Кіріспе

Француздық автожарыс жүргізушісі туралы комикс сериясы. Мишель Вайлан – француз суретшісі Жан Гратонның 1957 жылы жасаған және бастапқыда Le Lombard баспасында жарияланған француз автожарысы комикс сериясы. Кейіннен, 1982 жылы Graton éditeur баспасын құрғаннан кейін, ол альбомдарды өзі шығарды. Мишель Вайлан – осы аттас серияның басты кейіпкері, негізінен Формула-1 жарыстарында қатысатын француз автожарыс жүргізушісі. Бұл туынды алғаш рет Жан Гратонның нақты спортшылар туралы бірнеше қысқа әңгімелерін жариялаған «Тинтин» журналында пайда болды. Серия 1957 және 1976 жылдар аралығында Франция мен Бельгияда «Тинтин» журналында жарық көрді. Әлем бойынша осы серияның альбомдарының 17 миллион данасы сатылған.

Жариялану тарихы

1957 жылдың 7 ақпанында Жан Гратон Мишель Вайлянт кейіпкерін жасады, алғашқы бес қысқа әңгімесі Франко-Бельгиялық комикс журналы «Тинтинде» 1957 жылдың 12 маусымынан бастап жарияланды. Оларға жағымды баға берілген соң, Гратон толыққанды оқиға жазып, суреттеді, ол 1959 жылы «Тинтинде» жарық көрді. Алғашқы туындылар 1976 жылға дейін «Le Lombard» баспасында, содан кейін 1979 жылға дейін «Dargaud» баспасында, 1979 және 1980 жылдары «Fleurus» баспасында, 1981 және 1982 жылдары «Novedi» баспасында, ал соңында 1983 жылдан бастап Филипп пен Жан Гратонға тиесілі «Graton» баспасында жарық көрді. 1995 жылы «Dossiers Michel Vaillant» атты жаңа серия басталды, онда автоспорт және автомобиль өнеркәсібінің көрнекті тұлғалары туралы әңгімелер мен ақпараттар берілді. 2000 жылы «Palmarès Inedit» сериясы құрылды, онда бұрын кітаптарда жарияланбаған ерте туындылар мен әңгімелер жинақталды. 2007 жылы «Studio Graton» үш туындыны ағылшын тіліне аударды: «Ұлы сын» (Том 1), «Қытай айы» (Том 68), «24 сағаттың әсерімен» (Том 70). 2008 жылы «Le Lombard» баспасы «Integrale Michel Vaillant» атты жаңа жинақты шығарды. Бұл серияда барлық өткен оқиғалар 200 беттен тұратын 20 томдық кітаптарда қайта басылады, әр томда бірнеше әңгіме топтастырылады. Бастапқы серияның барлық туындылары қайта басылады, сонымен қатар көптеген түсіндірмелер, құжаттар мен жарияланбаған суреттер қосылады. Кейін Жан Гратон жазуды ұлы Филипке тапсырды, ал сурет салу жұмыстарын біртіндеп өзі құрған «Studio Graton» студиясына жүктеді. Граттон серияны өзі салуын тоқтатқаннан бері графикалық стиль өзгерді, Филипп Гратон жазуды жалғастырды, ал сурет салу жұмыстарын үш суретші атқарады. Филипп Гратон суретшіліктің бұрынғыдай жоғары деңгейде емес екенін мойындады.

Серияның жалпы көрінісі

Vaillante – француздық отбасылық кәсіпорын, бастапқыда көлік тасымалдаумен айналысқан. Олар өз жүк көліктері мен автомобильдерін де жасайды, содан кейін Формула-1 жарысына қатысуға шешім қабылдайды. 1939 жылы жас жүргізуші Анри Вайлянт осы жаңа команданы құрады. Келесі жетпістен астам оқиғада Мишель Вайлянт және Vaillante жарыс командасы Формула-1 және басқа да жарыстарда, мысалы, IndyCar, ралли немесе эндуро жарыстарында бәсекелеседі. Анридің ұлы Мишель – негізгі жүргізуші, оның тұрақты серігі – америкалық Стив Уорсон. Командаға алғашқыда Анри Вайлянт, кейін Мишельдің ағасы Жан Пьер жетекшілік етеді. Анри Вальянте фирмасының төрағасы қызметін сақтап қалды, бірақ зейнетке шыққаннан кейін оның орнына Жан Пьер келді. Вальянте фирмасы өскен сайын, Мишель сияқты Вальянте жүргізушілері көптеген жеңіске жетті, бірақ олардың табысына қарсыластар, Вальянте командасының ішкі мәселелері немесе Вальянте-тің ең ірі жауы – «Лидер» кедергі келтіреді. Көптеген оқиғалар автожарыстар өміріне арналған, бірақ олар Вальянте командасының жүргізушілерінің жеке өмірімен, Вальянте фирмасындағы мәселелермен және түрлі сыртқы қиындықтармен де байланысты.

