Кіріспе

Boeing F/A 18E және F/A 18F Super Hornet – McDonnell Douglas F/A 18 Hornet-тен туындаған, АҚШ, Австралия және Кувейт қарулы күштерінде қолданылатын американдық екі қозғалтқышты, авиатасымалдағышқа орналастырылатын, көпүрлі күштерге арналған ұшақтар сериясы. F/A 18E бір орындық және F/A 18F екі орындық түрлері сәйкесінше F/A 18C және D Hornet-тің кеңейтілген және жетілдірілген нұсқалары болып табылады. Super Hornet ішкі 20 мм М61А2 айналмалы пулеметімен жабдықталған және әуе-әуе, әуе-жер зымырандарын және басқа да түрлі қару-жарақтарды тасымалдай алады. Қосымша жанармайға дейін бес сыртқы жанармай багінде орналастырылуы мүмкін, ал ұшақ сыртқы ауадан ауаға май құю жүйесін қосып, әуедегі жанармай құюшы ретінде конфигурациялануы мүмкін. McDonnell Douglas компаниясымен жобаланып, бастапқыда 1995 жылы жасалған. Төмендетілген қарқынмен өндіріс 1997 жылдың басында басталды, ал McDonnell Douglas пен Boeing компанияларының бірігуінен кейін 1997 жылдың қыркүйегінде толық қарқынмен өндіріске жетті. Super Hornet 1999 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің құрамына енді, 2006 жылы қызметтен шығарылған Grumman F-14 Tomcat-ты алмастырды; Super Hornet бастапқы Hornetпен бірге қызмет етеді. 1984 жылдан бері F/A 18A-ны өзінің негізгі күш ретінде пайдаланған Австралия Корольдік Әуе күштері (RAAF) 2007 жылы ескірген General Dynamics F-111C паркін алмастыру үшін F/A 18F-қа тапсырыс берді. RAAF-тың Super Hornet ұшақтары 2010 жылдың желтоқсан айында пайдалануға берілді. 2023 жылдың ақпан айында Boeing 2025 жылы Super Hornet өндірісін тоқтату жоспарларын жариялады.

Шығу тегі

Супер Хорнет – McDonnell Douglas F/A 18 Хорнеттің жаңадан жасалған түрі. Қанаты мен құйрығының конфигурациясы бастауын Northrop прототипі – P 530 ұшағынан алады, ол шамамен 1965 жылы жеңілдетілген Northrop F 5E ұшағын қайта жасаудан басталған (үлкен қанаттары, екі құйрық қанаты және ерекше алдыңғы жиекті тамыр кеңейтімі, немесе LERX). Кейін Northrop YF 17 "Cobra" деп аталған бұл ұшақ, АҚШ Әскери-әуе күштерінің Жеңіл ұшақ бағдарламасында (LWF) үлкен McDonnell Douglas F 15 Eagle ұшағын толықтыру үшін арналған кішірек және қарапайым ұшақ жасау үшін бәсекеге түсті. YF 17, YF 16 ұшағымен бәсекелесті. Салқын соғыстың аяқталуы әскери бюджеттің қысқаруына және елеулі қайта құру кезеңіне әкелді. Сол кезде АҚШ Әскери-теңіз авиациясы бірқатар мәселелерге тап болды. McDonnell Douglas A 12 Avenger II Advanced Tactical Aircraft (ATA) бағдарламасы 1991 жылы бағдарламадағы күрделі проблемаларға байланысты тоқтатылды; ол ескірген Grumman A 6 Intruder ұшағын алмастыруға арналған еді. Содан кейін Әскери-теңіз күштері A X деп аталатын жаңа шабуылдық ұшақ бағдарламасын бастады, бірақ A X іске қосылғанға дейін аралық кезеңде қолданыстағы конструкцияны жаңартуды қарастырды. A-12 ұшағына балама ретінде McDonnell Douglas 1980 жылдары бастапқыда "Hornet II" деп аталған "Супер Хорнет" ұшағын ұсынды, ол бұрынғы F/A 18 модельдерінің жетістіктерін жақсарту болды. Келесі буын Хорнет дизайны, Grumman-ның F 14 Tomcat ұшағына жасаған Quick Strike жаңартуынан гөрі тартымдырақ болды, ол қолданыстағы F 14 ұшақтарына қарағанда жеткіліксіз технологиялық прогресс деп есептелді. Сонымен қатар, 1993 жылғы "Төменнен жоғарыға" шолуында A/F X (Advanced Attack/Fighter) бағдарламасы тоқтатылды, себебі Суық соғыстан кейінгі бюджеттің қысқаруына байланысты Супер Хорнет жаңа конструкцияға қарағанда тартымды тәсіл ретінде қарастырылды. Сол кезде Grumman F 14 Tomcat Әскери-теңіз күштерінің әуеде үстемдікке ие негізгі ұшағы және флотты қорғауға арналған ұшақ болды. Ол кездегі Қорғаныс министрі Дик Чейни F-14 ұшағын 1960 жылдардың технологиясы деп сипаттап, 1989 жылы F-14D ұшақтарын сатып алуды күрт қысқарды және 1991 жылы өндірісті толығымен тоқтатып, жаңартылған F/A 18E/F ұшақтарына басымдық берді. Tomcat ұшағын толығымен Hornet ұшақтарынан құралған Әскери-теңіз күштерінің авиациялық тобымен алмастыру туралы шешім даулы болды. Вьетнам соғысының асыл қаһарманы және конгрессмен Дюк Каннингем Супер Хорнетті әуеде үстемдікке қауіп төндіретін, сынақтан өтпеген конструкция деп сынады. 1992 жылы Әскери-теңіз күштері A12 бағдарламасын толықтыру үшін Әскери-теңіз күштерінің Lockheed Martin F 22 Raptor ұшағының теңіздік нұсқасы болатын Әскери-теңіз күштерінің алдыңғы қатарлы тактикалық ұшағын (NATF) тоқтатты.

Сынау және өндіріс

Супер Хорнетке алғаш рет 1992 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштері тапсырыс берді. Әскери-теңіз күштері F/A 18 белгілеуін сақтап қалды, бұл бағдарламаны Конгресске төмен тәуекелді "туынды" ретінде сатуға көмектесті, бірақ Супер Хорнет көбінесе жаңа ұшақ. Hornet және Супер Хорнет көптеген ерекшеліктерді бөліседі, соның ішінде авианика, катапульталық креслолар, радар, қару-жарақ, миссиялық компьютерлік бағдарламалық жасақтама және техникалық қызмет көрсету/пайдалану процедуралары. Бастапқы F/A 18E/F сол кездегі F/A 18C/D конфигурациясынан көптеген авиаэлектроника жүйелерін сақтап қалды. Супер Хорнет алғаш рет 1995 жылдың 29 қарашасында ұшты, ал толық өндіріс 1997 жылдың қыркүйегінде басталды. Сынақтар 1999 жылға дейін жалғасты, теңіздегі сынақтармен және ауадағы жанармай құю демонстрацияларымен аяқталды. Сынақтар үшін 3100 сынақ ұшуы және 4600 сағат ұшу уақыты қажет болды және 2000 жылдың ақпан айында мақұлданды. 2006 жылы F-14 ұшағы қызметтен шығарылғаннан кейін, F-35C Lightning II пайдалануға енгенге дейін, Әскери-теңіз күштерінің барлық соғыс ұшақтары Hornet түрлері болды. F/A 18E бір орындық және F/A 18F екі орындық ұшақтары F-14 Tomcat, A-6 Intruder, Lockheed S-3 Viking және KA-6D ұшақтарының орнын басты. Электрондық соғыс нұсқасы EA-18G Growler EA-6B Prowler ұшағын алмастырады. Әскери-теңіз күштері ұшақ түрлерінің азаюын "тарту" деп атайды. Вьетнам соғысы кезінде Супер Хорнеттің міндеттерін A-1/A-4/A-7 (жеңіл шабуыл), A-6 (орта шабуыл), F-8/F-4 (истребитель), RA-5C (барлау), KA-3/KA-6 (жанармай құюшы) және EA-6 (электрондық соғыс) ұшақтарының комбинациясы орындады. Супер Хорнеттің басқа түрлерді алмастыруы нәтижесінде флотының жылдық 1 миллиард доллар үнемдеуі күтілді. Әскери-теңіз күштері Супер Хорнеттің сатып алынуын табысқа жеткендік деп санайды, себебі ол шығындар, кесте және салмақ (400 фунт, 181 кг) талаптарынан төмен болды.

