Кіріспе

Грек мифологиясындағы аспандық нимфалар, басқа мифологиялардағы Плеядалар

Плеядалар (/'pliːədiːz/, /'pleɪˌ/; , ), Артемида – аңшылық құдайының серіктері болған жеті әйел-нимфалар еді. Олар өз әпкелері – Гиадалармен бірге Атлантидтер, Додонидтер немесе Нисиадтар деп аталды және нәресте Дионисқа тәрбиешілер мен ұстаздар болды. Плеядалар түнгі аспанға жұлдыздар шоғыры ретінде көшірілген деп есептелді, осы Плеядалар жаңбырмен байланысты болды.

Этимология

Плеядалардың аты олардың анасы Плейонаның атынан шыққан сияқты, яғни "Плейонаның қыздары" деген мағынаны білдіреді. Дегенмен, этимологиялық тұрғыдан алғанда, жұлдыз шоғырының аты бұрын пайда болған, ал Плейонаның аты оның Плеядалардың анасы екенін көрсетеді. Тағы бір болжам бойынша, Плеядалар πλεῖν (plein, "теңізде жүзу") сөзінен туындаған, себебі бұл шоғыр Жерорта теңізінде теңіз саяхаты маусымын анықтауда маңызды рөл атқарған: "навигация маусымы олардың гелиактық шығуымен басталатын".

Отбасы

Плеядалардың ата-анасы Титан Атлас пен Океанида Плейона болды, олар Киллен тауында дүниеге келді. Кейбір деректерде олардың анасы Этра деп айтылады, ол да Океанида. Жоғарыда аталған әпкелерінен (Гиадалардан) басқа, Плеядалардың басқа туыстары Ниас және Одиссей туралы әңгімеде танымал болған нимфа Калипсо болды. Кейде олар таңғы жұлдыздың нимфалары – Гесперидтермен жартылай қарындас есебінде айтылады.

Аттар

Олимптің ең танымал еркек құдайларының бірнешеуі (Зевс, Посейдон және Арес сияқты) жеті аспандық қарындаспен байланысқа түсті. Осы қарым-қатынастардың нәтижесінде олардың балалары дүниеге келді. Жеті Плеяданың ең үлкені Майя Зевстен Герместі дүниеге әкелді. Электра Зевстен Дарданус пен Язионды тудырды. Тайгете де Зевстен Лакедемонды тудырды. Алкиона Гирей, Гиперенор және Аэтузаның, Гипер мен Антастың, сондай-ақ Епопей мен Никтейдің анасы болды; Еврипил мен Евфемді де Посейдоннан тудырды. Стереопа, сондай-ақ Астеропа, Элис патшасы Оеномаустың анасы, Ареспен немесе Оеномаустың әйелі ретінде. Меропа – Плеядалардың ең кішісі. Басқа мифтерде ол Сизифке үйленіп, өлімдікке айналып, жоғалып кетті. Меропа Сизифтен бірнеше ұл туды, олардың ішінде Глаук та болды.

Балама нұсқасы

Плеядалардың саны, есімдері және басты мифтері туралы көптеген әңгімелер біркелкі болғанымен, Теокриттің "Идилияларына" түсіндірме жазған ғалымның Каллимахқа сілтеме жасаған мифологиялық мәліметі дәстүрлі нұсқадан мүлдем өзгеше. Оған сәйкес, Плеядалар амазонка патшайымының қыздары болған; олардың есімдері Майя, Коккимо, Глаукия, Протис, Партения, Стонихия және Лампадо еді. Олар ритуалдық билерді және түнгі тойларды ойлап тапқандарымен есептеледі.