Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұйқы бұзылысы
Sleep disorder
Жоғарғы тыныс жолдарының кедергі синдромы (UARS) – тыныс жолдарының тарылуына байланысты ұйқының бұзылуымен сипатталатын ұйқы бұзылысы.
Upper airway resistance syndrome (UARS) is a sleep disorder characterized by the narrowing of the airway that can cause disruptions to sleep.
Тарих
Жоғарғы тыныс жолдарының қарсылық синдромы алғаш рет 1980-ші жылдардың аяғында Стэнфорд университетінде танылды. Осы синдромды атап, оның обструктивті ұйқы апноэсімен байланысын сипаттаған мақала 1992 жылы Guilleminault және авторлар тобы жариялады.
Upper airway resistance syndrome was first recognized at Stanford University in the late 1980s. The article that described it by name, along with its relationship to obstructive sleep apnea, was published in 1992 by Guilleminault et al.
Белгілері мен симптомдары
UARS симптомдары обструктивті ұйқы апноэсіне ұқсас, бірақ олар бір-бірімен толыққанды сәйкес келмейді. Шамадан тыс шаршау, ұйқысыздық, күндізгі ұйқышылдық, ұйқының сергітпейтіндігі, алаңдау және ұйқы кезінде жиі ояну – ең көп кездесетін белгілер. UARS-та оттегінің деңгейінің төмендеуі минималды немесе байқалмайды, көптеген науқастардың оттегінің ең төмен деңгейі 92%-дан жоғары болады. Көптеген науқастар созылмалы ұйқысыздықтан зардап шегеді, бұл ұйықтауды бастауды да, ұйықтауды жалғастыруды да қиындатады. Осының салдарынан науқастар ұйқының жиі бұзылуын бастан кешіреді. UARS-пен ауыратын көптеген науқастар ұрсады, бірақ барлығы емес. Кейбір науқастарда артериалдық қысымның төмендеуі (гипотония) байқалады, бұл бас айнуына себеп болуы мүмкін, сонымен қатар UARS-пен ауыратын науқастар бас ауруы мен тітіркенішті ішек синдромына бейім. Типикалық UARS науқасы семіз емес және кішкентай жақ сүйегіне ие, бұл мұрын жолдарындағы және тілдің түбіндегі кеңістіктің азаюына әкелуі мүмкін. UARS ерлер мен әйелдерге тең дәрежеде әсер етеді.
Symptoms of UARS are similar to those of obstructive sleep apnea, but not inherently overlapping. Fatigue, insomnia, daytime sleepiness, unrefreshing sleep, anxiety, and frequent awakenings during sleep are the most common symptoms. Oxygen desaturation is minimal or absent in UARS, with most having a minimum oxygen saturation >92%. Many patients experience chronic insomnia that creates both a difficulty falling asleep and staying asleep. As a result, patients typically experience frequent sleep disruptions. Most patients with UARS snore, but not all. Some patients experience hypotension, which may cause lightheadedness, and patients with UARS are also more likely to experience headaches and irritable bowel syndrome. A typical UARS patient is not obese and possesses small jaws, which can result in a smaller amount of space in the nasal airway and behind the base of the tongue. UARS affects equal numbers of males and females.
Диагностика
UARS респираторлық бұзылу индексі (RDI) арқылы диагноздалады. Пациент апноэ-гипопноэ индексі (AHI) 5-тен төмен, бірақ RDI 5-тен жоғары немесе оған тең болғанда UARS-қа шалдыққан деп есептеледі. Апноэ-гипопноэ индексінен өзгеше, респираторлық бұзылу индексі тыныс алу күш-жігеріне байланысты оянуларды қамтиды (RDI = AHI + RERA индексі). 2005 жылы ұйқыдағы апноэ анықтамасы RDI-ді пайдаланып ұйқыдағы апноэ ауырлығын анықтау арқылы UARS-пен ауыратын пациенттерді қосу үшін өзгертілді. UARS диагнозы полисомнограмма нәтижелеріне негізделген. Полисомнограммада UARS-қа шалдыққан пациент апноэ мен гипопноэдің өте аз көрсеткіштерін, бірақ тыныс алу күш-жігеріне байланысты көптеген оянуларды көрсетеді. Портативті үй ұйқысын зерттеу құрылғылары (HST) ұйқы зертханасының полисомнографиясына балама болып табылады. Кейбір HST құрылғылары HST зерттеуінің бастапқы деректерінде тыныс алу сигналдарын қарауға мүмкіндік береді, тіпті осы сигналдарды қарап шығу арнайы жоғарғы тыныс жолдарының кедергі синдромы бар пациенттерді анықтауға көмектеседі. RERA – он секундтан астам созылатын және оянумен аяқталатын тыныс алу күшін күшейту кезеңдері. Оқиға RERA немесе гипопноэ ретінде жіктеледі ме, жоқ әлде жоқ па, ол ұйқы техникасы қолданатын гипопноэ анықтамасына байланысты. Симптомдарына қарай пациенттерге жиі идиопатиялық ұйқысыздық, идиопатиялық гиперсомния, созылмалы шаршау синдромы, фибромиалгия немесе ADHD немесе депрессия сияқты психикалық аурулар диагнозы қойылады. Зерттеулер көрсеткендей, UARS салдарынан туындаған ADHD белгілері хирургиялық емделген балаларда емдеумен айтарлықтай жақсарады немесе толыққандай жойылады.
