Кіріспе

1932 жылы жазылған Эрскин Колдуэлл романы. "Табак жолы" – Эрскин Колдуэллдің Ұлы депрессия кезеңінде Грузия штатындағы қиын жағдайдағы шаруа отбасы туралы жазған романы. Көбінесе әлеуметтік реализм туындысы ретінде танылғанымен, роман қара юмор мен сенсациялық элементтерге толы, осы себепті жарық көргеннен кейін көптеген пікір таластарына себеп болды. 1933 жылы Джек Киркленд романы бойынша Бродвейде спектакль қойылды, ол сегіз жыл бойы сахнада тұрды. 1941 жылы Джон Форд режиссерлік еткен фильм нұсқасы көбінесе комедиялық реңде түсірілді, ал романның қараңғы сюжеттік желілері өзгертті немесе жойылды. 1998 жылы Modern Library журналы "Табак жолы" романын 20 ғасырдың ең үздік 100 ағылшыл тіліндегі роман тізімінде 91-орынға қойды. Роман "Life" журналының 1924–1944 жылдар аралығындағы 100 ең көрнекті кітаптар тізіміне де енді. "Табак жолы" романынан 10 миллионнан астам дана сатылды.

Орнату

"Табак жолы" Ұлы депрессияның ең қиын жылдарында Грузияның ауылдық аймағында өтеді. Онда кедей ақшалы шаруалар Лестерлер отбасы суреттеледі. Бұл – өндірістің индустриялануы мен қалаларға қоныс аудару салдарынан жұмыссыз қалған көптеген оңтүстік мақта шаруаларының бірі. Романның басты кейіпкері – Життер Лестер, жерге деген махаббаты мен топырақтың құнарлылығына және берекесіне сенімі арқасында өзін тазалаған білімсіз және күнәлі адам. Романның нақты оқиға орыны белгісіз. Бірде Джитерлердің үйі "Грузияның батыс-орталық бөлігіндегі ең құнарлы топырақта" орналасқан деп айтылады, бірақ басқа жерлерде ол Шығыс Грузиядағы Саванна өзені мен Аугустаға жақын деп сипатталады. Бұл сілтемелер олардың үйін Ричмонд округіне жатқызады, ал Аугуста – осы округтің орталығы. Джитерлер тұратын округтің Берк округімен шектесетіні айтылады, ол Ричмонд округіне іргелес. Дегенмен, Джитерлердің округінің орталығы Аугуста емес, ойдан шығарылған Фуллер қаласы. Сондай-ақ, Джитерлер ойдан шығарылған Маккой қаласының жанында тұрады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Лестерлердің досы Лов Бенси теміржолдың көмір шанағындағы үйіне қарай жүріп барады. Ол қыстағы қызанақтарды 50 центке сатып алу үшін жеті жарым шақырым жүрді, бұл оның күндік жалақысының жартысы. Үйге бара жатқанда ол Листерлермен тоқтап, Джитермен 12 жасар қызы Перл туралы сөйлеседі. Лов Джитермен сөйлескен кезде кітап оқырманды Лестер ұлдарының ең кішісі, 16 жасар Дюдпен, Джитердің әйелі Адамен, Лестер әжесімен және 18 жасар, еріншек еріншекпен Элли Мэймен таныстырады. Бүкіл отбасы, толықтай үмітсіз болып, Lov-тан қызылшаларды ұрлауға тырысады, ол көріністен құмарланып, үйіне кетеді. Осы кезде сахнаға дін қызметкері Бесси кіреді. Беси Райс сестригі, Элли Мей сияқты, бетінің деформациясы бар. Бессидің мұрнында сүйек жоқ, сондықтан оның бет-әлпетіне қараған кезде, оның мұрын тесіктерін көре аласыз, шошқа сияқты. Бірақ Життерге ол әлі де қатты ұнайды. Ол уағыз айтып, барлық күнәлары үшін дұға етеді, содан кейін Дудаға үйленуді ұсынады. Алайда, Дюдті оның жаңа көлік сатып алуды күткен жаңа автокөлікті жүргізу ұсынысы қызықтырады. Содан кейін Бесси үйіне барып, Құдайдан Дюдпен үйленуге бола ма, жоқ па деп сұрайды. Житлер туғаннан бері бір жер телімінде өмір сүріп келеді, тіпті оның