Жағдайдың жақсаруы мен өзгеруі

Block II Super Hornet-те жақсартылған белсенді электронды сканерленген (AESA) радары, үлкенірек дисплейлер, бірлескен шлемге орнатылған нысана табу жүйесі және бірнеше басқа да авиаэлектроникалық құралдардың жаңаруы бар. Жаңадан құрастырылған ұшақтар 2005 жылдан бастап APG 79 AESA радарымен жабдықталды. 2008 жылдың қаңтарында 135 бұрынғы өндірілген ұшақтың AESA радарларымен қайта жабдықталуы жоспарланғаны хабарланды. 2008 жылы Boeing АҚШ және Австралия әскерлерімен Super Hornet Block III-тің жаңа мүмкіндіктерін – жасыру қабілетін және ұшу қашықтығын арттыруды талқылады. Ұшақ фюзеляжі қызмет мерзімін 10 000 сағатқа дейін ұзарту үшін күшейтілді, сондай-ақ кейбір бұрынғы Block II ұшақтары да осы көрсеткіштерге жету үшін модификациялануы мүмкін. 2010 жылы Boeing болашақ Super Hornet клиенттеріне «Халықаралық жол картасын» ұсынды, ол конформды отын бактері, жақсартылған қозғалтқыштар, жабық қару-жарақ бөлімі (EWP), жаңа буын пилот кабинасы, жаңа зымыранды ескерту жүйесі және ішкі инфрақызыл іздеу және нысананы бақылау (IRST) жүйесін қамтыды; IRST кейіннен орталық сыртқы отын багіне орнатылды. EWP-де оқ-дәрілерге арналған төрт ішкі орналасқан жер бар, бір ұшақ үш EWP-ге дейін тасымалдай алады, онда 12 AMRAAM және 2 Sidewinders орналастырылуы мүмкін. Жаңа буын пилот кабинасында 19х11 дюймдік сенсорлық дисплей орнатылған. 2011 жылы Boeing АҚШ Әскери-теңіз күштерінен жаңа миссиялық компьютерді әзірлеуге келісімшарт алды. 2007 жылы Boeing пассивті инфрақызыл іздеу және нысананы бақылау (IRST) сенсоры болашақта қолжетімді опция болатынын мәлімдеді. Модификацияланған орталық сыртқы отын багіне орнатылған сенсор ұшақтар сияқты нысаналарды анықтау және қадағалау үшін ұзақ толқынды инфрақызыл сәулеленуді анықтайды; IRST және AIM 9X Sidewinder зымырандарын пайдалану кезіндегі жауынгерлік қимылдар радиолокациялық бұзушылыққа төтеп бере алады. 2009 жылдың мамырында Lockheed Martin компаниясы IRST технологиясын дамыту кезеңі үшін Boeing компаниясын таңдағанын жариялады, ал 2011 жылдың қарашасында келісімшартқа қол қойылды. 2013 жылдың қыркүйегіне қарай, IRST-тің базалық нұсқасы 2016 жылы, ал ұзақ қашықтықтағы нұсқасы 2019 жылы пайдалануға беріледі деп күтілді. Сенсор AN/ASG 34(V) IRST21 деп белгіленеді. F/A 18F 2014 жылдың ақпанында IRST жүйесімен жабдықталған сынақ ұшуын орындады, ал 2014 жылдың желтоқсанында төмендетілген деңгейдегі бастапқы өндіріске (LRIP) рұқсат беретін Milestone C мақұлдауы алынды. 2013 жылғы бюджеттік қиындықтар және өндіріс сапасының мәселелері салдарынан кешігулер туды.

Жоғары деңгейдегі супер-Шошқа және өндірістің жоспарлы аяқталуы

Boeing және Northrop Grumman компаниялары Advanced Super Hornet ұшағының прототипін өз қаражатымен қаржыландырды. Прототиптің фронталды радиолокациялық шағылысуы (РЛШ) 50%-ға төмендетілді, конформды отын бактері (КОБ) және жабық қару-жарақ бөлімі (ЖҚБ) орнатылды. Бұл мүмкіндіктер EA-18G Growler ұшағына да енгізілуі мүмкін: EA-18G паркінде КОБ пайдалану қанат асты кеңістігін босату және «Келесі буын» кедергі таратқышы үшін аэродинамикалық сүйемелдемені азайту үшін тиімді деп есептелді. Advanced Super Hornet ұшағының ұшу сынақтары 2013 жылдың 5 тамызында басталды және үш аптаға созылды, КОБ, ЖҚБ және жасырындық қасиеттерін жақсартудың нәтижелері сыналып көрiлдi. АҚШ Әскери-теңіз күштері Advanced Super Hornet ұшағының ұшу сынақтарының нәтижелеріне қанағаттанды және болашақта сатып алу мүмкіндіктеріне үміттенеді. Advanced Super Hornet жобасы іске аспаса да, көптеген элементтері Block III нұсқасына көшiрiлдi. 2013 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштері КОБ-ты кеңінен пайдалануды қарастырды, бұл Super Hornet ұшағына қосымша отын тасымалдауға мүмкіндік береді. F-35C Lightning II және Тынық мұхиты аймағындағы операцияларға байланысты бюджеттік қиындықтар КОБ пайдалануды қолдауға себеп болды. Ұшу сынақтары КОБ-тың сүйемелдемені аздап төмендетіп, ұрыс радиусын ұлғайтатынын көрсетті. Прототиптік КОБ салмағы , ал өндірістік КОБ-тың салмағы шамамен болады деп күтілуде. Boeing компаниясы КОБ-тың крейсерлік жылдамдықта сүйемелдемеге қосымша әсер етпейтінін, бірақ үдету кезінде толқындық сүйемелдеменің артуына байланысты теріс әсер ететінін мойындады. General Electric компаниясының күшейтілген өнімділікті қозғалтқышы (КӨҚ), F414 GE 400 қозғалтқышының итерме күшін қозғалтқышқа шаққанда арттыру, бұл мәселені шешу үшін ұсынылды. 2021 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштері барлық Block III Super Hornet ұшақтарына стандартты КОБ орнату жоспарларын тоқтатты, себебі шығын, кесте және өнімділік мәселелері туындады. 2009 жылы қозғалтқыштың бірнеше жақсартуларын, соның ішінде сыртқы заттардың зақымдауына төзімділігін арттыру, отынның қабылдануын азайту және қозғалтқыштың итерме күшін 20%-ға дейін арттыру бойынша жұмыстар басталды. 2014 жылы Boeing EA-18G Growler ұшағының электронды сигналды анықтау қабілеттерін қоса алған Super Hornet гибридтік тұжырымын ұсынды, бұл қабылдағыш арқылы нысаналарды жоюға мүмкіндік береді; тұжырымдамаға ALQ-99 кедергі таратқыш құрылғысы кірмеді. Даму мүмкіндіктеріне ұзақ қашықтықтағы инфрақызыл іздеу және нысананы бақылау сенсоры және жаңа ауадан ауаға бақылау режимдері кіруі мүмкін. 2019 жылы Boeing Әскери-теңіз күштеріне 2021 жылға дейін 78 Block III Super Hornet ұшағын жеткізуге 4 миллиард долларлық келісімшарт алды. Әскери-теңіз күштері 2033 жылға дейін барлық Block II ұшақтарын Block III нұсқаларына ауыстыру үшін жыл сайынғы келісімшарттарға қол қоюды жоспарлап отыр. 2023 жылдың 23 ақпанында Boeing Super Hornet ұшағының өндірісін 2025 жылы тоқтатуды жоспарлап отырғанын хабарлады, себебі ұшаққа қызығушылық төмендеді және F-35 ұшағынан бәсекелестік күшті болды. 2024 жылдың 19 наурызында АҚШ Әскери-теңіз күштері өндірісті 2027 жылға дейін ұзарту үшін тағы 17 Super Hornet ұшағына тапсырыс берді.

