Кіріспе

Piper PA 24 Comanche – 1956–1972 жылдары салынған американдық төрт немесе алты орындық, бір моторлы, төмен қанатты, толығымен металлдан жасалған моноплан. Жартылай монокок конструкциясымен, үш дөңгелекті, кері тартылатын қону шассиі бар. Comanche ұшағы Piper Aircraft компаниясымен жобаланып, құрастырылған және алғаш рет 1956 жылдың 24 мамырында ұшқан. PA 30 және PA 39 Twin Comanches ұшақтарымен бірге, ол 1972 жылға дейін Piper компаниясының негізгі моделі болды, содан кейін 1972 жылғы Lock Haven су тасқыны салдарынан екі ұшақтың да өндіріс желілері қирады.

Жобалау және әзірлеу

1956 жылы екі прототип салынды, ал біріншісі 1956 жылдың 20 маусымына дейін аяқталды. 1964 жылы PA 24 400 ұсынылды. "Команч" ұшағының өндірісі 1972 жылы тоқтатылды, себебі "Агнес" дауылынан келген құйындар Сускеханна өзенінде үлкен су тасқынына әкеп соқты, нәтижесінде өндіріс орны суға батып, ұшақтардың корпустары, бөлшектері және өндіріс үшін қажетті көптеген құралдар қирады. Құралдарды қайта жасаудың орнына, "Piper" компаниясы "Команч" және "Twin Comanche" ұшақтарының өндірісін тоқтатып, Флорида штатының Веро-Бич қаласындағы "Piper" компаниясының басқа зауытында өндірісте жүрген екі жаңа үлгі – PA 28R 200 "Arrow" және екі қозғалтқышты PA 34 "Seneca" ұшақтарын жасауды жалғастыруды шешті.

Команч 180

Команчтың бастапқы нұсқасы PA 24 болды, ол карбюраторлы Lycoming O 360 A1A қозғалтқышымен, тікше құйрығымен, ламинарлық ағыс қанат профилімен және толық қозғалмалы стабилизатормен жабдықталған. PA 24 180-нің стандартты отын сыйымдылығы құрады. Флаптар қолмен басқарылды, Piper Cherokee сияқты бірдей Johnson bar механизмі арқылы іске қосылды. Ұшақтың техникалық сипаттамалары 55 және 75% қуат деңгейіндегі круиздік жылдамдықтары мен отын шығынына сәйкес келеді. Стандартты отынмен толық отынмен жүктеме , жалпы салмағы , ал 45 минуттық қорымен ұшу қашықтығы құрады. Жаңа, стандартты жабдықталған Comanche 180 ұшақтары $17,850 (1958) мен $21,580 (1964) аралығында сатылды. Барлығы 1143 данасы жасалды.

Команч 250

1958 жылы Пайпер Lycoming O 540 қозғалтқышын қолданатын нұсқаны ұсынды, бұл PA-24 250 Comanche ұшағына максималды круиздік жылдамдық берді. Көптеген 250 модельдері карбюраторлық Lycoming O 540 AIA5 қозғалтқыштарымен жабдықталған, бірақ шағын бөлігі отын инжекторлы осы қозғалтқыштың нұсқаларымен жабдықталды. Алғашқы Comanche 250 ұшақтары қолмен басқарылатын қанатты жапқыштарымен (жақтауларымен) және отын сыйымдылығымен жабдықталған. 1961 жылы қосымша отын бактері (жалпы сыйымдылығы) қолжетімді болды. 1962 жылғы модельде электрмен басқарылатын қанатты жапқыштар стандартты жабдыққа кірді.

PA-24-300

1967 жылы бір ұшақ сынақтар үшін Lycoming қозғалтқышымен жаңартылды. Ол сериялық өндіріске түспеді.

Команч 400

PA 24 400 Comanche 400 1964 жылдан 1966 жылға дейін өндірілді. Артқы цилиндрлерді салқындатуда мәселелер туындаған. Comanche 400 үш пернелі бұрандалы және отын немесе опциялық кеңейтілген бактарымен тасымалдайды. Отынның жануы 55-75% қуатта деп жарнамаланды. Отынның көп жұмсалуы оны пайдалануды қымбатқа соқтырады. 400-дің әдеттегі бос салмағы және максималды жалпы салмағы болды. PA 24 400 үшін кітап бойынша жылдамдықтар круиздік жылдамдық және ең жоғары жылдамдық құрады. Басқа PA 24 модельдерімен пішіні бірдей болғанымен, 400 негізінен құйрық бөлігінде, сондай-ақ стабилизатордағы және тік қанаттағы қосымша қабырғамен күшейтілген. 400-дің стабилизаторы, тік қанаты және рулі 180, 250 немесе басқа Comanche модельдерімен ешқандай ортақ бөліктері жоқ.

PA-33

1967 жылы Swearingen компаниясы бір Comanche ұшағын қысыммен жабдықталған кабинамен модификациялады. Lycoming O 540 қозғалтқышымен және Twin Comanche қону шассисімен жабдықталған прототип PA 33 деп белгіленді. 1967 жылдың 11 наурызында алғашқы ұшырылған прототип, кейін 1967 жылдың мамырында ұшып көтерілгенде апатқа ұшырады және жоба тоқтатылды. Осы рейсте ұшқан Comanche 250 Max Conrad ұшағы қазір Канзас штатындағы Либерал әуежайының мұражайында сақталуда. 1959 жылдың 24-26 қарашасында Конрад Comanche 180 ұшағымен FAI C1 C класындағы қашықтық рекордын жасады – ұшып көтерілу салмағы мен аралығынан кем ұшақтар үшін: Касабланкадан Эль-Пасо, Техасқа дейін 6966 миль (11211 км) тоқтаусыз, ал жалпы қашықтығы 6967 миль (11212 км) болды, бұл 56 сағат 26 минутқа созылды. Ол 1960 жылдың 4 шілдесінен 6 қарашасына дейін сол ұшақта жабық контурлы қашықтық рекордын орнатып, 6921 миль (11138 км) ұшты.

Току-Хана

1964 жылдың шілдесінде Генри Охи 1961 жылғы PA 24 250 ұшағымен АҚШ-тан Жапонияға бір қозғалтқышты ұшақпен алғашқы сәтті Тынық мұхиты арқылы ұшуды жасады. Ол Лос-Анджелестен Токиоға Гонолулу, Мидуэй, Уэйк, Гуам және Окинава аралдарында тоқтаулармен ұшты.

Миф те

1966 жылғы Comanche 260B ұшағы, Myth Too деп аталған және G ATOY тіркеу нөмірімен тіркелген, ағылшын авиаторы Шила Скоттқа тиесілі болды. Скотт басқарған бұл ұшақ 90 әлемдік деңгейдегі жеңіл авиация рекордтарын сақтайды. Қазір ол Шотландияның Ұшу мұражайында қойылып, жұртшылыққа көрсетілуде.

Ең ескі жерді айналып жүрген кемеші

1994 жылы ресми тіркелген ең қарт ұшқыш 82 жастағы Фред Ласби Comanche 260B ұшағымен әлемді айналып келді.

Апаттар

1963 жылғы Камден PA 24 апаты – 1963 жылдың 5 наурызында кантри әншілері Патси Клайн, Ллойд "Каубой" Копас және Хокшоу Хокинс Клайнның менеджері Рэнди Хьюз басқарып ұшып бара жатқан "Команч" ұшағы Теннесси штатының Камден қаласының жанында нашарлаған ауа райы салдарынан құлап, борттағылардың барлығы қаза тапты.