Кіріспе
Нацистік партияның (НСДАП) газеті "Völkischer Beobachter" ("Völkisch Observer") 1920 жылдың 25 желтоқсанынан бастап жарық көрді. Алғашында апта сайын, ал 1923 жылдың 8 ақпанынан бастап күнделікті шыға бастады. Жиырма төрт жыл бойы ол 1945 жылдың сәуір айының соңындағы соңғы санына дейін нацистік партияның ресми бет-бейнесінің бір бөлігі болды. Газет 1923 жылдың қараша айында, Адольф Гитлер Мюнхендегі сыра залы төңкерісін ұйымдастырғаны үшін тұтқындалғаннан кейін, және 1925 жылдың ақпанында, партияның қайта құрылу шамамен мерзімінде жабылып, басылымы тоқтатылды.
The Völkischer Beobachter (; "Völkisch Observer") was the newspaper of the Nazi Party (NSDAP) from 25 December 1920. It first appeared weekly, then daily from 8 February 1923. For twenty four years it formed part of the official public face of the Nazi Party until its last edition at the end of April 1945. The paper was banned and ceased publication between November 1923, after Adolf Hitler's arrest for leading the unsuccessful Beer Hall Putsch in Munich, and February 1925, the approximate date of the relaunching of the Party.
Тарих
"Ұлы Германияның ұлттық-социалистік қозғалысының күрестік газеті" немесе өзін өзі атап өткендей "Kampfblatt der nationalsozialistischen Bewegung Großdeutschlands", 1918 жылы Кате Биербаумердің қаржылық қолдауымен Туле қоғамы сатып алған "Мюнхендік бақылаушы" (Münchener Beobachter) ретінде пайда болды және 1919 жылдың тамызында "Völkischer Beobachter" деп аталды. 1920 жылдың желтоқсан айына қарай газет ауыр қарызға батқан. Сондықтан Туле қоғамы газетті нацистерге 60 000 папиермаркаға сату ұсынысын қабылдады. Неміс жұмысшы партиясының алғашқы мүшесі, нацистік партияның алдағы іргелісі майор Эрнст Рём және Гитлердің ерте замандағы ұстаздарының бірі Дитрих Эккарт, Рёмнің командалық офицері генерал-майор Франц Риттер фон Эппті газетті сатып алу үшін неміс армиясының қаражатынан ақша беруге көндірді. Қарыз Екарттың үйі мен мүлкімен кепілдікке алынды, ал Аугсбургтегі химик және фабрика иесі, доктор Готфрид Грандел, Экарттың досы және партияның қаржылай қолдаушысы кепілдік беруші болды. Нацистер газетті сатып алғаннан кейін Эккарт оның бірінші редакторы болды. Бұл партияның басты ресми органы еді. 1921 жылы НСДАП-ты толық бақылауға алған Адольф Гитлер компанияның барлық акцияларын сатып алып, басылымның жалғыз иесіне айналды. Сатудан түскен табыс газеттің шығындарын толық жаба алмады. Ол партия мүшелеріне пайызсыз вексельдерді сату арқылы және Хелен Бекштейн сияқты бай демеушілерден несиелер мен гранттар алу арқылы өзін сақтап тұрды. Аманн сәтті кеңейткен кітап басып шығару компаниясы кейіннен қаржылық тірегіне айналды. 1926 жылы құрылған "Illustrierter Beobachter" газеті де сәтті болды. Сонымен қатар, жақтастарына үнемі абонент болу және оны жарнамалау міндеті еске салынды. Нацистер билікке келген кезде газет жалпы жаңалықтарды және партиялық іс-шараларды жариялап, оларды үнемі жеңістер ретінде көрсетті. Үгіт-насихатшыларға берілген нұсқаулар полиция рұқсат еткен жағдайда барлық плакаттарда газеттің үгіт-насихаты болуын, ал барлық жиналыстар оған жариялануын талап етті, бірақ есептерді Үгіт-насихат бөліміне жіберу керек еді, ол түзетілген нұсқаларын газетке жіберетін. Плакаттар оны оқуға шақырып тұрды. Гитлерге көпшілік алдында сөйлеуге тыйым салынған кезде, ол оның көзқарастарын таратудың басты құралы болды. Жозеф Геббельс "Völkischer Beobachter" газетінде АҚШ-ты еврейлерге қарсы шараларды сынағандығы үшін және коммунистік КСРО-ға шабуыл жасағандығы үшін мақалалар жариялады. 1945 жылдың сәуір және мамыр айларында шыққан газеттің соңғы нөмірлері таратылмады. Жоғары кеңес дипломаты Владимир Семеновтің сөзіне сүйенсек, Сталин Германияның Ұлттық Демократиялық партиясы газетінің атауын (Шығыс Германияда бұрынғы нацистік жақтастарды тарту үшін құрылған серік партия) "Völkischer Beobachter" деп атауға кеңес берді, бұл партия мүшелеріне ұнатуы мүмкін еді. Алайда, бұл ұсыныс қабылданбады.
Айналым
Басылымның бастапқы тиражы шамамен 8000 болды, бірақ 1923 жылдың күзінде Рурының оккупациясы кезіндегі жоғары сұранысқа байланысты 25 000-ға дейін өсті. Сол жылы Гитлер Экартты редактор қызметінен Альфред Розенбергке алмастырды, себебі Экарттың алкоголизмi газеттi басқаруға кедерлес болып келе жатқан едi. Гитлер Экартты әлi де жоғары бағалайтынын көрсете отырып, бұл жағдайды жұмсартты. "Оның еңбегі мәңгілік!" деді Гитлер, ол газет сияқты iрi кәсiпорынды басқаруға конституциялық тұрғыдан мүмкiндiк алмайтынын айтты. "Мен де оны жасай алмаймын", - деді Гитлер, - "маған оны қалай жасау керектiгiн бiлетiн бiрнеше адам бұйырды. Бұл шаруашылықты басқаруға ұқсас болар едi! Мен мұны істей алмаймын". 1923 жылғы 9 қарашадағы сыра залы төңкерісінің сәтсіз аяқталуынан кейін партияға тыйым салынғандықтан газеттің шығарылуы тоқтатылды, бірақ 1925 жылғы 26 ақпанда партияның қайта құрылуымен қайта жаңғыртылды. Нацистiк қозғалыстың жетістіктерімен қатар тиражы да өсіп, 1931 жылы 120 мыңнан асты, 1941 жылы 1,2 миллион, ал 1944 жылы 1,7 миллион данаға жетті. 1933 жылы 310 000 дана, 1940 жылы 982 000 дана сатылды.