Шолу

Супер Хорнет – бұл негізінен жаңа ұшақ, ол бастапқы Хорнетке қарағанда шамамен 20% үлкен, бос салмағы ауыр және ең ауыр салмағы да ауыр. Супер Хорнет 33% көбірек ішкі отынды тасымалдайды, бұл "Legacy" Хорнетке қарағанда миссиялық қашықтықты 41%-ға және ұшу уақытын 50%-ға арттырады. Супер Хорнеттің бос салмағы, оны ауыстырған F-14 Tomcat-тің салмағынан азырақ, бірақ F-14-тің жүк көтергіштігі мен қашықтығына толыққанды жете алмайды. Бұрынғы Хорнетке қарағанда айтарлықтай ауыр болғандықтан, катапульта және тоқтату жүйелері басқаша реттелуі керек. Қауіпсіз ұшу операцияларын қамтамасыз ету және радио байланысындағы шатасуды болдырмау үшін Супер Хорнетті бұрынғы Хорнеттерден ажырату мақсатында ресми емес түрде "Rhino" деп атайды. ("Rhino" лақап аты бұрын 1987 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің жауынгерлік қолданысынан шығарылған McDonnell Douglas F-4 Phantom II ұшағына да қолданылған болатын.) Супер Хорнет, бұрынғы Хорнеттен айырмашылығы, басқа ұшақтарды отынмен толықтыру үшін әуедегі отын құю жүйесімен (ARS) немесе "buddy store" жиынтығымен жабдықталуы мүмкін, бұл Әскери-теңіз күштері KA-6D және Lockheed S-3B Viking танкерлерін зейнеткерлікке шығарғаннан кейін жоғалтқан тактикалық әуедегі танкерлік рөлін қайта қамтамасыз етеді. ARS құрамына орталық сызықта шлангіш катушкасы бар сыртқы бак, сондай-ақ төрт сыртқы бак және ішкі бактар кіреді, бұл ұшақтағы отынның жалпы көлемін құрайды. Типикалық миссияларда әуе қанатының бес бөлігінің бірі танкерлік рөлге арналады, бұл ұшақтың қызмет ету мерзімін басқа миссияларға қарағанда жылдам қысқартады. Ол көбінесе JP-4 реактивтік отынын пайдаланады.

Ұшақ корпусының өзгеруі

Алдыңғы фюзеляж өзгеріссіз қалды, бірақ ұшақтың қалған бөлігі бұрынғы F/A 18C/D үлгілерімен аздаған ортақ нәрсеге ие. Фюзеляж отын мен болашақ авиациялық жабдықтарды орналастыру үшін ұзартылды, ал қанаттың ауданы 25%-ға артты. Дегенмен, Super Hornet бастапқы Hornet-ке қарағанда 42%-ға аз құрылымдық бөліктерден тұрады. General Electric F414 қозғалтқышы, Hornet-тің F404 қозғалтқышынан дамытылған, ұшу кезіндегі көп бөлігінде 35%-ға артық итермелі күшке ие. Super Hornet әуе кемесіне жұмсалмай қалған отын мен қару-жарақтардың Hornet-ке қарағанда көп көлемін әкеле алады; бұл мүмкіндік "қайта әкелу" деп аталады, ал Super Hornet үшін бұл көрсеткіш одан да жоғары. Басқа айырмашылықтарға қозғалтқыштарға арналған ауа кіретін қондырғылар және пайдалы жүк орналастыру үшін екі қосымша қанатты тіреу нүктесі (барлығы 11-ге дейін) кіреді, сондай-ақ төменгі орта сызықтағы, қанат ұштарындағы және екі конформды фюзеляжға орналасқан бұрынғы тіреу нүктелері сақталды. Ең маңызды аэродинамикалық өзгерістердің бірі – жоғары шабуыл бұрышындағы маневрлер кезінде тұрақтылықты арттыратын және инерциялық сипаттамаларды жақсарту үшін статикалық тұрақтылық шегін азайтатын кеңейтілген алдыңғы жиек кеңейтімдері (LEX). Бұл модификация секундына 40 градустан жоғары бұрылу жылдамдығына және басқарылатын ұшудан ауытқуға жоғары қарсылыққа әкеледі.

Радарлық белгілерді азайту шаралары

Супер-Шошқаның маңызды ерекшелігі – өмірге жарасымдылығы. АҚШ Әскери-теңіз күштері оны жобалау кезінде өмірге жарасымдылығына «тепе-теңдік танытты». Ол негізінен жасырын технологияға емес, керісінше, басқа жаңарулармен қатар радарлық қолтаңбасын жақсартуға баса назар аударады; ұшақ экипажы мен ұшақтың қауіпсіздігін арттыру үшін озық электрондық соғыс мүмкіндіктерін, баллистикалық осалдықты азайтуды және қашықтықтан шабуылдайтын қаруларды кеңінен пайдалануды қамтиды. F/A 18E/F, F-22 сияқты жасырын ұшақ емес, бірақ оның алдыңғы радиолокациялық қимасы (RCS) бұрынғы буын ұшақтарына қарағанда бірнеше есе кішірек. F/A 18E/F-тің RCS кейбір бұрыштардан, әсіресе алдыңғы және артқы жағынан, айтарлықтай төмендеді. Super Hornet сонымен қатар панельдік біріктірулердің тігістерін және жиектерін тегістеу арқылы шағылысқан толқындарды ұшақтан тар бұрыштармен ауытқытады. Қажетсіз беткі қосылыстардың аралықтары мен резонанстық қуыстарды жоюға немесе толтыруға едәуір көңіл бөлінеді. F/A 18A/D түрлі қосымша шығыс және кіріс каналдарын жабу үшін торларды қолданғанда, F/A 18E/F пайдаланылатын жиіліктерде радар толқындары үшін мөлдір емес болып көрінетін тесіктелген панельдерді қолданады. Сонымен қатар, ұрысқа байланысты зақымдарды анықтап, түзетуге мүмкіндік беретін цифрлық ұшуды басқару жүйесі және HAVE QUICK, SINCGARS және Link 16 байланысы үшін MIDS JTRS төмен көлемді терминалы бар. I блоктың қорғаныс шараларына AN/ALR 67(V)3 радарлық ескерту қабылдағышы, AN/ALE 47 қарсы шаралар диспенсері, AN/ALE 50 сүйретілетін алдау құрылғысы және AN/ALQ 165 әуедегі өзін-өзі қорғау кедергісі (ASPJ) кіреді. II блоктың ұшақтары ALQ 165-ті AN/ALQ 214 интеграцияланған қорғаныс шаралары (IDECM) жүйесімен алмастырады, ол ішкі орнатылған қауіпті анықтағыштардан және қосымша өзін-өзі қорғау кедергісінен тұрады. II блоктың ішкі және сыртқы жарықтандыруы түнгі көру құрылғыларын пайдалануға мүмкіндік беру үшін өзгертілді. Ескі ALE 50 алдау құрылғылары IDECM-нен алынған деректерге негізделген кедергі сигналдарын жібере алатын ALE 55 сүйретілетін алдау құрылғыларымен ауыстырылды. II блоктың ұшақтарына жақсартылған AN/ALQ 214 кедергісі қосылды. II блоктың ұшақтары AN/APG 79 AESA радарымен жабдықталған, ол бір уақытта әуеден әуеге және әуеден жерге шабуылдар жасауға қабілетті, сондай-ақ ұзақ қашықтықта жоғары сапалы жерді картографиялауға мүмкіндік береді. AESA радары кішірек нысандарды, мысалы, келіп жатқан зымырандарды анықтай алады және ұшақтың әуеден әуеге зымырандарының қашықтығынан тыс жердегі әуе нысандарын қадағалай алады. AESA жабдықталған Super Hornets ұшатын алғашқы эскадрилья VFA 213, 2006 жылдың 27 қазанында «ұшуға қауіпсіз» деп танылды (F/A 18F ұшағын тәуелсіз түрде ұшуға және күтіп ұстауға). Бірлескен шлемге орнатылған нысана жүйесімен (JHMCS) жаңартылған алғашқы Super Hornet 2007 жылдың 18 мамырында VFA 213-ке жеткізілді. JHMCS көп мақсатты жағдайды білуді қамтамасыз етеді, соның ішінде зымыранды нысанаға бағыттау мүмкіндігін ұсынады. Shared Reconnaissance Pod (SHARP) – бұл жоғары ажыратымдылыққа ие, цифрлық тактикалық әуеде барлау жүйесі, ол күндіз/түнгі және кез келген ауа райында жұмыс істеуге қабілетті. Көпфункционалды ақпарат тарату жүйесінің төмен көлемді байланыс терминалы MIDS JTRS жүйесімен жаңартылуда, бұл жолақтықты он есеге арттыруға және Бірлескен тактикалық радио жүйесінің стандарттарымен үйлесімді болуға мүмкіндік береді. Пассивті инфрақызыл анықтау және нысанаға бағыттау үшін ұшақ орталық тіреуіште орналасқан 480 галлондық сыртқы жанармай багінде орналасқан AN/ASG 34(V) IRST21 құрылғысын тасымалдай алады.

