Кіріспе

Геммано шайқасы 1944 жылдың 4 қыркүйегі мен 15 қыркүйегі аралығында Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде өтті. Шайқас Солтүстік Италиядағы Апеннин тауларының жанындағы Готика сызығы аумағында болды, бұл Италиядағы Орталық державалардың соңғы қорғаныс шебіне айналды. Геммано ауылы 1944 жылдың 9 қыркүйегінде Ұлыбританияның Сегізінші армиясы тарапынан басып алынды, бірақ ауылдың төңірегіндегі аймақты толық бақылауға алу үшін тағы екі шабуыл қажет болды. Шайқас Монте-Кассино шайқасымен салыстырыларлықтай қызыл дауылға толы болғандықтан, оны кейде "Адриатикалық Кассино" деп атап кеткен.

Тактика мен стратегия

"Олив" операциясы барысында Британдық сегізінші армияның Адриатика жағалауындағы міндеті – неміс қорғанысын бұзып, По жазығына ену болды. АҚШ-тың бесінші армиясы Флоренцияның солтүстігіне шабуыл жасап, немістердің жеңілісін аяқтамақ. Бірінші шабуыл, сондай-ақ одан кейінгі он шабуылдың бәрі одақтастар үшін нәтижесіз болды. Ауыр артиллериялық оққа түсіргеннен кейін 4-ші үнділік жаяу әскер дивизиясы жасаған соңғы шабуыл Гемманодағы неміс позицияларының барлығын басып алып, бекітуде сәтті аяқталды.

Гемманоның алғашқы барлау

4 қыркүйекте алғашқы шабуылдан екі күн бұрын британдық батальон неміс қорғанысының мөлшері мен күшін анықтау үшін 30 адамнан тұратын взвод жіберді. Британдықтар неміс әскерінің санын бір батальон ғана деп бағалап, қателік жасады. Неміс күштерінің нақты саны шамамен үш батальон, яғни 100-ші Гебиргсхагер дивизиясының 4500 сарбазынан тұрды, олар одақтастардың позицияларын бақылап тұрды. Одақтастар неміс күштерін дұрыс бағаламағандықтан, Геммано шайқасына тек бір батальонды жіберді. Бұл неміс батальондарының құрамында әуе шабуылына қарсы қарулар да болды, оларды алға жылжып келе жатқан одақтас жаяу әскері мен бронетранспорттық құралдарға қарсы артиллерия ретінде де қолдануға болатын.

Жалпы шарттар

Геммано ауылына жасалған көптеген шабуылдар кезінде, қатты жаңбыр одақтастардың да алға жылжуына кедергі келтірді. Бұл қатты жаңбыр жолдардың қирауына, өзендердің тасып кетуіне және лайдың пайда болуына себеп болды, бұл қозғалыс пен тасымалды қиындатты. Тау беткейлері жылғыш, сырғақ болып, қарудың істен шығуына мүмкіндік жасады. Төменде соғысқа қатысқан сарбаздардың жеке естеліктері, куәліктері және сипаттамалары келтірілген. "Pt.449 маңындағы оқтан қиыршықталған айқыш белгінің айналасында, өлі, хаки және дала сұр түсті денелер тізіліп, көмілмей жатты, олардың ортасында Линкольн полкінің сарбазы, оның қолы әлі де өлімде тоңған күйде айқышқа жеткен, ол батальонының алғашқы шабуылында осы нүктеге жеткен. 8-ші армияның азаматтарының көптеген полктері Гемманодағыдай қаһарлы шайқас көрген емес."

"Жиырма төрт сағат ішінде Геммано ауылында ешқашан кетпейтін адамдар ғана қалды." "Олар ескі тас үйлердің қираған жертөлелерінде қатар отырып, амбарлардың есіктерінде үйіліп жатты, өлу үшін шағын шаруалар үйлеріне тығылып, үйінділерде жатты." Холворти (4-ші Үндістан дивизиясының командирі) күнделігіне былай деп жазды: "Жақсы көрсетілім. Геммано өліктерге толы, Кассиноның тағы бір түрі сияқты иіс таратады."

Шығындар

Екі жақтағы қаза тапқандар туралы толық мәлімет жоқ, бірақ британдық дереккөздерге сәйкес, шайқаста қаза тапқан немістердің саны 900-ден асып кеткен. Подполковник Эрнст өзінің полкінен 2400-ден астам адам қаза тапқан, жараланған және хабарсыз жоғалған деп бағалаған. Британдықтар да ауыр қаза тапты: әр батальон орташа есеппен 100-150 сарбазды жоғалтты. Шайқас барысында 100-ден астам бейбіт тұрғын да қаза тапты, көбінесе Корольдік теңіз күштерінің Гемманоны бомбалауы салдарынан.