Қытайдық диссидент Хуан Ци және адам құқықтары үшін күресі
Huang Qi
Жақын Қытай диссиденты Хуан Ци – адам құқығы үшін күрескен белсенді, «64 Tianwang» сайтының негіздеушісі. Мемлекеттік құпияларды тарату айыбымен түрмеде отыр.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытайлық диссидент, қытайлық дәрі Huang qi
Chinese dissident
the Chinese herb huang qi
Хуан Ци (c=黃琦, 1963 жылы туған) – Сычуань провинциясынан шыққан қытайлық веб-мастер және адам құқықтары белсендісі. Ол "Тяньван жоғалған адамдар орталығының" (кейін "Тяньван адам құқықтары орталығы" деп аталды) негізін қалаушылардың бірі. 2009 жылдың қараша айында ол үш жылға бас бостандығынан айырылды. Ол саяси тұтқын деп танылды; Amnesty International оны мемлекеттік құпиялар туралы белеңдес заңдардың құрбаны деп сипаттады. Хуан 2019 жылдың шілдесінде шетелдіктерге мемлекеттік құпияларды өткізді деген айыппен он екі жылға бас бостандығынан айырылды.
Huang Qi (c=黃琦, born 1963) is a Chinese webmaster and human rights activist from Sichuan. He is the co founder of Tianwang Center for Missing Persons (later renamed the Tianwang Human Rights Center), In November 2009 he was sentenced to three years of imprisonment. He was subsequently described as a political prisoner; Amnesty International described him as a victim of vague state secrets laws. Huang was sentenced to twelve years in prison in July 2019 for leaking state secrets to foreigners.
Веб-сайт
Сичуань провинциясының Чэнду қаласында тұратын Хуан мен оның әйелі Зенг Ли 1998 жылғы маусым айында www.64tianwang.com веб-сайтын құрды. Бұл сайт жоғалған адамдар туралы ақпарат жариялап, адам саудасының деректерін анықтауға арналған еді. Хуан сайтты басқарып, мазмұнын анықтауға көмектесті және жақыннан тергеу жүргізіп, нәтижесінде бірнеше саудадан құтқарылған қыздарға көмектесті. Ол 2000 жылдың соңына дейін мемлекеттік қызметкерлердің адамдарды қанауын ашарлаған мақалаларды жариялауын жалғастырды, соның ішінде 15 жасар баланың қамауда қайтыс болуы және Фалуньгунның тағы бір жақтасының жағдайы да бар еді. Полиция оның веб-сайтын жабуға тырысты, бірақ Хуан сайтының серверін АҚШ-қа көшірді. Хуан 2000 жылдың соңында "қозбылыс тудыруға итермелеу" айыбымен тұтқындалып, бес жылға бас бостандығынан айырылды. 2005 жылы босатылғаннан кейін, ол ұсталғанға дейін веб-сайтында бұрынғыдай мазмұн жариялай бастады. 2008 жылдың маусымында ол 2008 жылғы Сычуань жер сілкінісінде қайтыс болған мектеп оқушыларының ата-аналары атынан мектептердің құрылысын тергеуді талап еткен мақала жариялағаннан кейін "мемлекеттік құпияларды заңсыз иелену" айыбымен қайтадан ұсталды. Ол 2003 жылдың 9 мамырына дейін үкімсіз қамауда ұсталды, содан кейін бес жылға сотталды. Amnesty International оны "сөз және ұйым құру бостандығын бейбіт түрде пайдаланғаны үшін түрмеге қамалған" ар-ождан тұтқыны деп атады және оны дереу босатуға шақырды. 2005 жылдың 4 маусымында Хуан Цы жазасын өтегеннен кейін түрмеден босатылды. Ол Radio Free Asia радиосына 1989 жылғы Тяньаньмэнь алаңындағы оқиғаны еске алуға арналған веб-сайтын қайта іске қосуды жоспарлап отырғанын айтты. "Тяньван веб-сайтын қайта іске қосуға бар күшімді саламын. Ол бастапқыда аз адамдарға арналған еді. Бірақ қазір мен ойдас адамдардың көп екенін түсіндім", - деді ол.
Huang and his wife, Zeng Li, from Chengdu, Sichuan, set up the website www.64tianwang. com in June 1998 to track cases of human trafficking by posting information about missing people. Huang managed the site, helped to decide on its content, and actively investigated cases, ultimately aiding in the rescue of several trafficked girls. He continued to post articles exposing cases of people exploited by government officials until late 2000; this included the custodial death of a 15 year old boy and another case of a follower of Falun Gong. The police tried to shut down his website, but Huang moved his website to servers in the United States. Huang was arrested in late 2000 under the charges of "inciting subversion" and sentenced to five years in prison. Soon after his release in 2005, he resumed posting similar content on his website as he did before the arrest, until June 2008, when he was arrested again under the charges of "illegal possession of state secrets" after he posted an article on behalf of parents of school children who had died in the 2008 Sichuan earthquake, demanding an investigation into the schools’ construction. He was detained without sentencing until May 9, 2003, when he was sentenced to five years in prison. Amnesty International named him a prisoner of conscience "imprisoned for the peaceful exercise of his right to freedom of expression and association" and called for his immediate release. On June 4, 2005, Huang Qi was released from jail after completing his sentence. He told Radio Free Asia that he wanted to resume his web site dedicated to the memory of the 1989 Tiananmen Square crackdown. "I will do my best to resume the Tianwang Web site. When it was first created it was for very few people. But I now realize that there are many like minded people," he said.
