Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
көне грек гетерасы
б.з.д. 4 ғасырғы грек гетерасы
the ancient Greek courtesan
4th century BC Greek courtesan
Фрина ( /f//r//aɪ//n//i/; Φρύνη, б.з.д. 371 – б.з.д. 316 жылдан кейін) – көне грек гетерасы (жақсы көрінетін әйел). Беотиядағы Теспия қаласынан шыққан ол Афинада белсенді болды, онда Грецияның ең бай әйелдерінің бірі атанды. Ол діни құлшынсыздыққа қатысты сотымен ең көп танымал, онда оны шешен Гиперид қорғады. Аңыз бойынша, ол қазылар алдында кеудесін ашып көрсеткеннен кейін босатылды, бірақ осы оқиғаның тарихи дұрыстығы күмәнді. Ол сонымен қатар Апелл және Пракситель суретшілеріне модель болды, ал Книдостың Афродитасы оның бейнесімен жасалған. Ренессанс кезінде көп назардан тыс қалған Фринаға деген көркемдік қызығушылық он сегізінші ғасырдың соңынан бастап арта бастады; оның соты Жан Леон Жером 1861 жылы «Ареопаг алдындағы Фрина» картинасында бейнеленген.
Phryne ('/f//r//aɪ//n//i/; Φρύνη, 371 BC – after 316 BC) was an ancient Greek hetaira (courtesan). From Thespiae in Boeotia, she was active in Athens, where she became one of the wealthiest women in Greece. She is best known for her trial for impiety, where she was defended by the orator Hypereides. According to legend, she was acquitted after baring her breasts to the jury, though the historical accuracy of this episode is doubtful. She also modeled for the artists Apelles and Praxiteles, and the Aphrodite of Knidos was based on her. Largely ignored during the renaissance, artistic interest in Phryne began to grow from the end of the eighteenth century; her trial was famously depicted by Jean Léon Gérôme in the 1861 painting Phryne Before the Areopagus.
Өмір
Фрина Беотиядағы Феспия қаласынан шыққан, алайда өмірінің көп бөлігін Афинада өткізген сияқты. Ол шамамен б.з.д. 371 жылы туған болуы мүмкін, және оның әкесі Эпикл болған. Плутарх пен Афиней Фриняның нағыз атының Мнесарет екенін айтады. Плутархқа сәйкес, Фринаға бақаның сары түсі сияқты болғандықтан осылай аталған (грек тілінде: φρύνη); Каппарис болса, оның құқығынан айырылғанын, мүмкін, қазылар дауысының бес бөлігінен біреуін алуға жетпегендігі және одан кейінгі айып төлемін төлей алмағандықтан болды деп санайды.
Phryne was from Thespiae in Boeotia, though she seems to have spent most of her life in Athens. She was probably born around 371 BC, and was the daughter of Epicles. Both Plutarch and Athenaeus say that Phryne's real name was Mnesarete. According to Plutarch she was called Phryne because she had a yellow complexion like a toad (in Greek: φρύνη); Kapparis suggests that in fact he was disenfranchised, possibly because he failed to gain one fifth of the jurors' votes and was unable to pay the subsequent fine.
Үлгі
Фрина классикалық Грекияның екі ұлы суретшісі – Праксител мен Апелдің үлгісі болды. Афинейдің сөзіне қарағанда, Апелл Фринаны Елеусиде теңізге жалаңаш түскенін көрген, содан шабыттанып оны «Афродита Анадиомен» (Теңізден туған Афродита) картинасы үшін модель ретінде пайдаланған. Бұл туынды грек аралы Костағы Асклепий қасиетханасында қойылған, бірінші ғасырда Апелдің ең танымал туындыларының бірі болған. Праксител де Афродита бейнесін Фринаның келбетіне негізделген – Книдостың Афродитасы, ежелгі грек өнеріндегі алғашқы үш өлшемді және монументалды әйел мүсіні. Ол Фринаның алтын немесе алтын жалатылған мүсінін де жасады, ол Паузанийдің мәліметінше, Фринаның өзі Дельфидегі Аполлон қасиетханасына бағыштаған. Бұл Дельфиде бағышталған әйелдің алғашқы портреті болуы мүмкін; Рим дәуірінен бұрын әйелдің жеке мүсіні осы ғана бағышталған.
