Пол Уильям Галлико: Американдық жазушы және журналист

Кіріспе

Американдық жазушы және журналист (1897–1976)

Пол Уильям Галлико (26 шілде 1897 – 15 шілде 1976) – американдық романист, әңгімелер және спорт туралы жазатын журналист. Оның көптеген шығармалары фильмдерге бейімделді. Ол, әсіресе, ең жоғары бағаланған "Қар қаз" кітабы, "Посейдон саяхаты" романы (әсіресе 1972 жылғы фильм нұсқасы арқылы) және жақсы көрілетін Харис ханым туралы төрт романымен танымал.

Ерте өмір және мансап

Галлико 1897 жылы Нью-Йорк қаласында дүниеге келген. Оның әкесі – итальяндық концерттік пианист, композитор және музыка мұғалімі Паоло Галлико (Триест, 13 мамыр 1868 – Нью-Йорк, 6 шілде 1955), ал анасы Хортенс Эрлих Австриядан шыққан; олар 1895 жылы Нью-Йоркке көшіп келген. Галликоның Колумбия университетін бітіруі 1921 жылға дейін кешіктірілді, себебі ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ армиясында бір жарым жыл қызмет еткен. Ол 1920 жылдары «Нью-Йорк Дейли Ньюс» газетінің спорт жазушысы, спорт тілшісі және спорт редакторы ретінде танымал болды. 1937 жылы Галликоның «Спортқа қоштасу» еңбегінде ол: «Өзінің кейбір сұлулығы мен даусыз батылдығына қарамастан, үлкен спорттағы әйелдер әрқашан біршама күлкілі болған» деді. Сол кітапта Галлико еврей халқының баскетболға қызығу себебін және осы ойында жақсы ойнауын былай түсіндірді: «Бұл ойын ептілікке, айлакерлікке, жарқын тәсілдерге, шеберлікпен қимылдауға және жалпы зиялылыққа басымдық береді». Галликоның мансабы боксшы Джек Демпсимен сұхбаттасу арқылы басталып, ол Демпсиден онымен жұдырыққа түсуді сұрады. Галлико ауыр салмақтағы чемпионның соққысынан есінен айырылғандағы сезімін сипаттады. Одан кейін ол Диззи Диннің жылдам добын ұстап, Бобби Джонспен гольф ойнағаны туралы әңгімелерді баяндады. Ол Америкадағы ең көп жалақы алатын спорт журналистерінің біріне айналды. Оның «Лу Гериг: Янкилердің мақтанышы» (1941) кітабы Гари Купер мен Тереза Райттің ойнауымен «Янкилердің мақтанышы» (1942) спорттық фильміне бейімделді.

