Полидоро да Караваджо: Италия суретшісінің өмірі мен шығармалары

Кіріспе

Полидоро да Караваджо (шамамен 1499 – 1543) – итальян суретшісі, маньеризм дәуірінің өкілі, "Рафаэльдің ең дарынды және сөзсіз ең конвенциялық емес шәкірті" деп есептеледі. Ол Рим үйлерінің қасбеттерінде салған, қазір жоғалып кеткен суреттерімен ең көп танымал. Ол кейінірек Микеланджело Мериси да Караваджомен туыс емес еді, бірақ екеуі де Караваджо қаласынан шыққан.

Өмір және жұмыс

Полидоро Кальдара дүниеге келісі Ломбардиядағы Караваджода. Вазаридің айтуынша, Ватикан лоджаларының құрылыс материалдарын таситын жұмысшы ретінде жұмыс істеген кезде ол суретшілермен жақын қарым-қатынас орнатып, Ватиканды безендіруге қатысқан Рафаэльдің басты көмекшісі Матурино да Флоренцияның құрметіне бөленді. Одан кейін шамамен 1517 жылы Рафаэльдің үлкен шеберханасына қосылып, Ватикан бөлмелерінде жұмыс істеді. Содан кейін Матуриномен бірге сарайлардың қасбеттерін сурет салумен айналысты, көбінесе сграффито техникасында, және 1527 жылы Констебль де Бурбон басқарған Карл V әскерінің Римді тонауына дейін үлкен табысқа жетті, сол шайқаста Матурино қаза тапты. Полидоро Неапольге, содан Мессинаға қашып кетті, онда ол өте сәтті болды. Дәстүр бойынша, ол 1543 жылы көмекшісі Тонно Калабрезе тонап өлтіргенде Италия материгіне қайтып оралуға дайындалып жатқан еді. XVI ғасырдың екінші жартысында Мессинадағы оның қабірі (Кармин Маджоре ішінде, Константин Ласкаристің қабірімен бірге) Контрреформацияның басуы кезінде толығымен қиратылды. Полидороның ең маңызды картиналарының арасында Мессинада салынған Крестке айдалу, Мәсіхтің түсірілуі (1527) және Крестті көтеріп келе жатқан Мәсіх (1530–34) бар, екеуі де Неапольдегі Каподимонте мұражайында сақталады, онда оның ең жақсы жұмыстарының жинағы бар (соңғысының майлы эскизі Лондонның Ұлттық галереясында). Олардың стилі өте ерекше, техникасы еркін және өрнекті күшті. Крестті көтеріп келе жатқан Мәсіх суретінде солтүстік ықпалы байқалады, бұл, мүмкін, Сицилия мен Нидерланды арасындағы дәстүрлі байланыстарды көрсетеді. Оның басқа да жұмыстары, сондай-ақ оның серігі Матурино да Флоренцияның туындылары көбінесе жойылды, өйткені олардың көпшілігі сарайлардың қасбеттеріндегі сыртқы безендірулер болған, бірақ Пьетро Санти Бартоли, Черубино Альберти және басқалардың көптеген гравюраларынан белгілі. Оның шәкірттерінің бірі - Деодато Гвиначча. Олар классицизм стиліндегі, әдетте гризайльде жасалған бірнеше римдік үйлердің, мысалы Борго және Парионедегі (Санта-Мария-делла-Паче және Виа-дель-Пеллегрино маңындағы) қасбеттерін безендірушілер болды. Белгісіз сарайдан, мүмкін Неапольден, алынған тоғыз кішкентай ішкі ағаш панельдердің жинағы, олардың сегізі қазір Англия Корольдік жинағында, ал біреуі Луврде сақталады, осы жоғалған туындылардың жандылығы мен сапасы туралы түсінік береді: "Полидоро Рафаэльден классикалық антикалық безендіруді қайта жаңарту идеясын үйренді; бірақ ол мұны өзінің тапқырлығымен, еркіндігімен және рухымен жасады". Халыққа әрдайым көрінетін болғандықтан, сарайлардың қасбеттері өте танымал және ықпалды болды және "жас суретшілердің буындары үшін визуалды оқулық" ретінде пайдаланылды. Сондай-ақ, көптеген жоғары сапалы суреттер сақталған.