АҚШ Әскери-теңіз флоты

1999 жылы «Супер Хорнет» АҚШ Әскери-теңіз күштерінің флотына енді. Ирак бостандығы операциясын (Ирак соғысы) қолдауда VFA 14, VFA 41 және VFA 115 жақыннан әуе көмегін, соққы беруді, эскортты, SEAD және әуеде жанармай құю міндеттерін орындады. VFA 14-тен екі F/A 18E және VFA 41-ден екі F/A 18F «Абрахам Линкольн» кемесіне жіберілді. VFA 14 ұшақтары көбінесе әуедегі жанармай құюшылар ретінде, ал VFA 41 ұшақтары Forward Air Controller (Airborne) немесе FAC(A) рөлінде жұмыс істеді. 2005 жылдың 6 сәуірінде VFA 154 және VFA 147 (соңғы эскадрилья әлі де F/A 18C ұшақтарын пайдаланды) Бағдадтың шығысындағы жау көтерілісшілерінің орнына екі лазерлік басқарылатын бомба тастады. 2006 жылдың 8 қыркүйегінде VFA 211 F/A 18F ұшақтары GBU 12 және GBU 38 бомбаларын талибан жауынгерлеріне және талибанның Қадаһардың батысы мен солтүстік-батысындағы бекіністеріне қарсы қолданды. Бұл бөлім Супер Хорнетпен алғашқы белсенді жауынгерлік операцияға қатысты. 2006-2007 жылдардағы «Дуайт Д. Эйзенхауэрмен» жасалған сапар кезінде VFA 103 және VFA 143 Ирак бостандығы операциясын, «Бостандықты сақтау» және Сомали жағалауындағы операцияларды қолдады. «Legacy Hornet» эскадрильялары VFA 131 және VFA 83 қатарында олар 140 дәлдік басқарылатын қаруды қолданды және шамамен 70 шабуыл жасады. Супер Хорнет француз әскери-теңіз күштерінің «Шарль де Голль» авианосынан да жұмыс істей алады. 2007 жылы «Боинг» компаниясы АҚШ Әскери-теңіз күштеріне көпжылдық келісімшарт бойынша қосымша F/A 18E/F ұшақтарын ұсынды. 2008 жылдың қазанында «Боинг» компаниясы АҚШ Әскери-теңіз күштеріне 367 «Супер Хорнет» ұшағын жеткізді. 2009 жылдың 6 сәуірінде Қорғаныс министрі Роберт Гейтс Қорғаныс министрлігінің 2010 қаржы жылында 31 F/A 18 ұшағын сатып алуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Конгресс Қорғаныс министрлігінен жоспарланған ұшақ тапшылығының алдын алу үшін тағы бірнеше жылдық келісімшарт жасауды сұрады; 2006 жылы Әскери-теңіз күштерінің бекітілген қажеттілігінен 60 ұшақ кем болды. 2010 жылдың бюджет жобасы қосымша «Супер Хорнет» ұшақтарын сатып алу бойынша көпжылдық келісімді бекітті. Көпжылдық келісім 2010 жылдың 28 қыркүйегінде 66 «Супер Хорнет» және 58 «Growler» үшін жеке жылдық келісімшарттарға қарағанда 600 миллион доллар үнемдеумен аяқталды. 2014 жылдың 7 тамызында АҚШ қорғаныс шенеуніктері Ирактың солтүстігінде Ислам мемлекеті (ИМ) күштеріне қарсы бомбалау миссиясын жүргізуге рұқсат алғанын мәлімдеді. Тікелей әрекет жасау туралы шешім Ербил қаласындағы АҚШ қызметкерлерін қорғау және езидтерге әуеден көмек көрсетуге баратын көлік ұшақтарының қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін қабылданды. 8 тамыздың таңында екі «Супер Хорнет» Джордж Буштан ұшып шығып, күрд күштерін қорғап тұрған жауынгерлерге оқ-дәрі атқан «көшпелі артиллерия құралына» 500 фунттық лазерлік басқарылатын бомба тастады. Сол күні тағы төрт ұшақ жеті көлік конвойын және миномет позициясын шабуылға алды. 2017 жылдың 18 маусымында АҚШ Әскери-теңіз күштерінің F/A 18E ұшағы Сирияның Су-22 ұшағын атып түсірді, ол АҚШ қолдаған Сирия демократиялық күштерінің (СДҚ) Табка маңындағы позициясын бомбалаған деп күдіктелді; Сирия үкіметі Су-22 ИМ позицияларын бомбалағанын мәлімдеді. Бұл 1999 жылдан бері американдық ұшқышпен алғашқы әуедегі жеңіс, 1991 жылғы Персия шығанағы соғысынан бері теңіз күштерінің алғашқы жеңісі, «Супер Хорнет» ұшағының алғашқы жеңісі және F/A 18 ұшағы үшін үшінші жеңіс болды. E-3 Sentry Су-22-ге бірнеше ескертулер жасады және СДҚ жауынгерлерінің жанында бомба тастағаннан кейін, «Джордж Буш» авианосителіндегі 87 шабуылдаушы эскадрильясына тағайындалған ұшқыш Майкл «MOB» Тремель басқаратын F/A 18E ұшағы, белгіленген қағидаларға сәйкес оны атып түсіруді шешті. F/A 18E алдымен AIM 9X Sidewinder зымыранымен сәтті соқпады, содан кейін AIM 120 AMRAAM зымыранымен Су-22-ге тиді; кездесу сегіз минутқа созылды. 2018 жылы «Боинг» компаниясы «Blue Angels» тобының пайдалануы үшін тоғыз бір орындық F/A 18E «Супер Хорнет» және екі екі орындық F/A 18F ұшағын түрлендіру бойынша келісімшарт алды; олардың толыққанды жұмысы 2021 жылға дейін күтілуде. 2023 жылдың 26 желтоқсанында «USS Dwight D. Eisenhower» кемесінен және онымен бірге жүретін «Laboon» эсминецінен шыққан «Супер Хорнет» ұшақтары Оңтүстік Қызыл теңізде хуситтердің 12 шабуылдық дронын, үш кемеге қарсы зымыранын және екі жер шабуылы зымыранын жойды. 2024 жылдың 12 қаңтарында жергілікті уақыт бойынша сағат 02:30 шамасында АҚШ Әскери-теңіз күштері, Әуе күштері және Корольдік әуе күштері Қызыл теңіздегі коммерциялық кемелерге қарсы хуситтердің шабуылдарына жауап ретінде хуситтердің нысаналарын шабуылға алды. «Дуайт Д. Эйзенхауэр» кемесінен шыққан «Супер Хорнет» ұшақтары шабуылға қатысты, олар барлығы 16 нысананы атып, 100-ден астам түрлі ПГМ қолданды.