Көркем әдебиет жазушысы

1930 жылдардың соңында ол спорт жазуды көркем әдебиетке тастап, алдымен осы шешім туралы «Спортпен қоштасу» атты эссе жазды (оның спорт жазу антологиясында, сондай-ақ «Спортпен қоштасу» (1938) деп аталды) және журналдардағы қысқа әңгімелердің табысты жазушысы болды, олардың көптегені сол кездегі ең танымал көркем әдебиеттердің бірі – «The Saturday Evening Post» басылымында жарияланды. Оның «Қар қаз» повесі және басқа да туындылары журналдағы әңгімелерінің кеңейтілген нұсқалары болып табылады. Галлико бірде «New York» журналына: «Мен нашар романистпін. Мен тіпті әдебиетті де білмеймін. Мен жай ғана әңгіме айтуды ұнатамын, менің барлық кітаптарым да әңгіме айтады. Егер мен 2000 жыл бұрын өмір сүрген болсам, үңгірлерге барып: «Кіре аламын ба? Ашпын. Кешкі ас ішемін. Алғашында сізге бір әңгіме айтып беремін. Бірде екі маймыл болды», – дейтінмін. Мен оларға екі үңгір адамы туралы әңгіме айтар едім». 1939 жылы Галлико «Хайрам Холлидейдің оқиғалары» кітабын жариялады, ол кейіннен Уолли Кокспен бірге теледидарға бейімделді. Бұл кітапта екінші дүниежүзілік соғыс қарсаңында Еуропаға саяхат еткен және түрлі елдерде нацистерге қарсы жалғыз күшпен, Дон Кихот сияқты күрес жүргізген заманауи американдық рыцарьдың оқиғалары суреттеледі. Галликоның австриялық түбі кітаптағы монархиялық Габсбургтер тақырыбында айқын көрінеді. (Басты кейіпкер австриялық ханшайымды құтқарып, оның махаббатын жеңіп, кішкентай ұлын қамқорлығына алады – кітапта нацистер Австриядан қуылғаннан кейін ол жаңа Габсбург императоры болуға тағдырланған деп еске салады.) «Қар қаз» 1941 жылы «The Saturday Evening Post» журналында жарияланды және 1941 жылы қысқа әңгімелер үшін О. Генри сыйлығын жеңіп алды. Сынаушы Роберт ван Гелдер оны «мүмкін, Borzoi [Knopf баспасының беделді баспасы] баспасының қадір-қасиетіне ие болған ең сезімтал әңгіме. Бұл – уақытсыз аңыз, оған барлық уақытсыз шақыруларды жинауға болады» деді. Бір кітапхана оны «көз жасын төгіп жылағандар» тізіміне енгізді. Галлико кешірім сұрамады, ол: «Сентимент пен «лақтың» арасындағы жарыста «сентимент» әрқашан алда болады, өйткені ол қарапайым адамдар арасында әрқашан болды және әрқашан болады, сондықтан апат айқайлаушылар мен порносаудагерлер өздерінің зар-шуларының децибелдерін, олардың зорлық-зомбылығының қорқыныштылығын және олардың таудай үйінділерін көбейтуі керек жарыста тұруға» деді. 1949 жылдың 25 желтоқсанында Галликоның «Twas the Night Before Christmas» атты қысқа әңгімесі NBC радиосының «Radio City Playhouse» сериясының 66-шы қойылымы ретінде драматизацияланды. Бұл Нью-Йорк газетінің репортері мен фотографының Рождество қарсаңында баспагердің әйелімен бірге қызыл арбаға байланған екі ешкіні іздеп, оны немерелеріне Рождествоға сыйлық ретінде беруге жібергенін айтады. Бірнеше рет ішімдік ішіп, түн бойы іздеу барысында репортер мен фотограф кешкі таңғажайып жаңалықтарға тап болады, олар баспагердің әйелі ұсынған жұмысты орындау үшін оларды елемеуге тиіс. Радио драмалық нұсқасы Old Time Radio жанкүйерлері арасында өте танымал болып қала береді және жыл сайын Sirius XM Radio Classics бағдарламасында көрсетіледі. Оның «Адамдарды жек көретін адам» атты әңгімесі «Клемент О’Райлидің жеті жаны» атты басылмаған әңгімеге қайта өңделіп, «Лили» (1953) фильміне бейімделді, кейіннен «Карнавал!» (1961) деп аталды. «Лили» фильмі – бұл әсерлі, әуесқой ертегі, жетім қалған қыз, тағдыры саяхатшы карнавал мен оның орындаушыларымен, лотарий сиқыршысы мен ашулы қуыршақшымен бірге болған надан жас әйел туралы әңгіме. 