Реализм

Комикстің ерекшелігі – нақты автокөлік жарыстарының ортасын, көптеген нақты жүргізушілерді, командаларды және тұлғаларды бейнелеуі. Мишель Вайлянт нақты трассаларда өтетін автокөлік жарыстары мен Гран-приде бақ сынасады. Серия барысында кейіпкерлердің айналасындағы орта өзгеріп отырады: серияның тұжырымы үнемі жаңарып отырады, сондықтан машиналар, командалар мен тұлғалар да өзгеріске ұшырайды. Граттонның графикалық стилі де реалистік болуға тырысады, себебі иллюстрациялар техникалық тұрғыдан өте дәл жасалған. Граттон машиналарды суреттегендегі егжей-тегжейлілігімен танымал. Серияда бейнеленген көптеген машиналар мен трассалардың суреттері өте нақты және толыққанды; Граттон жарыстар мен трассаларды жеке барып көріп, жазбалар жасаған. Филипп Гратон кейіннен осы дәстүрді жалғастырды. Мишель Вайлянттың есімі автомобиль өнерінің негізін қалаушы Карл Бенцтің туған есімімен – Карл Фридрих Майкл Вайлантпен ұқсас. Реализм ойдан шығарылған ортада да көрінеді. Vaillant зауыттары мен мүлігі серияда маңызды орын алады. Vaillante фирмасы нақты компания сияқты жұмыс істейді, қаржылық қиындықтарға тап болады, жарнамалық кампаниялар өткізіп, демеушілер іздеуге мәжбүр. Ол зауыттарға ие, онда нақты сипатталған бірнеше инженерлер мен механиктер жұмыс істейді және нақты жүргізушілер жұмыспен қамтылған. Вайланттар "La Jonquière" отбасылық иелігіне ие, ол зауыттан жақын жерде орналасқан және Генри мен Элизабет Вайланттардың тұрақты мекені болып табылады. Мишель мен Жан Пьер өздерінің жолымен кеткенге дейін, алғашқы кітаптарда сол жерде тұрған. Оқиға барысында кейіпкерлер өзгеріп, дамыған сайын Мишельдің де қартайғаны байқалады. Ол оқиғаның басында жиырма жастағы жігіт сияқты көрінгенмен, бірте-бірте орта жасқа жетеді. Соңғы кезде оның сыртқы келбеті бұрынғыдан жас көрінеді. Басқа ойдан шығарылған кейіпкерлер де қартайған. Соңғы жылдары олардың жалпы келбеті тұрақталды. Осыған қарамастан, ол Хуан Мануэль Фангио, Грэм Хилл және Айртон Сенна сияқты бірнеше буын жүргізушілермен жарысқан адам үшін әлі де жас көрінеді.

Басқа медиада

1967 жылы француз теледидары «Мишель Вайлянттың оқиғалары» сериалының тікелей эфирдегі бейімделуін көрсетті. Ол 13 эпизодтан тұрды және Анри Грансирдің Alpine A110 көлігін жүргізуін көрсететін, нақты өмірдегі автокөлік спорты чемпионатының айналасында жазылған және түсірілген оқиғаларды, сондай-ақ Грансирдің өзі ойнаған драмалық эпизодтарды қамтыды. Эпизодтар сол жылы «Ралли Дю Норд», «Магни Курс», «Нюрбургринг», «Монца», «Тарга Флорио», «Ле-Ман», «Монако», «Руан Лес-Эссартс», «Себринг» және «Реймс» жарыстарындағы көліктер мен жарыстардың сирек кездесетін кадрларын ұсынады. Сериал сонымен қатар «Мишель Вайлянт» анимациялық сериалына да бейімделді. 1990 жылы Францияда «La Cinq» компаниясы 26 минуттан тұратын 65 эпизод шығарды. Ол 1991 және 1992 жылдары АҚШ-та «Heroes on Hot Wheels» деген атпен шықты, оны «Jetlag Productions» және бұрынғы «Family Channel» шығарды, «Mattel’s Hot Wheels» франшизасы демеушілік етті (содан атауы да осылай болды) және «France 3 Video» мен «Pacific Media Ventures» таратты. Мишельдің есімі «Майкл Валиант» деп ағылшыншаланды. Ол 1993 және 1998 жылдары Францияда «France 2» телеарнасында қайта көрсетілді және 30-дан астам елге сатылды. 2003 жылы «Мишель Вайлянт» фильмі түсірілді, ал «Archive» тобының фильмге арналған саундтрегі сол кезде жарық көрді.