Австралияның Корольдік Әуе күштері

2007 жылғы 3 мамырда Австралия үкіметі 24 F/A 18F ұшағын сатып алу үшін 2,9 миллиард долларлық келісімшартқа қол қойды. Бұл тапсырыс, сонымен қатар, RAAF-тың ескірген F/A 18A/B Hornets ұшақтарын F 35 бағдарламасының кешігуіне байланысты тез ауыстыру қажет болған жағдайда туындауы мүмкін қиындықтарды шешуге де мүмкіндік береді деп хабарланды. Сатып алудың жалпы құны, 10 жылдық оқыту және қолдаумен бірге, 6 миллиард австралиялық доллар (4,6 миллиард АҚШ доллары) шамасында болады деп күтілді. Бұл келісім даулы болды; авиация вице-маршалы (зейнеткер) Питер Крисс 6 миллиард доллардың уақытша ұшаққа жұмсалатынына "қатты таңырқанын" айтты және АҚШ Сенатының Қарулы күштер комитетінің "Block I Super Hornet-тің артық қуаты" МиГ-29 және Су-30 ұшақтарынан кем екенін мәлімдеді. Тағы бір бұрынғы жоғары лауазымды RAAF офицері, Air Commodore (зейнеткер) Тед Бушелл, F/A 18F ұшағы F 111C-тің стратегиялық ұстау/соққы беру рөлін орындай алмайтынын және соңғысы кем дегенде 2020 жылға дейін пайдалануға болады деп мәлімдеді. 2008 жылғы 17 наурызда үкімет 24 F/A 18F ұшағын сатып алуды жоспарлап отырғанын жариялады. Қорғаныс министрі Джоэл Фитцгиббон Super Hornet-ті "тамаша ұшақ" деп сипаттады. Ұсынылған Block II ұшақтарына орнатылған қозғалтқыштар және алты қосалқы бөлік, APG 79 AESA радарлары, Link 16 байланысы, LAU 127 басқарылатын зымырандарды іске қосу құрылғылары, AN/ALE 55 оптикалық талшықты сүйрейтін алдау құралдары және басқа да жабдықтар кіреді. 27 ақпан 2009 жылы Фитцгиббон 24 F/A 18F ұшағының 12-сіне Боинг EA 18G Growlers ретінде болашақта модификациялау үшін қосымша 35 миллион австралиялық доллары жұмсалатынын мәлімдеді. EA 18G-ге түрлендіру туралы соңғы шешім 2012 жылы 300 миллион австралиялық доллары көлемінде қабылданатын болды. RAAF F/A 18F ұшағының біріншісі Боинг зауытынан (Сент-Луис, Миссури штаты) 2009 жылғы 21 шілдеде алғашқы рейсін жасады. RAAF экипаждары 2009 жылы АҚШ-та оқып-жаттығуларын бастады. Бірінші бес F/A 18F ұшағы 2010 жылғы 26 наурызда Квинсленд штатындағы RAAF Amberley әскери базасына келді, ал 2010 жылғы 7 шілдеде тағы алты ұшақ қосылды. 2010 жылғы желтоқсанда тағы төрт ұшақ келгеннен кейін, RAAF F/A 18F эскадрильясының біріншісі 2010 жылғы 9 желтоқсанда толыққанды жұмыс істей бастады. 2008 жылы EA 18G Growlers ұшақтарын экспорттауға рұқсат алу туралы өтініш берілді. 2012 жылғы желтоқсанда Австралия F 35 бағдарламасының кешігуіне байланысты туындауы мүмкін мүмкіндіктердің жетіспеушілігін болдырмау үшін тағы 24 F/A 18F ұшағын сатып алуға байланысты құн туралы ақпарат сұрады. 2013 жылғы ақпан айында АҚШ Қорғаныс қауіпсіздік ынтымақтастығы агенттігі Конгреске Австралияға 12 F/A 18E/F және 12 EA 18G ұшағын, сондай-ақ жабдықтар, оқыту және логистикалық қолдау туралы әлеуетті шетелдік әскери сату туралы хабарлады. 2013 жылғы мамыр айында Австралия F/A 18F ұшақтарын түрлендірудің орнына 12 жаңа EA 18G ұшағын сатып алатынын жариялады. 2014 жылғы маусымда Boeing 12 EA 18G ұшағына келісімшарт алды, ал біріншісі 2015 жылғы 29 шілдеде құрастырылды. 2014 жылғы 24 қыркүйекте сегіз RAAF F/A 18F ұшағы, KC 30A жанармай құюшы ұшағы, ерте ескерту ұшағы және 400 әскери қызметкер Біріккен Араб Эмираттарына Ислам мемлекетіне (ИМ) қарсы операцияларға қатысу үшін келді. 2014 жылғы 5 қазанда RAAF Ирак үстінде GPS басқарылатын бомбалармен қаруланған F/A 18F ұшақтарымен жауынгерлік миссияларын ресми түрде бастады, олар нысанаға шабуыл жасамай, базаға аман-есен оралды. 2014 жылғы 8 қазанда RAAF F/A 18F ұшағы Ирактың солтүстігіндегі ИМ нысанына екі бомба тастап, алғашқы шабуылын жасады. 2017 жылы EA 18G ұшақтары No. 6 эскадрильясының RAAF F/A 18F ұшақтарын ауыстырды, олар кейін No. 1 эскадрильясына берілді. 2020 жылғы 8 желтоқсанда F/A 18F A44 223 ұшағы RAAF Amberley әскери базасында ұшып көтерілуге тырысқанда арыққа құлап кетті, экипаж катапульді болды. Көзі куәгер болған адамдардың бірі қозғалтқыштардың бірінен түтін шыққанын байқады. Оқиғадан кейін бір күн өткен соң, RAAF 24 Super Hornets және 11 Growlers ұшақтарының барлық флотын оқиға тергеліп біткенше жерге қақты. Оқиғаның себебі пилоттың қателігі екені анықталды. Super Hornet ұшағы жөнделіп, 2021 жылдың ортасында қызметке қайта оралды.

Кувейт әуе күштері

2015 жылдың мамырында Кувейт әуе күштері 28 F/A 18E/F ұшағына тапсырыс беруді, қосымша 12 ұшақ алу мүмкіндігімен жоспарлап отырғаны хабарланды. Бірақ 2015 жылдың маусым айында Кувейт Eurofighter Typhoon және F/A 18E/F ұшақтарын бөліп сатып алуды қарастырып жатқаны туралы ақпарат тарады. 2015 жылдың 11 қыркүйегінде Кувейт 28 Eurofighter ұшағына келісімге қол қойды. 2016 жылдың қарашасында АҚШ Мемлекеттік департаменті Кувейтке 32 F/A 18E және 8 F/A 18F истребитерін, қару-жарақтарын және қосалқы жабдықтарын сатуға рұқсат берді. 2018 жылдың маусым айында Кувейт үкіметі 1,5 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі келісімшарт арқылы 22 F/A 18E және 6 F/A 18F ұшағына тапсырыс берді. Барлық ұшақтар 2021 жылдың қаңтарына дейін жеткізілуі жоспарланған, алайда COVID-19 пандемиясының салдарынан жеткізілу мерзімі 2021 жылға шегерілді.

Әлеуетті операторлар

Boeing F/A 18E/F ұшағын көптеген елдерге, әсіресе ескі Hornet ұшағын пайдаланатын елдерге ұсынды, себебі ол Hornet-тен [Супер Хорнетке] логистикалық, қару-жарақ және оқу ортақтығы жағынан "логикалық даму" деп есептелген. Қазірге дейін тек АҚШ Әскери-теңіз күштері, Австралия және Кувейт ғана Супер Хорнетке тапсырыс беріп, алған.

