artificial application of 1993 Vance–Owen Peace Plan for the war in Bosnia and Herzegovina, applied only to one part of Bosnia and Herzegovina. The plan originally foresaw the cantonization of the whole of Bosnia and Herzegovina. The cantons were to be named after rivers and cities in the Federation of Bosnia and Herzegovina, based on the tradition from the Kingdom of Yugoslavia's naming of banates in 1929. The ten cantons of the Federation of Bosnia and Herzegovina were created by the Law on Federal Units (Cantons), enacted by the Constituent Assembly of the Federation of Bosnia and Herzegovina on 12 June 1996. Of these, five have Bosniak and three Croat majorities, while two cantons are mixed. The cantons with Bosniak majority are: Una Sana Canton, Tuzla Canton, Zenica Doboj Canton, Bosnian Podrinje Canton Goražde and Sarajevo Canton, while the Croat majority cantons are Posavina Canton, West Herzegovina Canton and Canton 10. The two mixed cantons are Central Bosnia Canton and Herzegovina Neretva Canton.
Құзыреті
Босния және Герцеговина Федерациясы орталықсыздандыру принципі негізінде құрылғандықтан, кантондардың күшті дербестігі бар, ол Босния және Герцеговина Федерациясының Конституциясында полиция, білім беру, мәдени саясат, тұрғын үй саясаты, мемлекеттік қызметтер, жергілікті экономикалық саясат, энергетика саясаты, бұқаралық ақпарат құралдары саясаты, әлеуметтік қамсыздандыру, туризм және кантондардың салық салу және қарыз алу құқығын қамтитын кең ауқымды ерекше құзыреттермен қамтамасыз етілген. Басқа құзыреттер Босния және Герцеговина Федерациясымен ортақ, оның ішінде адам құқықтарын сақтау, денсаулық сақтау және қоршаған ортаны қорғау саясаты, инфрақұрылым, әлеуметтік көмек, туризм және табиғи ресурстар. Конституцияда туризм және энергетика саясаты сияқты кейбір салаларда Босния және Герцеговина Федерациясы мен кантондар арасындағы ортақ құзыреттер көзделгенімен, кантондар басым рөл атқарады. Орталықсыздандыру принципі екі аралас кантонда ерекше атап көрсетілген, онда білім беру сияқты маңызды мәселелерге қатысты шешімдер муниципалитеттердің құзырында қалады.
As the Federation of Bosnia and Herzegovina was created on the principle of decentralisation, the cantons have strong autonomy which is guaranteed by a long list of exclusive jurisdictions in the Constitution of the Federation of Bosnia and Herzegovina, including police, education, cultural policy, housing policy, public services, local economic policy, energy policy, media policy, welfare, tourism and the right of the cantons to introduce taxation and borrow money. Other jurisdictions are shared with the Federation of Bosnia and Herzegovina, including enforcement of human rights, health and environmental policy, infrastructure, social welfare, tourism and natural resources. Although in some areas the constitution foresaw a mixed jurisdiction between the Federation of Bosnia and Herzegovina and the cantons, such as tourism and energy policy, the cantons are the dominant actors. The principle of decentralisation is especially emphasised in the two mixed cantons, where the decisions regarding core issues, such as education, are left in the jurisdiction of the municipalities.
Басқару
Кантондар муниципалитеттерден тұрады. Кантонның премьер-министр басқаратын өз үкіметі болады. Премьер-министрдің өз кабинеті бар, оған әртүрлі кантондық министрліктер, агенттіктер және кантондық қызметтер көмектеседі. Бес кантонда (Уна-Сана, Тузла, Зеница-Добой, Босниялық Подринье және Сараево) босниялықтар көпшілік, үште (Посавина, Батыс Герцеговина және 10-кантон) босниялық хорваттар көпшілік, ал екеуінде (Орталық Босния және Герцеговина Неретва) «этностық аралас», яғни бірде-бір этностың көпшілігі жоқ және олардың саяси мүдделерін қорғау үшін арнайы заңнамалық рәсімдер бар.
