Теңіз күшінің стратегиясы: «Порттағы флот» – шығусыз-ақ бақылауды сақтап, қарсыласты күш жұмсауға мәжбүр етеді. Теңіз қауіпсіздігіндегі маңызды тактика.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Портты ешқашан тастамай тұрып, бақылаушылық ықпалға ие болатын теңіз күштері.
Naval force that extends a controlling influence without ever leaving port
Теңіз соғысында, "порттағы флот" – портты ешқашан тастамай тұрып, бақылаушылық ықпалға ие болатын теңіз күштері. Егер флот порттан шығып, жаумен шайқасса, жеңіліп, жаудың әрекеттеріне енді әсер ете алмайды. Бірақ, қауіпсіз портта қалып отырғанда, жау оған қарсы күш жұмсауға мәжбүр болады. "Порттағы флот" теңізді қорғау доктринасының бір бөлігі болуы мүмкін, бірақ теңізді бақылау доктринасының бөлігі емес.
In naval warfare, a "fleet in being" is a naval force that extends a controlling influence without ever leaving port. Were the fleet to leave port and face the enemy, it might lose in battle and no longer influence the enemy's actions, but while it remains safely in port, the enemy is forced to continually deploy forces to guard against it. A "fleet in being" can be part of a sea denial doctrine, but not one of sea control.
Терминнің қолданылуы
Бұл термин алғаш рет 1690 жылы лорд Торрингтон, Англия арнасындағы Корольдік теңіз күштерінің қолбасшысы, күшті француз флотымен бетпе-бет келгенде қолданылды. Ол, күшейтілгенше, өте қолайлы жағдайлар тумаса, теңіз шайқасынан қашуды ұсынды. Осылайша, "флотын күшін сақтап", ол жауды осы аймақта ұстап тұруға және басқа жерде шабуылға өтуіне бөгет қоюға мүмкіндік берді.
The term was first used in 1690 when Lord Torrington, commander of the Royal Navy forces in the English Channel, found himself facing a stronger French fleet. He proposed avoiding a sea battle, except under very favourable conditions, until he could be reinforced. By thus keeping his "fleet in being", he could maintain an active threat which would force the enemy to remain in the area and prevent them from taking the initiative elsewhere.
Екінші реттік пайдалану
Рудиард Киплинг 1898 жылы Канал эскадрасымен жасаған үш сапар туралы "Құрылған Флот: Канал эскадрасымен үш сапар туралы жазбалар" деген тақырыпта мақалалар сериясын жариялады, бірақ осы жерде сипатталған мағынада осы терминді қолданбады.
Rudyard Kipling published a series of articles about the British Channel Fleet under the title A Fleet in Being: Notes of Three Trips with the Channel Squadron in 1898, but did not use the term in the sense described here.
Тұжырымдама
