Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Кемелердің мұрты немесе кормасына орнатылған зеңбірек
Cannon mounted in the bow or stern of a sailing ship
Қуғын зеңбірегі (немесе қуғыш), әдетте мұртқы қуғыш және корма қуғыш деп ажыратылады, бұл кеменің мұртында (алға қарай бағытталған) немесе кормасында (артқа қарай бағытталған) орнатылған зеңбірек болды. Олар кеменің борлық атысын қолдану мүмкін болмаған кезде, қуатын (құбылатын) немесе қуылған жау кемесін баяулатуға тырысу үшін қолданылды. Әдетте, қуғыштар қарсыластың такелажын зақымдауға тырысып, осылайша нысананың жылдамдығын төмендетуге әкелді. Мұртқы қуғыштар, гюндектен шығарылған және мұрт спирітінің екі жағындағы арнайы кесілген терезелер арқылы бағытталған немесе ерекше ұзын стволы және салыстырмалы түрде жеңіл ядросы бар, мұртқа орнатылған арнайы қарулар болуы мүмкін. Корма қуғыштары да импровизациялануы мүмкін немесе кормадағы кабиналарда тұрақты орналастырылып, жабылып, жиһаздың бір бөлігі ретінде пайдаланылуы мүмкін.
A chase gun (or chaser), usually distinguished as bow chaser and stern chaser, was a cannon mounted in the bow (aiming forward) or stern (aiming backward) of a sailing ship. They were used to attempt to slow down an enemy ship either chasing (pursuing) or being chased, when the ship's broadside could not be brought to bear. Typically, the chasers were used to attempt to damage the rigging and thereby cause the target to lose performance. Bow chasers could be regular guns brought up from the gundeck and aimed through specially cut out ports on either side of the bowsprit, or dedicated weapons made with an unusually long bore and a relatively light ball, and mounted in the bow. Stern chasers could also be improvised, or left permanently in the cabins at the stern, covered up and used as part of the furniture.
Даму
Кеме жүргізу өнері жақсы дамыған кезеңде, қуғын-сүргін көбінесе сағаттап, кейде күндерге созылатын, себебі әр экипаж желдің ұсақ өзгерістерін пайдаланып, желкендерін жақсарта түсетін. Осы дәуірдегі қуғын қарулары көбінесе темірден емес, мыстан жасалатын, себебі бұл олардың дәлдігін арттыратын. Бір сәтті ату жау кемесінің маңызды түйірін кесіп тастауға немесе жел күшті болғанда желкенін жыртып жіберуге мүмкіндік беретін. Сондықтан кемелер оқ ату қашықтығында болса, әрбір кемедегі ең шебер мергендер бір-біріне мұқият бағытталған және уақыты дұрыс есептелген оқтар атып, зиян келтіруге тырысатын. Дегенмен, қуғын қаруларының көпшілігі, тіпті жау кемесінің үлкен мачталарына нысана алғанда да, шектеулі дәлдікке ие болды. Мысалы, XVIII ғасырда британдық экипаж қашып бара жатқан жау кемесінің желкендерін атып түсіру үшін өз кемелерінің алдыңғы қаруларынан жетпіс екі рет оқ атқан. XVIII ғасырдың соңына қарай Корольдік теңіз флотының экипаждары артиллерияны қуғын кезінде қолдануға жаттықтырыла бастады. Оқ ату қаруларының өзі де қуғын қарулары ретінде тиімділігін арттыру үшін өзгертілді, оның ішінде оқ ату платформаларының бұрылу бұрышын арттыру және оқ ату қашықтығын ұзарту үшін қайта жабдықталды. 1799 жылдан бастап Корольдік фрегаттары екі алдыңғы және екі артқы қуғын қаруымен жабдықталды, себебі олар жауды қууда ең көп қолданылатын кемелер болатын.
In the Age of Sail, shiphandling had been brought to a high art, and chases frequently lasted for hours or sometimes days, as each crew fine tuned their sails to take advantage of small variations in the wind. Chase guns of this era were commonly made of brass rather than iron, as this improved their accuracy. A single lucky shot could cut through a critical line, or cause a sail to split if the wind was strong, so if the ships were within range the best gunners on each would use their chasers to make carefully aimed and timed shots at the other. Despite this, most chase guns were of limited accuracy even when aiming at the sizeable target of an enemy ship's rigging. In one eighteenth century example, a British crew fired seventy two shots from their vessels' bow chasers before hitting the sails of a fleeing enemy craft. By the late eighteenth century, Royal Navy crews were progressively being trained in the use of artillery in chases. The cannons themselves were also modified to maximise their effectiveness as chase guns, including reshaping of their gun carriages to allow for greater elevation and longer range. From 1799 Royal Navy frigates were universally supplied with two bow and two stern chasers, as these were the vessels most likely to be engaged in the pursuit of fleeing enemies.