The cantons consist of municipalities. A canton has its own government headed by a premier. The premier has his own cabinet, and is assisted in his duties by various cantonal ministries, agencies, and cantonal services. Five of the cantons (Una Sana, Tuzla, Zenica Doboj, Bosnian Podrinje, and Sarajevo) have a Bosniak majority, three (Posavina, West Herzegovina and Canton 10) have a Bosnian Croat majority, while two of them (Central Bosnia and Herzegovina Neretva) are "ethnically mixed", meaning neither ethnic group has a majority and there are special legislative procedures for the protection of their political interests. Coat ofarms No. Abbr English name Center Population (2013)Bosniaks%Croats%Serbs% Area (km2) Density Municipalities 1 USKUSŽ Una Sana Canton Bihać 273,261246,01290.03%5,0731.86%8,4523.09% 4,125.0 69.8 8 2 PKŽP Posavina Canton Orašje 43,4538,25218.99%33,60077.32%8311.91% 324.6 124.8 3 3 TKTŽ Tuzla Canton Tuzla 445,028392,35688.16%23,5925.30%7,0581.59% 2,649.0 187.9 13 4 ZDKZDŽ Zenica Doboj Canton Zenica 364,433299,45282.17%43,81912.02%5,5431.52% 3,334.3 119.9 12 5 BPKBPŽ Bosnian Podrinje Canton Goražde Goražde 23,73422,31394.01%240.10%8853.73% 504.6 65.8 3 6 SBKŽSB Central Bosnia Canton Travnik 254,686146,65257.58%97,62938.33%3,0431.19% 3,189 80.2 12 7 HNKHNŽ Herzegovina Neretva Canton Mostar 222,00792,00541.44%118,29753.29%6,4322.90% 4,401 51.5 9 8 ZHKŽZH West Herzegovina Canton Široki Brijeg 94,8987180.76%93,72598.77%1010.11% 1,362.2 60.1 4 9 KSSŽ Sarajevo Canton Sarajevo 413,593346,57583.80%17,5204.24%13,3003.22% 1,276.9 329.9 9 10 K10HBŽ Canton 10 Livno 84,1278,0379.55%64,60476.79%10,90512.96% 4,934.9 16.5 6 FBiH Federation of Bosnia and Herzegovina Sarajevo 2,219,2201,562,37270.40%497,88322.44%56,5502.55% 26,110.0 89.1 79
The cantons consist of municipalities. A canton has its own government headed by a premier. The premier has his own cabinet, and is assisted in his duties by various cantonal ministries, agencies, and cantonal services. Five of the cantons (Una Sana, Tuzla, Zenica Doboj, Bosnian Podrinje, and Sarajevo) have a Bosniak majority, three (Posavina, West Herzegovina and Canton 10) have a Bosnian Croat majority, while two of them (Central Bosnia and Herzegovina Neretva) are "ethnically mixed", meaning neither ethnic group has a majority and there are special legislative procedures for the protection of their political interests. Coat ofarms No. Abbr English name Center Population (2013)Bosniaks%Croats%Serbs% Area (km2) Density Municipalities 1 USKUSŽ Una Sana Canton Bihać 273,261246,01290.03%5,0731.86%8,4523.09% 4,125.0 69.8 8 2 PKŽP Posavina Canton Orašje 43,4538,25218.99%33,60077.32%8311.91% 324.6 124.8 3 3 TKTŽ Tuzla Canton Tuzla 445,028392,35688.16%23,5925.30%7,0581.59% 2,649.0 187.9 13 4 ZDKZDŽ Zenica Doboj Canton Zenica 364,433299,45282.17%43,81912.02%5,5431.52% 3,334.3 119.9 12 5 BPKBPŽ Bosnian Podrinje Canton Goražde Goražde 23,73422,31394.01%240.10%8853.73% 504.6 65.8 3 6 SBKŽSB Central Bosnia Canton Travnik 254,686146,65257.58%97,62938.33%3,0431.19% 3,189 80.2 12 7 HNKHNŽ Herzegovina Neretva Canton Mostar 222,00792,00541.44%118,29753.29%6,4322.90% 4,401 51.5 9 8 ZHKŽZH West Herzegovina Canton Široki Brijeg 94,8987180.76%93,72598.77%1010.11% 1,362.2 60.1 4 9 KSSŽ Sarajevo Canton Sarajevo 413,593346,57583.80%17,5204.24%13,3003.22% 1,276.9 329.9 9 10 K10HBŽ Canton 10 Livno 84,1278,0379.55%64,60476.79%10,90512.96% 4,934.9 16.5 6 FBiH Federation of Bosnia and Herzegovina Sarajevo 2,219,2201,562,37270.40%497,88322.44%56,5502.55% 26,110.0 89.1 79