"Бейбіт флот" тұжырымдамасы, тіпті жаудың жанында болса да, портта флоттың салыстырмалы түрде қауіпсіз екендігіне негізделген. Бұл қазіргі заманда міндетті түрде орын алмаса да, адамзат тарихының көп бөлігінде портта тұрған флот шабуылға және дауыл сияқты басқа қауіптерге аз ұшырайтын. Бұл жаудың флотына зиян келтірмеуін қиындатты, тіпті мүмкін емес етті. Жау тек қана флоттың бар екендігін елемеуге болмайды, өйткені ол әрқашан қолайлы жағдай болған жерде шабуыл жасап, шабуыл жасауға мүмкіндігі бар. Алайда, блокада күшінің маңыздылығы соншалық болуы керек, ол флоттың өзі шабуылдай алмайды. Бұл қорғаншы тарапқа пайда болатын тұйық жағдайды тудырады, өйткені шабуылшы әрқашан оларға қарсы тұру үшін басым күшті орналастыруы керек, ал бұл бірліктер басқа міндеттерді орындай алмайды. Дегенмен, Таранто шайқасы мен Перл-Харборға жасалған шабуылдан кейін, әуе күшінің портқа шоғырланған флотты осал етіп, "бейбіт флоттың" болуы тым қауіпті екені анық болды. Порт – жаудың шабуылдарын басты назарға алатын белгілі бір орын, ал бірнеше ұшақ немесе су асты кемелері тіпті озық қорғаныс болған кезде де бірнеше соғыс кемелерін зақымдауы немесе батыруы мүмкін. Сондықтан, қазіргі заманғы флоттардың теңізде болуы дұрыс, онда олардың орны толық белгісіз, бұл белгілі бір деңгейде қорғаныс қамтамасыз етеді. Бұл "бейбіт флоттың" толығымен маңызсыз болуын білдірмейді, өйткені жаудың порттағы флотқа саяси себептермен шабуыл жасауға дайын емес немесе мүмкіндігі жоқ жағдайлар бар. Фолкленд соғысы осыған мысал. Альтернативаларды қарастырғаннан кейін, "Аргентина Әскери-теңіз күштерінің [1982 жылғы Фолкленд соғысында] қабылданған стратегиясы – "бейбіт флот" тұжырымдамасы болды. Флот тікелей шабуыл жасамайды; олар тек мүмкіндіктер өздеріне жағымды болған кезде ғана шабуылдайды. Әйтпесе, олар британдықтардың тыйым салынған аймақтарынан тыс жерде қалып, қолайлы нысананы күтеді". Аргентиналықтар "бейбіт флотынан" тиімді пайдалана алмады, өйткені HMS Conqueror ARA General Belgrano-ны батыру арқылы Екінші дүниежүзілік соғыс дәуіріндегі крейсерлер мен Аргентина Әскери-теңіз күштерінің басқа да активтері қазіргі заманғы су асты кемелерінің шабуылына ұшырайтынын көрсетті. "Бейбіт флот" идеясы теңіз күштерінен басқа күштерге де қолданылуы мүмкін. Қоршаудағы бекініс – бұл, негізінен, жау әскерін соғысқа бармай-ақ, байлап қоятын "болып жатқан әскер". Әуе күштері үшін де осыған ұқсас жағдайлар бар. Саддам Хусейн Перс шығанағы соғысы кезінде өзінің әуе күшін "бейбіт флотқа" ұқсас операциялық доктринамен қолданды. Ирак әуе күштері қатаң қорғалған бункерлерде болғандықтан, Иракқа шабуыл жасаған коалиция оқшау әрекет етуге және әуежайлар осал болып табылғанға дейін бомбалаушыларды сүйемелдеуге мәжбүр болды. Барлық жағдайда принцип бірдей. Кіші күш бар болғанша және оған шабуыл жасауды немесе жасамауды таңдау мүмкіндігі берілгенше, үлкен күш кіші күшті толық жою үшін жеткілікті күштермен операцияларды ғана жүргізе алады. Бұл жаудың мүмкіндіктерін айтарлықтай шектейді, тіпті іс-әрекеттерді толығымен жоққа шығарады. Кіші күш күшінен үлкеніне неғұрлым жақын болса, әсер соғұрлым маңызды болады.