1954 жылы Галлико «Адамдарды жек көрген адам» романының негізінде «Жеті қуыршақтың махаббаты» повесін шығарды. Версиялар әр түрлі болғанымен, қыз бен қуыршақ жүргізуші туралы негізгі тақырыпты бөліседі. Қуыршақшы Лилимен оның қуыршақтары арқылы сөйлесіп, әрқайсысы ішкі қайғысын және қайғылы сезімдерін еркін білдіретін құрал жасайды. 1950 жылдары Галлико Лихтенштейнде уақыт өткізді, онда ол жергілікті аңыздың қайта баяндалуы «Лудмила» атты роман жазды. Оның «Мэриз Аррис Парижге барады» (1958) романы бестселлер болды және сүйікті әйелдің әйелі туралы төрт кітаптың біріншісі болды. «The New York Times» газетінде бұл кейіпкер «мүмкін, Галлико мырзаның ең сүйікті туындысы» деп аталды. Кейін ол әлемнің әртүрлі аймақтарында, соның ішінде Англияның басқа бөліктерінде, Мексикада, Лихтенштейн мен Монакода өмір сүрді. Ол өмірінің соңғы кезеңін Францияның Антиб қаласында өткізді және 1976 жылы 78 жасында жүрек соғысынан қайтыс болғаннан кейін сол жерде жерленді. Бұл оқиға Антиб немесе Монакода болды деп әртүрлі хабарланды. Ол: «Мен өз елімді кеңінен аралағаныма шамамен жиырма жыл болды және екі онжылдықтан бері болған өзгерістер осылайша көзге түсер еді» деп жазды. Роулингтің «Гарри Поттер» кітаптарындағы боггарттар Мэнксмустың «қалпын бұзушы» сияқты, көрушінің ең қорқатын нәрсесінің түріне ие. Мэнксмус Энн мен Джанет Грэхем Джонстон суреттеген, сондай-ақ Доди Смиттың «Жүз бірінші далматин» кітабын суреттеген. Жапондық «Nippon Animation» анимациялық студиясы бұл әңгімені 1979 жылы Хироси Сайто режиссерлік еткен толық метражды аниме фильміне бейімдеді. Аниме, жапон тілінде «Tondemo Nezumi Daikatsuyaku: Manxmouse» (Мэнксмустың ұлы іс-қимылы) деп аталды, 1980 жылдары ағылшын тіліне дубляждалды, «Nickelodeon» арнасында көрсетілді және «Celebrity Home Entertainment» компаниясымен бейнекассетте шығарылды. «Хайрам Холлидейдің оқиғалары» (Уолли Кокс ойнаған) телесериалы Галликоның екінші дүниежүзілік соғыс қарсаңында Еуропада нацистермен және тыңшылармен күрескен газеттің корректоры туралы әңгімелерінен бейімделді. Фредрик Браунның «What Mad Universe» ғылыми-фантастикалық романында біздің әлемімізден келген журнал редакторы қателікпен біздікінен едәуір өзгеше параллель Жерге жіберіледі; осы параллель әлемде редактор кеңістіктегі батыр туралы, романның мазмұнына орталық тұлға болып табылатын өмірбаянды оқиды, оны автор Пол Галлико жазған деп есептеледі. 1975 жылы британдық прогрессивті рок-тобы «Camel» Галликоның «Қар қаз» романына негінделген альбом шығарды. Автор бастапқыда альбомның шығуына қарсы болған, бірақ заңдық шаралардан құтылу үшін топ альбомның мұқабасында «The Snow Goose-дан шабыттанған музыка» деген сөздерді пайдалануға келісті. 2005 жылы Галликоның романынан шабыттанған «The Poseidon Adventure» атты теледидарлық апаттық фильмі көрсетілді; капитан, Питер Уэллер ойнаған, Галликоның құрметіне аталды.