өмір сүру деңгейі төмендеп, өзі де, отбасы да аштан өлуге бастаса да, Життер қалаға көшіп барудан бас тартады. Ол мұндай өмірді өмір сүру мүмкін емес деп санайды. Жігердің жерді игерумен айналысуымен қатар, ол өзінің өлімге ұшырауымен де айналысады. Ада да өз өліміне қатты күйініп жатады, бірақ олардың ауруы жылау немесе өзін-өзі аяу түрінде көрінбейді. Аданың басты уайымы - оның ескірген, ескірген, сәннен шыққан калико киімінде жерленбеуі, ал Джитердің басты уайымы - оның денесі ескі жүгері қоймасында қалдырылмай, оны тышқандар жеуі мүмкін. Ол өлген әкесі өлген күні оның бетін секілді секілді жеп кеткенін көргеннен бері, тышқаннан қорқады. Бұл екі кейіпкердің екеуі де жақын арада өлетіндеріне күмәнданып отырған жоқ, және олар ең көп көңіл бөлінетін қазіргі өмірлері емес, жансыз денелері. Олар өмір сүру салты өліп қалғанын біледі, сондықтан олардың басты қамы сол өмірді сақтап қалу емес, жерлеу кезінде оның көрінісі болып табылады. Келесі күні Беси бауырлас Лестерлер үйіне оралғанда, ол Құдай оған Дуд пен өзінің арасындағы некеге өзінің мақұлдауын бергенін айтады. Содан кейін олар ел аралап, уағыздайтын жаңа Форд сатып алу үшін Фуллер қаласына ұзақ жол жүріп барады. Автосалонға кірген соң сатушылар Бессидің ауылдық наивтілігін пайдаланып, тез және тиімді сатуды жүзеге асырады, сонымен бірге оның бұзық мұрнын үнемі мазақ етеді. Кейін Дуд пен Бесси неке куәлігін алуға барады және оларды округтің өкілі тергеп, Бессиді 16 жасар жігітке үйленуге тырысқаны үшін сөгіс береді. (Бесси Лестерлерге 31 жаста екенін айтады, бірақ тіркеу кеңсесінде 39 жыл жұмыс істегенін мойындайды.) Ақыры, олар неке куәлігін алады, ал уайымдаған Дюд қайтадан автокөлік айдай алады. Еркек бір жерге кетіп бара жатқанда, руль артына отырғанда, үнемі көлік кернейін тартады. Келесі екі күн ішінде машинаның күй-жағдайын баяу-ақ өзгертеді. Алдымен, көліктің апаты болады, сонда олар көліктің жүргізушісін өлтіреді, содан кейін Дюд бір бұтаға соғылады. Орындықтар Джитердің Аугуста қаласында сатуға тырысқан блэкджек ағашымен жыртылып кетеді. Қозғалтқыштың жеткілікті мөлшерде майсыз жұмыс істеуі оны қалпына келтіре алмай зақымданады. Оның үстіне, олар бензинге, тамаққа және Бесси менеджердің бөлмеден бөлмеге жеңіл жүріске шығатын жалған қонақ үйге төлейтін 3 долларға қосалқы дөңгелек пен дөңгелек сатады. Бірнеше күннен кейін Бесси Джитерге өз көлігінде жүруден бас тартады, бұл оны жер бетінен шығарып тастауға дейін көңіліне кіргізеді. Ол оған физикалық шабуыл жасағанда, Ада мен Джитер Бессиді ұрып-соғып, таяқпен ұрып-соғады. Ада мен Джитердің шабуылынан қашып бара жатқанда, Дьюд Фордты әже Лестердің үстінен қайтарады, содан кейін ол бетін құмға ұрып, өлі болып жатыр. Лов Джитермен кездесіп, онымен сөйлесуге жүгіреді және онымен сөйлесу үшін Аугустаға қашып келген Перлдің не болғанын білетінін сұрайды. Житер бірнеше қыздарының қалаға қашып кеткенін айтады. Қыздардың қашып кетуі туралы әңгімеден кейін екеуі әжеміздің мәйітін көріп, оны қабір қазып, жерлеу үшін далаға сүйреп шығады. Лов кетеді, ал Колдуэлл Джитердің оңтүстіктегі фермер ретінде ұстанымы туралы ойланады. Жетрдің айналасындағы көптеген адамдар сияқты, осы уақыт аралығында егін егуге құштар болса да, ...