Малайзия

Boeing компаниясы 2002 жылы Малайзияға Super Hornets ұшақтарын, бар болған Hornet ұшақтарын қайта сатып алу шартының бір бөлігі ретінде ұсынды. Алайда, сатып алу 2007 жылы тоқтатылды, себебі үкімет Сухой Су-30МКМ ұшақтарын сатып алуға шешім қабылдады; Корольдік Малайзия Әуе Күштерінің (RMAF) бас генерал-майы Датук Ник Исмаил Ник Мохамед әуе күштері Super Hornet сатып алуын тоқтатуды жоспарламағанын, мұндай истребительдер қажет екенін мәлімдеді. Super Hornet MRCA бағдарламасының да үміткері болып табылады, аталған бағдарлама аясында RMAF үш эскадрильяны 36-40 жаңа истребительмен жабдықтауды көздеп отыр, бұл үшін шамамен RM6 миллиардтан RM8 миллиардқа дейін (АҚШ $1.84 миллиардынан АҚШ $2.46 миллиардына дейін) бюджет қарастырылған. Басқа бәсекелестер – Eurofighter Typhoon, Dassault Rafale және Saab JAS 39 Gripen.

Бельгия

2014 жылдың 12 наурызында бельгиялық De Morgen газеті Боинг компаниясының Бельгия Қорғаныс министрлігімен Бельгияның ескірген F-16 паркін жаңарту үшін Super Hornet ұшағын қарастырып жатқаны туралы хабарлады. 2017 жылдың сәуірінде Боинг компаниясы «шынайы тең бәсекелесуге мүмкіндік көрілмейді» деген себеппен бәйгеге қатыспайтынын мәлімдеді. 2018 жылдың 25 қазанында Бельгия шамамен 54 F-16 ұшағының орнына 34 F-35A ұшағын алу туралы ұсынысты ресми түрде қабылдады.

Бразилия

Boeing компаниясы бразилиялық үкіметке 36 ұшаққа деген бастапқы қажеттілікке жауап ретінде Super Hornet ұшағын ұсынды, оның жалпы саны 120 данаға дейін сатып алу мүмкіндігі болды. 2018 жылдың қазан айында Super Hornet Бразилияның истребительдер сайысындағы үш финалисттің бірі деп хабарланды. Алайда, Ұлттық қауіпсіздік агенттігінің бразилиялық көшбасшыларды тыңдап білуі Бразилия мен АҚШ арасында наразылық тудырды. Бразилия ақырында Super Hornet-ті соңғы тізімнен шығарып, 2013 жылдың желтоқсанында Saab JAS 39 Gripen-ді таңдады.

Канада

Super Hornet CF 18 Hornet-ті алмастыруға үміткер болды, ол F/A 18A және B үлгілерінің нұсқасы, оны Канада Корольдік әуе күштері пайдаланды. Ескі Hornet сияқты, Super Hornet-тің дизайны Солтүстік Канаданың қиын-қыстау алдыңғы операциялық әуежайларына жақсы бейімделген, ал оның ұзартылған қашықтығы бұрынғы ұшақтың негізгі кемшілігін жояды, ал ортақ элементтері оңай ауысуға мүмкіндік береді. 2010 жылы Канада F 35A-ны жалғыз көз ретінде таңдауға шешім қабылдады. Boeing Канаданың бағалау кезінде Super Hornet-тің радарлық көріну қимасының ерекшеліктерін назарға алмағанын мәлімдеді. 2012 жылдың сәуірінде Канада F-35 сатып алуын қайта қарастырып жатқаны хабарланды. 2013 жылдың қыркүйегінде Boeing Канадаға Advanced Super Hornet туралы деректер ұсынды, оған сәйкес 65 ұшақтың құны F-35 паркінен 1,7 миллиард долларға арзан болар еді. АҚШ Әскери-теңіз күштері Super Hornets-ті бір ұшаққа 52 миллион долларға сатып алады, ал жетілдірілген үлгі таңдалған опцияларға байланысты бір ұшаққа 6-10 миллион долларға тұрады. 2015 жылы сайланған Либералдық үкімет CF 18 паркін алмастыру үшін конкурс жариялайтынын мәлімдеді. Сайлау кезінде Либералдық партияның жетекшісі Джастин Трюдо өзінің үкіметі F-35 сатып алмайтынын айтты. 2016 жылдың 22 қарашасында үкімет 18 Super Hornets ұшағын уақытша сатып алу ниетін жариялады. 2017 жылдың қыркүйегінде АҚШ Мемлекеттік департаменті Канадаға 10 F/A 18E және 8 F/A 18F (немесе EA 18G) ұшағын, сондай-ақ қосалқы жабдықтар, қосалқы бөлшектер мен қару-жарақ сатып алуға рұқсат берді; келісілген құны CA$1,5 миллиардты құрады, немесе бір ұшаққа шамамен 83,3 миллион доллар, ал қосалқы жабдықтар, оқу, қосалқы бөлшектер мен қару-жарақтарды қоса есептегенде сатып алу құны CA$6,3 миллиардқа жетті. Алайда, Канаданың премьер-министрі Джастин Трюдо Boeing-тің Bombardier Aerospace-ке қарсы әрекеттері салдарынан Super Hornet сатылымы, сондай-ақ тағы 70 ұшақ сатуына да әсер ететінін ескертті. 2018 жылдың қаңтарында USITC комиссарлары Boeing-ке қарсы АҚШ өнеркәсібіне қауіп төндірмейтінін және ешқандай баж салынылмайтынын бірауыздан шешті. 2017 жылдың соңында Канада үкіметі Австралиямен аралық шара ретінде 18 пайдаланылған F/A 18 Hornets сатып алуға келісті. Boeing Advanced Fighter бағдарламасына қатысуға ниетті екенін растады, ықтимал түрде 88 F/A 18E/F Advanced Super Hornets (Block III) және Boeing EA 18G Growlers ұшақтарының қоспасын ұсынды. 2021 жылдың 25 қарашасында Reuters агенттігі Boeing бәсекеден шығып қалғанын хабарлады, себебі оның ұшақ ұсынысы F-35 және Saab JAS 39 Gripen бәсекелес ұшақтарының талаптарына сай келмейді.

Дания

2008 жылы Дания Корольдік Әуе күштеріне F/A 18E/F Super Hornet, 48 F 16AM/BM истребитерін алмастыру бойынша Данияда өткен бәйгеде үш үміткердің бірі ретінде ұсынылды. Басқа үміткерлер – F 35A Joint Strike Fighter және Eurofighter Typhoon. Дания JSF бағдарламасының 3-деңгейлі серіктесі болып табылады. Соңғы таңдау бастапқыда 2015 жылдың ортасына жоспарланған, нәтижесінде 24-30 истребитель сатып алу күтілген. 2014 жылдың сәуір айында Дания Қорғаныс министрлігі F/A 18F екі орындық модификациясын нақты атап көрсеткен міндетті ақпарат сұрауын (RBI) жіберді. 2015 жылдың желтоқсанында шешім 2016 жылға шегерілді, ал соңғы тапсырыстың мәліметтері келіссөздерге байланысты болды. 2016 жылдың мамыр айында Дания үкіметі парламентке 38 Super Hornets орнына 27 F 35A сатып алуды ұсынды. 2016 жылдың қыркүйегінде Boeing компаниясы Данияның F 35A сатып алуына қарсы сотқа шағымдануға ниеттенгенін мәлімдеді, осыған байланысты бұрмаланған деректер пайдаланылғанын айтты. 2018 жылдың наурызында Boeing сотта жеңіліске ұшырады, сот «Сот органдарының құжаттарға қол жеткізуден бас тарту туралы шешімі заңды және күші жоқ емес деп танылды» деген шешім шығарды.