Сычуань жер сілкінісі
2008 жылы Сычуань жер сілкінісінен кейін ол көмек жұмыстарына қатысты, сондай-ақ кейбір ата-аналардың мектеп ғимараттарының құлауына байланысты сұрақтары мен шағымдарын қарастырды. Хуан олардың талаптарын өз сайтында мақала ретінде жариялады. Бір аптадан соң, 10 маусымда, Чэнду қаласында қара киім киген полицейлер оны ұстады және "мемлекеттік құпияларды заңсыз иеленген" деген күдікпен ұстап алды – бұл Қытай үкіметі наразылықты басу үшін жиі қолданатын нақты айқындалмаған айып. 2009 жылдың қараша айында оның үйінен екі қалалық деңгейдегі құжат табылуына байланысты үш жылға бас бостандығынан айырылды. Сотқа Хуанның әйелі мен анасы ғана кірді, ал адвокаттары уақыт жеткіліксіздігінен қатыса алмады. Хуанның түрмеге қамалуынан кейін, тағы бір адам құқықтарын қорғайтын белсенді және сарапшы Лю Дан Хуанның Тяньван веб-сайтында Қытай президенті Ху Цзиньтаоның «Гармониялық қоғам» идеологиясын сынап, Хуанға тағайындалған үкімді «алдаспақ» деп атады. Лю былай жазды: Худың әкімшілігі партиялық бағыттан өзгеше пікір білдіргендердің барлығын үнсіздікке мәжбүр етеді, бұл пікір сыртқы күштерден (диссиденттерді цензуралау), шетелдік күштерден (АҚШ президенті Барак Обаманың қалалық кеңесін жаңалықтардан алып тастау) немесе Қытайдың саяси жүйесінің ішіндегі күштерден (Синьхуа басылымдарында премьер-министр Вэнь Цзябаоның үлкен еркіндіктерге шақыруларын жою) туындаса да маңызды емес. Хуан 2011 жылы мерзімін өтегеннен кейін босатылды.
After the 2008 Sichuan earthquake, he assisted in relief work and also responded to some parents' requests for assistance in their questions and complaints concerning the collapse of school buildings. Huang posted their demands as an article on his website. A week later, on June 10, plain clothed policemen arrested him in Chengdu and held him "on suspicion of illegally possessing state secrets", an ill defined charge often used by the Chinese government to clamp down on dissents. He was sentenced to three years of imprisonment in November 2009 based on the discovery of two city level documents in his house. The court was heavily guarded by police with only Huang's wife and mother allowed to enter, Huang's lawyers were unable to attend because of short notice given. Following Huang's imprisonment, fellow human rights activist and pundit Liu Dan authored a piece on Huang's Tianwang website condemning Chinese President Hu Jintao's Harmonious Society ideology, saying that it was a "sham" in the face of Huang Qi's sentencing. Liu wrote that Hu's administration silences anyone whose opinions differ from the party line, whether that opinion is coming from external elements (censorship of dissidents), foreign elements (deletion of U. S. President Barack Obama's town hall meeting from news items), or within the Chinese political system itself (removal of Premier Wen Jiabao's calls for greater freedoms in Xinhua publications). Huang was released in 2011 after completing his sentence.
2016-2019 жылдар
2016 жылдың 28 қарашасында полиция оның үйіне шабуыл жасағаннан кейін Хуан ұсталды. 7 желтоқсанда бір өтініш беруші "Еркін Азия" радиосына Хуанның Сычуань провинциясындағы Мианьян қалалық қамауда ұсталғанын, бірақ Хуанның анасы да із-түссіз жоғалып кеткенін хабарлады. Бірнеше күннен кейін, 16 желтоқсанда Хуанның анасы үйіне оралды, ал Хуан "мемлекеттік құпияларды жариялау" қылмысы бойынша ресми түрде қамауға алынды. 2019 жылдың қаңтар айында Хуан Сычуань провинциясы Мианьян қаласының аралық халық сотында мемлекеттік құпияларды жариялауда айыпталып сотқа тартылды. 2019 жылдың 29 шілдесінде Хуанның шетелдіктерге мемлекеттік құпияларды қасақана таратуда кінәлі деп танылғаны және он екі жылға бас бостандығынан айырылғаны, сондай-ақ төрт жылға саяси құқықтарынан айырылғаны және 20 000 юань айыппұл салынғаны жарияланды. Хуанның бүйрек және жүрек аурулары бар. "Шекарасыз репортерлер" ұйымының бас хатшысы Кристоф Делуар: "Хуан Цының денсаулығы он жыл бойы қатаң қамауда болғандықтан нашарлағандықтан, бұл үкім өлім жазасына тең" деп мәлімдеді.
On November 28, 2016, Huang was detained after police raided his home. On December 7, a petitioner told Radio Free Asia that Huang has been detained at Mianyang City Detention in Sichuan Province but Huang's mother also went missing. Several days later, on December 16, Huang's mother has returned home and Huang has been formally arrested for "leaking state secrets". In January 2019 Huang was put on trial at the Intermediate People's Court of Mianyang City in Sichuan, accused of leaking state secrets. On July 29, 2019, it was announced that Huang had been found guilty of intentionally leaking state secrets to foreigners, and had been sentenced to twelve years in prison, as well as being deprived of his political rights for four years, and fined 20,000 yuan. Huang has kidney and heart disease, and Christophe Deloire, secretary general of Reporters Without Borders, noted that "[t]his decision is equivalent to a death sentence, considering Huang Qi's health has already deteriorated from a decade spent in harsh confinement".