Polidoro Caldara was born in Caravaggio, in what is now Lombardy. According to Vasari, whilst working as a labourer carrying the materials for the builders of the Vatican logge he ingratiated himself with the artists, and attracted the admiration of Maturino da Firenze, one of Raphael's main assistants in the ongoing decoration of the Vatican. He then joined Raphael's large workshop, in about 1517, and worked on the Raphael Rooms in the Vatican. He and Maturino then set up as painters of palace facades, usually in sgraffito, with considerable success until the sack of Rome by the army of Charles V under the command of Constable de Bourbon in 1527, in which Maturino was killed. Polidoro fled to Naples, and from there to Messina, where he was very successful. According to tradition, he was about to return from there to the mainland of Italy when he was robbed and murdered by an assistant, Tonno Calabrese, in 1543. In the second half of the sixteenth century his tomb in Messina (inside Carmine Maggiore, with the tomb of Constantine Lascaris) was totally destroyed during the repression of the Counter Reformation. Polidoro's main paintings include a Crucifixion, painted in Messina, and a Deposition of Christ (1527) and a Christ Carrying the Cross (1530–34) both in the Museo di Capodimonte of Naples, who have the best collection of his work (an oil sketch for the latter is in the National Gallery, London). They are very individual in style, extremely free in technique, and powerful in expression. The Christ bearing the Cross shows considerable Northern influence, probably reflecting the traditionally strong links between Sicily and the Netherlands. His other works, as well as those of his partner, Maturino da Firenze, have mostly perished from exposure, as most were external decorations on the facades of palaces, but are known from many etchings by Pietro Santi Bartoli, Cherubino Alberti and others. One of his pupils is Deodato Guinaccia. They were authors of the facade decoration in classicising Graffito, usually in grisaille, of several Roman houses, like those ones in Borgo and in Parione (near Santa Maria della Pace and in Via del Pellegrino). A series of nine small internal wood panels from an unknown palace, perhaps in Naples, of which eight are now in the English Royal Collection, and one in the Louvre, give an idea of the liveliness and quality of these lost works: "Polidoro learned from Raphael the idea of re creating the decoration of classical antiquity; but he did so with a wit, freedom and spirit of his own". Being always visible to the public, whilst they lasted the palace facades were very well known and influential, and used by "generations of young artists as a visual textbook". There are also many surviving drawings of high quality.

Құрлық

Вазаридің айтуынша, Полидоро Мессинадағы маңызды жобаларын аяқтағаннан кейін Римге қайтуға ниеттенген. Осы сапарға дайындық үшін ол Римге бару үшін банктен барлық жинаған ақшасын шығарды. Бұл туралы білген Полидороның бір жұмысшысы, бірнеше достарымен бірге, келесі түнде шеберді өлтіріп, ақшаны бөлісіп алуға келісті. Келесі түнде олар Полидоро терең ұйқыда жатқанда оған шабуыл жасап, матамен мойнынан қыстырып өлтірді. Содан кейін оған бірнеше жара беріп, оның өлімін қамтамасыз етті. Көп күндер бойы кінәлі табылмай, осы қылмысты жұмысшыдан басқа ешкімнің істемейтіні ойланды. Ассистенттің қатысы бар деген хабарды алғаннан кейін, ол Мессина графының бұйрығымен тұтқындалды және қылмысын мойындағанға дейін азапталды. Ұзақ өтпей, ол дарға асылып, қызыл қызыл қыспақтармен жазаланып, денесі төртке бөлінді.

Мұра

Мессинада Полидороның шәкірттерінің арасында Деодато Гвиначча, Стефано Джордано, Мариано Риччо, Антонелло Риччо, Жакопо Виньерио және Альфонсо Лаццаро болды.