Танымал мәдениетте

Бұл серия автожарыстар әлемінде елеулі әсер етті. Кейбір танымал Формула-1 жүргізушілері, оның ішінде төрт дүркін Формула-1 чемпионы Ален Прост, автомобильдерге деген құштарлығының Мишель Вайлянт комикс сериясын оқудан туындағанын мойындады. 1969 жылы Генри Форд II және Энцо Феррари Мишель Вайлянттың 20 жылдығымен жеке құттықтады. Белгиядағы Золдер трассасы, онда көптеген танымал автоспорт жарыстары өтеді, серияға құрмет көрсетіп, трассаның ең ірі құрылысын "Мишель Вайлянт клубы" деп атады. Көптеген нақты автомобильдер сериядағы автомобильдердің дизайны негізінде жасалған. 1997 және 2003 жылдары Льо-Ман жарысында Vaillante логотипі бар автомобильдер қатысты: 1997 жылы Courage, ал 2003 жылы Vaillante машиналары Люк Бессонның фильмі үшін арнайы құрастырылды. Жанкүйерлердің бірі комикс сериясында бірнеше рет пайда болған нағыз Vaillante Grand Defi моделін жасады. Автомобиль Vaillante таңбасымен нақты жарыстарға қатысты. Бельгияда Honda Civic Vaillante моделі сатылды, оның 50 данасы шығарылды. Автомобиль дизайнымен айналысатын Люк Донкервольке (қазір Lamborghini дизайнері, бұрын SEAT-та жұмыс істеген) Жан Гратон салған автомобильдерден шабыт алып, бірнеше нақты автомобильдердің дизайнын жасады. Ол 2006 жылы Женева автосалонында көрсетілген SEAT Ibiza Vaillante дизайнын да жасады. Сондай-ақ, Люк Донкервольке 2003 жылы Бессонның фильмі үшін Lola B98/10–Judd-ты Vaillante-ға, ал Panoz LMP 1 Roadster S-ті Leader машинасына айналдырды. Донкервольке Studio Graton-мен бірлесіп серияның соңғы шығармаларында жұмыс істеді, альбомдардағы кейбір автомобильдердің суретін салды. Серия негізінде көптеген тауарлар жасалды, оның ішінде автомобиль және комикс жанкүйерлері жинаған мүсіндер бар. Мишель Вайлянтқа арналған бейне ойын да бар, ол Бенилюкс елдерінде автожарыс ойындарының арасында бірінші орынды иеленді және коммерциялық сайттарда ең көп жүктелген ойын болды. 2012 жылдың маусым айында швейцариялық жарыс жүргізушісі Ален Меню World Touring Car Championship Race of Portugal жарысына Vaillante стиліндегі ливреямен қатысты. Меню жарыстың екінші кезеңінде (14-тур) М. Вайлант атымен жеңіске жетті, тіпті кейіпкерге ұқсау үшін шашын бояп, сақалын қырқып тастады. 2017 жылы Rebellion Racing 2017 жылғы FIA World Endurance Championship-ке, соның ішінде Ле-Манның 24 сағаттық жарысына "Vaillant Rebellion" деген атпен қатысты, #13 және #31 нөмірі бар автомобильдерде Vaillant түстерін пайдаланды.

Қабылдау

Серия автомобильдер жанкүйерлері арасында өте танымал, себебі онда нақты машиналар бейнеленген, оның ішінде әйгілі және беделді модельдер де бар. Серия бірнеше елде жанкүйерлерге ие, бірақ ол ағылшын, голланд, неміс, дания, норвег (соңғы екеуінде Мишель Вайлянт Марк Бретон деп аталған), португал, серб, хорват, фин және итальян тілдерінен басқа тілдерге аударылмаған. Оның ең көп жанкүйерлері Франция мен Бельгияда, соның ішінде голланд тілінде сөйлейтін Бельгияда, себебі Мишель Вайлянт альбомдары голланд тіліне аударылған. Серия «банде десине» жанрының шедеврі ретінде әртүрлі құрметтерге ие болды. Бельгияда Мишель Вайлянтты бейнелейтін пошта маркасы шығарылды, мұндай артықшылық тек ең танымал комикс серияларына ғана беріледі. Ол 2007 жылдың 1 қаңтарынан бастап барлық Бельгия пошта бөлімдерінде 0,50 еуроға сатылымға түсті. 2007 жылы серияның 50 жылдығына арналған мерекелік шаралар өтті, оның ішінде екі жылдық ресми Фландрия комикстер фестивалі Strip Turnhout ретроспективті көрме ұйымдастырды. Серия коллекционерлер нарығында да жоғары бағаланады, ал түпнұсқа басылымдары ең құндылардың қатарында. Граттонның түпнұсқа суреттері аукциондарда жоғары бағаға сатылды. 2006 жылдың қаңтар айында «Le 13 est au départ» кітабының бір беті Париж аукционында 4800 еуроға сатылды. 2006 жылдың сәуір айында, тағы да Парижде, «L'Honneur du Samourai» кітабының түпнұсқа беті 12 384 еуроға (алғашқы құны 3500 еуро болғанда) сатылып, сол кездегі рекордты жаңартты. 2008 жылы «De l'huile sur la piste» кітабының түпнұсқа беті Брюссельдегі аукционда 11 520 еуроға сатылды, бұл Тинтин журналында бұрын жарияланған басқа да туындылармен бірге сол күнгі рекордтық сатылымды орнатты.