Phryne was the model for two of the great artists of classical Greece, Praxiteles and Apelles. According to Athenaeus, Apelles saw Phryne walk naked into the sea at Eleusis, and inspired by this sight used her as a model for his painting of Aphrodite Anadyomene (Aphrodite Rising from the Sea). This work was on display at the sanctuary of Asclepius on the Greek island of Kos, and by the first century AD it appears to have been one of Apelles' best known works. Praxiteles also based a depiction of Aphrodite on Phryne – the Aphrodite of Knidos, the first three dimensional and monumentally sized female nude in ancient Greek art. He also produced a golden or gilt statue of Phryne which was displayed – according to Pausanias dedicated by Phryne herself – in the sanctuary of Apollo at Delphi. This may have been the first female portrait ever dedicated at Delphi; it was certainly the only statue of a woman alone to be dedicated before the Roman period.
Қабылдау
Фрин Ренессанс кезінде Лукреция сияқты батыр әйелдерге қарағанда көбінесе назардан тыс қалды, бірақ оның тарихына қызығушылық он сегізінші ғасырдың соңына қарай арта түсті. Анжелика Кауффманн мен Дж. М. В. Тернердің оның ерте бейнелері эротикалық сипат беруден аулақ болды, бірақ XIX ғасырдың екінші жартысында француз академиялық суретшілері Фриннің өміріндегі эротизмге көбірек назар бөлді. XIX ғасырдағы Фриннің ең танымал суреті – Жан Леон Жеромның «Ареопаг алдындағы Фрин» туындысы. Ол оның бетін ұяттан жасырып салғандығы үшін көп дау тудырды, себебі бұл позаны Жером Шығыс құл саудасының бірнеше суреттерінде де қолданған. Осы дауға байланысты Жеромның суреті Леопольд Фламенгтің гравюралары, Александр Фальгиердің қола мүсіні және Пол Сезаннның суретімен бірге кеңінен көшіріліп, пародияланды. XIX ғасыр әдебиетінде Фрин Бодлер мен Райнер Мария Рилке поэзиясында кездеседі. Бодлердің «Лесбос» өлеңінде, «Зұлым гүлдер» жинағынан, ол жалпы құтырған әйелдерді бейнелеу үшін метафора ретінде қолданылады. Рилкенің «Фламинголар» шығармасында фламинголар Фринмен салыстырылады, себебі олар өздерін-өздеріне ұнайды – қанаттарын бастарына бүгіп, тіпті одан да тиімді әсер етеді («олар өздерін / тартымды санайды; олардың сүйкімділігі Фриннің сүйкімділігінен асып түседі»). XX ғасырда Фрин киноға көшті. Алессандро Бласеттидің «Фриннің процесі» фильмі Эдоардо Скарфольоның әңгімесі негізінде Фриннің сот процесін заманауи оқиға ретінде бейнелейді. Келесі жылы «Шығыс құтырған әйелі Фрин» («Phryne, the Oriental Courtesan») фильмі шықты. Екі фильмде де Фриннің сотта киімшешінуі Жеромнің суретінен әсер алған иконографиямен көрсетілген.
Phryne was largely ignored during the Renaissance, in favour of more heroic female figures such as Lucretia, but interest in her story increased towards the end of the eighteenth century. Early depictions of her by Angelica Kauffmann and J. M. W. Turner avoid eroticising her, but in the latter half of the nineteenth century, French academic painters focused more on the eroticism of Phryne's life. The most famous nineteenth century depiction of Phryne was Jean Léon Gérôme's Phryne before the Areopagus, which was controversial for showing her covering her face in shame, in the same pose that Gérôme used in several paintings of slaves in Eastern slave markets. Driven by this controversy, Gérôme's painting was widely reproduced and caricatured, with engravings by Léopold Flameng, a bronze by Alexandre Falguière, and a painting by Paul Cézanne all modelled after Gérôme's Phryne. In nineteenth century literature, Phryne appears in the poetry of Baudelaire and Rainer Maria Rilke. In Baudelaire's "Lesbos", from Les Fleurs du Mal, she is used metonymically to represent courtesans in general. In Rilke's Die Flamingos, the flamingos are compared to Phryne, as they seduce themselves – by folding their wings over their own heads – more effectively than even she could ("they seem to think / themselves seductive; that their charms surpass / a Phryne’s"). In the twentieth century, Phryne made the transition to cinema. Alessandro Blasetti's "Il processo di Frine" adapted the story of Phryne's trial with a contemporary setting, based on a short story by Edoardo Scarfoglio. The following year, the peplum film Frine cortigiana d'Oriente ("Phryne, the Oriental Courtesan") was released. Both films depict Phryne's disrobing at her trial with an iconography influenced by Gérôme's painting.