Финляндия

2015 жылдың маусым айында Финляндия Қорғаныс министрлігі құрған жұмыс тобы, Финляндия Әуе Күштерінің қазіргі F/A 18C/D Hornets ұшақтарының паркін ауыстыру үшін HX Fighter бағдарламасын бастауды ұсынды. Бұл ұшақтардың қызмет мерзімі 2020 жылдардың соңына дейін аяқталады. Топ бес потенциалды түрді анықтады: Boeing F/A 18E/F Advanced Super Hornet, Dassault Rafale, Eurofighter Typhoon, Lockheed Martin F 35 Lightning II және Saab JAS 39 Gripen. 2016 жылдың мамырында Қорғаныс министрлігі Boeing (Super Hornet) және Lockheed Martin (F 35) ақпараттық сұранысқа жауап беретінін хабарлады. Бұл сұраныс 2016 жылдың басында жіберілді және 2016 жылдың қарашасында бес жауап алынды. 2018 жылдың көктемінде тендерлік шақыру жіберіледі және сатып алу жөніндегі шешім 2021 жылы қабылдануы жоспарланған. 2020 жылдың ақпан айында үш Super Hornets (бір орындық F/A 18E, екі орындық F/A 18F және EA 18G) соңғы ұшу сынақтары үшін Финляндияның Тампере-Пирккала әуе базасына келді. Сынақтар 2020 жылдың 28 ақпанында аяқталды. Финляндияның Iltalehti газеті бірнеше сыртқы және қауіпсіздік саясатының деректері Финляндия Қорғаныс күштерінің F 35 ұшағын ұсынғанын растады, оның мүмкіндіктері мен күтілетін ұзақ қызмет ету мерзімі басты себептер ретінде көрсетілді. Финляндия F-35 ұшағын 2022 жылдың ақпан айында тапсырыс берді.

Германия

Германия ескірген Panavia Tornado паркін ауыстыру қажеттігіне тап болды, оның ішінде Tornado IDS (ұрыс қимылына қолдау/шабуыл) және ECR (электрондық күрес/барлау) түрлері бар. Германия Lockheed Martin F 35, Eurofighter Typhoon, Boeing F/A 18E/F Super Hornet және EA 18G Growler ұшақтарын сатып алуды қарастырды. 2020 жылдың сәуір айында Германияның қорғаныс министрі 30 Super Hornet, 15 EA 18G және 55 Typhoon ұшағын бөліп сатып алу жоспарын жариялады. Дегенмен, Қорғаныс министрлігі бұл мәселе әлі бекітілмегенін және талқыланып жатқанын мәлімдеді. 2020 жылдың наурызында Super Hornet B61 ядролық бомбаларымен қолдануға сертификатталмаған, бірақ Super Hornet бағдарламасының жетекшісі Дэн Джиллиан бұрын "АҚШ үкіметімен бірлесіп жұмыс істеу арқылы Германияның талаптарын орындай аламыз деп ойлаймыз" деген еді.

Еуропадағы жағдайдың шиеленісуі, Ресейдің 2022 жылдың 24 ақпанынан бастап Украинаға басып кіруіне байланысты, Германия қорғаныс шығындарын арттыруға асықты. Жаңадан сайланған канцлер Олаф Шолц 100 миллиард еуро көлеміндегі әскери жаңартуға уәде берді, оның аясында ядролық қару тасу үшін Super Hornet орнына F 35, ал Growler орнына Eurofighter ECR/SEAD таңдалды.

Үндістан

Үндістанның MMRCA жарысы үшін Boeing F/A 18IN деп аталатын арнайы нұсқасын ұсынды, оған Raytheon-ның APG 79 AESA радары кірді. 2008 жылдың тамызында Boeing Үндістандағы компаниялармен серіктестік туралы ұсынымын жолдады. Үндістан Әуе Күштері (IAF) Super Hornet ұшағын жан-жақты бағалады, оның ішінде 2009 жылдың тамызында өрісте сынақтан өткізді. Алайда, 2011 жылдың сәуірінде IAF F/A 18IN-ді жарыстан шығарды, нәтижесінде Dassault Rafale жеңіске жетті. 2016 жылдың қазан айында Үндістан үш талапкерлік ұсыныс алды, оның ішінде Boeing-тен МиГ-21 және МиГ-27 ұшақтарын алмастыру мақсатында Super Hornet үшін де ұсыныс болды. 2018 жылдың ақпан айында Үндістан Әскери-Теңіз Күштерінің (IN) Super Hornet ұшағына қызығушылық танытқандығы хабарланды, ол дамып келе жатқан Vishal класты әскери кемесі үшін негізгі ұрыс ұшағы ретінде қарастырылды. 2020 жылдың желтоқсанында Boeing ұшақтың шаңғыдан сәтті ұшырылғанын жариялады, бұл Үндістан Әскери-Теңіз Күштерінің STOBAR әскери кемелерімен үйлесімділігін көрсетті. 2022 жылдың мамырында екі Super Hornet ұшағы Үндістанның әскери кемелерімен үйлесімділігін көрсету үшін Гоаға жіберілді. Rafale ұшағын жүзеге асыруды қиындататын техникалық аспектілер бар, бұл Super Hornet-ке Rafale-ден артықшылық береді. Қазіргі уақытта ұшақ IAF үшін 114 көп мақсатты ұрыс ұшағын сатып алу бойынша жаңа тендерде, MMRCA 2.0 ретінде белгілі, тағы алты ұшақпен бәсекелесіп жатыр. 2023 жылдың шілдесінде Үндістан Қорғаныс министрлігі Қорғаныс сатып алу кеңесінің Үндістан Әскери-Теңіз Күштері үшін 22 Dassault Rafale M және 4 Dassault Rafale DH оқу-жаттығу ұшағын сатып алуға қажеттілігін мақұлдағанын хабарлады. Rafale ұшағы Үндістан Әуе Күштері қолданысындағы Rafale ұшақтарымен үйлесімділігіне және ұшаққа үндістандық жүйелерді интеграциялау мүмкіндігіне байланысты Super Hornet-ке қарағанда таңдалды. Бұл ұшақ әскери-теңіз күштерінің Микоян МиГ-29К ұшақтарының қатарын толықтырады, кейіннен үндістандық құрастырылымдағы қос қозғалтқышты палубалық ұрыс ұшағы қосылады. Ұшақ INS Vikramaditya және INS Vikrant үндістандық әскери кемелерінде пайдаланылатын болады.

Польша

2010 жылдары Польша 2021 жылдан бастап Польша әуе күштерінің Sukhoi Su-22M4 шабуылдық ұшақтары мен Mikoyan MiG-29 истребительдерін алмастыру үшін 64 көпүрлі шайқас ұшағын сатып алуға тырысты. 2017 жылдың қараша айында Қару-жарақ инспекциясы сатып алу процесін бастады. 2017 жылғы 22 желтоқсанда бес компания "Harpia" (арпий бүркіті) деп аталатын сатып алудың нарықтық талдау кезеңіне қатысуға қызығушылық танытты; олардың қатарында Saab (Gripen NG), Lockheed Martin (F-35), Boeing (F/A-18), Leonardo (Eurofighter Typhoon) және Fights On Logistics (қолданылған F-16) компаниялары болды. 2019 жылдың 28 мамырында Польша Қорғаныс министрлігі 32 F-35A ұшағын сатып алу туралы ресми өтініш жасады.