UARS is diagnosed using the Respiratory Disturbance Index (RDI). A patient is considered to have UARS when they have an Apnea Hypopnea Index (AHI) less than 5, but an RDI greater than or equal to 5. Unlike the Apnea Hypopnea Index, the Respiratory Disturbance Index includes Respiratory Effort related Arousals (RDI = AHI + RERA Index). In 2005, the definition of sleep apnea was changed to include patients with UARS by using RDI to determine sleep apnea severity. The diagnosis of UARS is based on findings on a polysomnogram. On polysomnograms, a UARS patient will have very few apneas and hypopneas, but many Respiratory effort related Arousals. Portable Home Sleep Test monitors (HST) are an alternative to sleep laboratory polysomnography. Some of the HSTs allow for the breathing signals to be viewed within the raw data of the HST study and even a cursory review of these flow signals, will reveal those patients who would likely have upper airway resistance syndrome as well. RERAs are periods of increased respiratory effort lasting for more than ten seconds and ending in arousal. Whether or not an event is classified as a RERA or Hypopnea depends on the definition of Hypopnea used by the sleep technician. Based on symptoms, patients are commonly misdiagnosed with idiopathic insomnia, idiopathic hypersomnia, chronic fatigue syndrome, fibromyalgia, or a psychiatric disorder such as ADHD or depression. Studies show that symptoms of ADHD caused by UARS significantly improve or remit with treatment in surgically treated children.
Әдептілікті өзгерту
Мінездік өзгертулерге кем дегенде 7-8 сағат ұйықтау және позициялық терапия сияқты түрлі өмір салты өзгерістері кіреді. Жанама жатып ұйықтау немесе позициялық жастықтарды пайдалану жеңілдетуге көмектеседі, бірақ бұл өзгертулер ауыр жағдайларды емдеу үшін жеткіліксіз болуы мүмкін. Оң қысымды қолдану терапиясы обструктивті ұйқы апноэсіне ұқсас және ауа жолын қысыммен ашып, осылайша ауа жолының қарсылығын азайту арқылы жұмыс істейді. CPAP-ты қолдану UARS симптомдарын жеңілдетуге көмектеседі. Терапиялық сынақтар көрсеткендей, 4-тен 8 сантиметрге дейін су қысымымен CPAP-ты қолдану ояну санын азайтуға және ұйқышылдықты жақсартуға көмектеседі.
Behavioral modifications include getting at least 7–8 hours of sleep and various lifestyle changes, such as positional therapy. Sleeping on one's side rather than in a supine position or using positional pillows can provide relief, but these modifications may not be sufficient to treat more severe cases. Positive airway pressure therapy is similar to that in obstructive sleep apnea and works by stenting the airway open with pressure, thus reducing the airway resistance. Use of a CPAP can help ease the symptoms of UARS. Therapeutic trials have shown that using a CPAP with pressure between four and eight centimeters of water can help to reduce the number of arousals and improve sleepiness.
Ауызға арналған құралдар
Тіл мен төменгі жақ сүйегін алға жылға беретін ауыз құрылғылары ұйқыдағы демқұрыштың тоқтауы мен қақырықты азайту үшін қолданылып келеді және жоғарғы тыныс жолдарының кедергісі (UARS) синдромын емдеуге үміттенуге болады, бірақ бұл тәсіл әлі де күмәнді. Сондай-ақ, асқазан-ішек жолындағы қысымның өзгеруіне себеп болатын, ішек қуысының жарығының болуын тексеру қажет, бұл өз кезегінде ұйқы кезінде тыныс жолдарының тарылуына алып келуі мүмкін. Бұл әдіс мұрын қуысы мен мұрынжұттың көлемін ұлғайтып, ауа ағынын жақсартады және ұйқы кезінде тыныс алудың бұзылуын азайтады.
Oral appliances to protrude the tongue and lower jaw forward have been used to reduce sleep apnea and snoring, and hold potential for treating UARS, but this approach remains controversial. One should also be screened for the presence of a hiatal hernia, which may result in abnormal pressure differentials in the esophagus, and in turn, constricted airways during sleep. This method increases the volume of the nasal cavity and nasopharynx, leading to increased airflow and reduced respiratory arousals during sleep.