In the late 1930s, he abandoned sports writing for fiction, first writing an essay about this decision entitled "Farewell to Sport" (published in an anthology of his sports writing, also titled Farewell to Sport (1938)), and became a successful writer of short stories for magazines, many appearing in the then premier fiction outlet, The Saturday Evening Post. His novella The Snow Goose and other works are expanded versions of his magazine stories. Gallico once confessed to New York magazine: "I'm a rotten novelist. I'm not even literary. I just like to tell stories and all my books tell stories If I had lived 2,000 years ago I'd be going around to caves, and I'd say, 'Can I come in? I'm hungry. I'd like some supper. In exchange, I'll tell you a story. Once upon a time there were two apes.' And I'd tell them a story about two cavemen." In 1939, Gallico published The Adventures of Hiram Holliday, known for its later television adaptation with Wally Cox. It depicts the comic adventures of a modern American knight errant visiting Europe on the verge of World War II and waging a single handed, quixotic struggle against the Nazis in various countries. Gallico's Austrian background is evident in the book's strong Habsburg Monarchist theme. (The protagonist saves an Austrian princess, wins her love and takes charge of her young son – who, the book hints, is fated to become the new Habsburg Emperor once the Nazis are driven out of Austria.) The Snow Goose was published in 1941 in The Saturday Evening Post and won the O. Henry Award for short stories in 1941. Critic Robert van Gelder called it "perhaps the most sentimental story that ever has achieved the dignity of a Borzoi [prestige imprint of publisher Knopf] imprint. It is a timeless legend that makes use of every timeless appeal that could be crowded into it." A public library puts it on a list of "tearjerkers". Gallico made no apologies, saying that "in the contest between sentiment and 'slime,' 'sentiment' remains so far out in front, as it always has and always will among ordinary humans that the calamity howlers and porn merchants have to increase the decibels of their lamentations, the hideousness of their violence and the mountainous piles of their filth to keep in the race at all." On December 25, 1949, Gallico's short story Twas the Night Before Christmas" was dramatized as Attraction 66 of the NBC radio series Radio City Playhouse. It tells the humorous tale of a New York newspaper reporter and a photographer sent on a Christmas Eve wild goose chase by their publisher's wife for two goats harnessed to a little red wagon, which she intends to give her nephews for Christmas. During a night long search fueled by a few drinks along the way, the reporter and photographer run across the evening's most dramatic news stories, which they must supposedly ignore in favor of the chore set out by their publisher's wife. The radio dramatization remains very popular with Old Time Radio fans and is featured each year on Sirius XM Radio Classics. His short story "The Man Who Hated People" was reworked into an unpublished short story "The Seven Souls of Clement O'Reilly", adapted into the movie Lili (1953) and later staged as the musical Carnival! (1961). The film Lili is a poignant, whimsical fairy tale, the story of an orphaned waif, a naïve young woman whose fate is thrown in with that of a traveling carnival and its performers, a lothario magician and an embittered puppeteer. In 1954, Gallico published the novella The Love of Seven Dolls, based on "The Man Who Hated People". The versions, while differing, share a core theme surrounding the girl and the puppeteer. The puppeteer, communicating with Lili through his puppets as a surrogate voice, develops a vehicle whereby each of them can freely express their inner pain and anguished emotions. In the 1950s, Gallico spent time in Liechtenstein, where he wrote Ludmila, the retelling of a local legend. His novel Mrs. 'Arris Goes to Paris (1958) was a bestseller, and became the first of four books about the lovable charwoman Mrs. 'Arris. The character was said by The New York Times to be "perhaps Mr. Gallico's most beloved creation". Later he lived in different regions of the world, including other parts of England, Mexico, Liechtenstein and Monaco. He spent the last part of his life in Antibes, France, and was buried there after his death from a heart attack in 1976, aged 78, which is variously reported to have happened in Antibes or Monaco. He wrote that "it had been almost twenty years since I had traveled extensively through my own country and the changes brought about by two decades would thus stand out." The boggarts appearing in Rowling's Harry Potter books closely resemble Manxmouse's "clutterbumph", which takes the form of whatever the viewer fears the most. Manxmouse was illustrated by Anne and Janet Grahame Johnstone who also illustrated The Hundred and One Dalmatians by Dodie Smith. The Japanese animation studio Nippon Animation adapted this tale into a feature length anime film in 1979, directed by Hiroshi Saito. The anime, titled Tondemo Nezumi Daikatsuyaku: Manxmouse (Manxmouse's Great Activity) in Japanese, was dubbed into English in the 1980s, broadcast on Nickelodeon, and released on video by Celebrity Home Entertainment. The television series The Adventures of Hiram Holliday (starring Wally Cox) was adapted from a series of Gallico's stories about a newspaper proofreader who had many adventures dealing with Nazis and spies in Europe on the eve of World War II. In Fredric Brown's science fiction novel What Mad Universe, a magazine editor from our own world is accidentally sent to a parallel Earth significantly different from ours; in this parallel world, the editor reads a biography written of a dashing space hero, a figure central to the novel's narrative, which is supposedly written by Paul Gallico. In 1975, the British progressive rock band Camel released an album of work based on Gallico's The Snow Goose. Although the author was initially opposed to the album's release, legal action was evaded on the condition that the band used the words "Music Inspired by The Snow Goose" on the album's cover. In 2005, a televised disaster film titled The Poseidon Adventure, which was a remake of the movie inspired by Gallico's novel, was aired; the Captain, played by Peter Weller, is named after Gallico.