Швейцария

Боинг алғаш рет Super Hornet-ті Швейцария Әуе Күштеріне, Швейцарияның F 5E Tigers ұшақтарын алмастыру ретінде ұсынды, бірақ 2008 жылдың 30 сәуірінде бәсекеден шықты. Бір кезде Швейцария Әуе Күштері қарсылас Saab Gripen ұшағын сатып алуға ниеттенген, бірақ 2014 жылы Швейцария сайлаушылары бұл қадамға келіспеді. 2018 жылдың наурызында швейцариялық шенеуніктер Air 2030 бағдарламасы бойынша үміткерлерді жариялады: Saab Gripen, Dassault Rafale, Eurofighter Typhoon, Boeing F/A 18E/F Super Hornet және Lockheed Martin F 35. Бағдарламаның бюджеті белгілі болмағанмен, ол тек жауынгерлік ұшақтарды ғана емес, сонымен қатар жердегі әуе қорғанысы жүйелерін де қамтиды. 2018 жылдың қазан айында Jane's басылымы Швейцария Әуе Күштерінің шығындарды ескере отырып, бір қозғалтқышты ұшақтарды ғана сатып алуға шектелуі мүмкін екенін хабарлады. F/A 18E/F 2019 жылдың сәуірінде Пайерне әуе базасында швейцариялық қызметкерлерге демонстрациялық ұшулар көрсетті, бұл басқа үміткерлер ұсынған ұшулардан өзгеше болды. 2021 жылдың 30 маусымында Швейцария Федералдық Кеңесі Парламентке 36 F 35A ұшағын 6 миллиард швейцариялық франкқа дейін (6,5 миллиард АҚШ доллары) сатып алуды ұсынды, бұл ұшақтың құны мен жауынгерлік тиімділігімен байланыстырылды. Әскерилерге қарсы GSoA тобы Швейцарияның Жасыл партиясы мен Социал-демократиялық партиясының қолдауымен (бұрын Gripen сатып алуын тоқтатуға тырысқан) сатып алуға қарсы тағы бір ұлттық референдум өткізуді жоспарлады. 2022 жылдың тамызында олар бастаманы тіркеді, бір жылдың ішінде 120 000 адам қол қойды (100 000 қол қою қажет болды). 2021 жылдың 26 қарашасында Armasuisse АҚШ үкіметімен 36 F 35A ұшағын 6.035 миллиард швейцариялық франкқа сатып алу туралы келісімге келгенін хабарлады. Бұл тапсырыс парламенттің мақұлдауына және халықтық бастаманың тоқтатылуына немесе сәтсіз аяқталуына байланысты болды. Парламенттік тергеу сатып алудың алаңдатарлық болғанын, бірақ заңды екенін анықтады. Үкімет заңмен рұқсат етілген халықтық бастаманың нәтижесін күтпеді. 2022 жылдың 15 қыркүйегінде Швейцария Ұлттық Кеңесі Федералдық Кеңеске сатып алу келісімін жасауға рұқсат берді. 36 F 35A ұшағын сатып алу туралы келісім 2022 жылдың 19 қыркүйегінде жасалды, ал ұшақтарды жеткізу 2027 жылы басталып, 2030 жылға дейін аяқталады.

Испания

2018 жылға қарай Испания F/A 18A/B Hornets ұшақтарын ауыстыру үшін 68-72 жауынгер ұшағы іздеді; тендерге Eurofighter Typhoon, Dassault Rafale, Boeing F/A 18 E/F Advanced Super Hornet және Lockheed F 35 Lightning II қатысты. 2022 жылдың 22 маусымында Испания Канар аралдарында орналасқан 20 бұрынғы АҚШ Тәуелсіз күштер флотының (USN) F/A 18 ұшақтарының орнына 20 Tranche 4 Typhoon ұшағын тапсырыс берді.

АҚШ теңіз жаяу әскерлері

АҚШ Теңіз жауынгерлері (USMC) Super Hornet бағдарламасынан қорқынышпен бас тартты, себебі сатып алынған F/A 18 ұшақтары амфибиялық кемелерден пайдалануға жоспарлаған F-35B STOVL истребительдерінің есебінен болатынын сақтады. Қарсылық соншалықты күшті, олар бұрынғы Әскери-теңіз күштерінің F/A 18C ұшақтарымен ұшуға дайын. 2011 жылы USMC әскери-теңіз күштерінің авианосец авиациялық топтарын күшейту үшін бес Теңіз жауынгерлік шабуыл эскадрильясын (VMFA) F-35C авианосецтік нұсқасымен жабдықтауға келісті, бұрынғыдай F/A 18C ұшақтарымен жасағандай.

Басқалар

2009 жылдың 10 наурызында Боинг Грекияның «Келесі буын шабуылшы ұшақтар» бағдарламасына Super Hornet ұшағын ұсынды. 2010 жылдың 1 тамызында The Sunday Times британ үкіметі F 35B-ге жасалған тапсырыстарды күштен шығарып, оның орнына Super Hornet сатып алуды қарастырып жатқанын хабарлады, бұл шара нәтижесінде шамамен 10 миллиард фунт стерлинг үнемдеуге мүмкіндік береді. Салалық көздер Super Hornet ұшағының катапульттарсыз шаңғыдан секіріп ұшуға қабілетті екенін мәлімдеді. Ақырында Ұлыбритания F 35B ұшақтарымен жабдықталған STOVL авианосегін таңдады. Біріккен Араб Әмірліктері 2010 жылы Super Hornet туралы ақпарат сұрады. 2011 жылдың басында Болгария өзінің МиГ-21 паркін жаңарту үшін F/A 18 ұшағын қарастырды. Бастапқыда Saab Gripen ұшағын таңдағаннан кейін, жаңадан сайланған үкіметтік коалиция бағдарламаны қайта іске қосып, Super Hornet қайтадан қарастырылып жатқанын мәлімдеді. Шешім 2018 жылдың шілдесіне дейін қабылданады деп күтілуде. 2018 жылдың желтоқсанында Болгария Қорғаныс министрлігі АҚШ-тан 8 F 16V ұшағын 1,8 миллиард лев (1,05 миллиард доллар) сомасына сатып алу ұсынысын басымдыққа ие деп таңдап, үкіметке АҚШ-пен келіссөздер жүргізуді ұсынды. 2012 жылы Норвегия F/A 18 ұшақтарының кемінде бір эскадрильясын алу бойынша ұсыныс алды, оның Солтүстік Норвегия жағдайларына сай келетіні атап өтілді. 2014 жылы Боинг Korean Airlines компаниясымен бірлесіп, Корея Республикасы Әуе күштеріне Advanced Super Hornet ұшағын KF-X истребитель бағдарламасына балама ретінде ұсынды. Super Hornet негізіндегі ұшақ ақшаны үнемдесе де, бағдарламаны төмендету Оңтүстік Корея индустриясына жаңа ұшақ әзірлеуден гөрі аз білім береді.

Нұсқалар

F/A 18E Super Hornet: бір орындық түрі. F/A 18F Super Hornet: екі орындық түрі. NEA 18G: EA 18G Growler прототипі ретінде модификацияланған екі F/A 18F. EA 18G Growler: АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Northrop Grumman EA 6B Prowler ұшағын алмастыру мақсатындағы F/A 18F-тың электрондық соғыс жүргізуге арналған түрі. Advanced Super Hornet: F/A 18E/F Super Hornet-тің конформды отын бактері (CFT) және төмендетілген радиолокациялық көріну қимасы (RCS) бар түрі, сонымен қатар жасырын қару жиынтығы мен IRST21 сенсорлық жүйесімен жабдықталу мүмкіндігі қарастырылған. Іске асырылмады, бірақ IRST сенсоры сияқты кейбір элементтері III блогына енгізілді.

Ерекше оқиғалар

2011 жылдың 6 сәуірінде VFA 122 тактикалық демонстрациялық тобының АҚШ Әскери-теңіз күштерінің F/A 18F ұшағы апатқа ұшырап, екі экипаж мүшесі де қаза тапты. Авария экипаждың тым жоғары жылдамдықпен және жеткіліксіз шабуыл бұрышымен жүктелген айналым жасауға тырысқан кезде болды. Сол кезде жүктелген айналым Әскери-теңіз күштерінің F/A 18F ұшу көрсету бағдарламасынан алынып тасталды. 2019 жылдың 31 шілдесінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінің F/A 18E ұшағы Калифорниядағы "Жұлдызды соғыстар каньонына" құлап, ұшқыш қаза тапты, ал Ата Кроули Вистасының 40 фут биіктігіндегі жеті француз азаматы жарақат алды. Апат "қоршаған жерге қарағанда тым жылдам және тым төмен ұшу" себебінен болды деп саналады. Осыдан кейін каньондағы әскери оқулар тоқтатылып, каньонның жиегінен жоғары ұшуға қатысты тұрақты нұсқаулар берілді. 2022 жылдың 8 шілдесінде Гарри С. Трумэн ұшақ тасымалдағышындағы Бірінші әуе кемесінің қанатына қарасты АҚШ Әскери-теңіз күштерінің F/A 18 ұшағы Жерорта теңізіндегі күтпеген қатты ауа райы салдарынан борттан сыртқа кетіп қалды.