The "fleet in being" concept is based on the assumption that the fleet is relatively safe in port, even if near the enemy. While this is not necessarily true in the modern era, for much of human history a fleet that was at harbor was much less exposed to attack and to other hazards such as storms. This made it difficult, or even impossible, for an enemy to damage the fleet without taking disproportionate losses. The enemy cannot simply ignore the fleet in being because it always has the option to sortie and attack wherever there are favourable terms. However, the blockading force has to be significant enough that the fleet in being cannot realistically attack it themselves. This creates a stalemate that favours the defender because the attacker always must deploy a superior force to counter them, and those units are unable to perform any other duties. After the Battle of Taranto and the attack on Pearl Harbor, however, it became obvious that air power made a fleet concentrated in a port vulnerable, and a fleet in being became too risky to be practical. A port is a known location for an enemy to focus attacks on and a handful of aircraft or submarines can damage or sink multiple warships, even in the presence of advanced defenses. As a result, it is preferable for modern fleets to be at sea where their position is not fully known, which provides a degree of protection. This has not made a fleet in being completely irrelevant because there are situations where an enemy is unwilling or unable to attack the fleet in harbour, such as for political reasons. An example of this is during the Falklands Conflict. After looking at the alternatives, "The strategy that was accepted for the Argentine Navy [in the 1982 Falklands War] was one of a 'fleet in being' concept The fleet would not conduct a direct attack; they would only attack when the odds were in their favor. Otherwise, they would remain outside any declared British exclusion zones and wait for a target of opportunity." The Argentines were not able to make any positive use of their "fleet in being", because the sinking of the ARA General Belgrano by HMS Conqueror showed that the World War II era cruisers and other assets of the Argentine Navy were vulnerable to attack from contemporary submarines. The idea of a "fleet in being" can be generalised to forces other than naval. A fortress under siege is essentially an "army in being", which ties up enemy forces without taking the risk of fighting a battle. While less developed there are a few similar cases for air forces. During the Gulf War, Saddam Hussein used his air force with an operational doctrine analogous to "fleet in being". The mere presence of the Iraqi Air Force in hardened bunkers forced the coalition attacking Iraq to act cautiously and to escort its bomber sorties, until the aircraft shelters were found to be vulnerable. In all cases the principle is the same. As long as a smaller force exists and has the choice to engage or not, the larger force is only able to conduct operations in sufficient strength to destroy the complete smaller force. This limits the enemy options significantly, and may even deny actions entirely. The closer that the smaller force is to the larger in strength, the more significant the effect will be.
1904-1905 жылдардағы орыс-жапон соғысы
Бірінші заманауи мысал 1904 жылы Ресей-Жапон соғысы кезінде Порт-Артурда Ресей императорлық теңіз флоты мен Жапон императорлық теңіз флоты (IJN) арасындағы қақтығыс болды. Ресейде үш әскери флот болды: біреуі Балтық теңізінде, екіншісі Қара теңізде, үшіншісі Таяу Шығыста. Таяу Шығыстағы Тынық мұхиты эскадрильясы Владивосток пен Порт-Артурда орналасқан еді. Құрлықтағы соғысқа жақын болғандықтан, Порт-Артур стратегиялық маңызға ие болды. IJN-де Ресей флотының үш флотына қарағанда тек бір ғана ұрыс флоты болды; демек, IJN үш флотпен бір уақытта күресуі қажет емес еді. 1902 жылғы Англо-жапондық шарттық келісім Ұлыбританиямен соғыс қаупін тудырып, Қара теңіз флотын Қара теңізде тоқтап, тиімді түрде жойды. Бірақ Балтық флоты (кейін 2-ші Тынық мұхиты эскадрильясы деп аталды) 1905 жылы Порт-Артур эскадрильясын күшейтуге бұйрық алды. IJN-нің міндеті – осы әрекеттің алдын алу болды. Порт-Артурдың «флотилі» жойылғаннан кейін ғана Балтық және жапондық флоттар шайқасуға мүмкіндік алатын еді; бұл 1905 жылдың мамырында Цусима шайқасында болды. Порт-Артурдың ұрыс эскадрильясын толығымен жою үшін IJN үш операция жүргізді. Біріншісі – 1904 жылдың ақпан айының басында порт ішіндегі жарылғыш торпедалық шабуыл. Осыдан кейін, каналға ескі бу кемелерін (кеме-тосқауылдарды) батыру арқылы порттың кіреберісін жабуға тырысты. Флотты толығымен тоқтатудың үшінші және соңғы әрекеті – порттың кіреберісіндегі су аумағын миналау болды. Бұл соңғы әрекет те сәтсіз аяқталғанымен, Ресей теңіз флотының ең талантты теңізшілерінің бірі – адмирал Степан Макаровты жоғалтуға себеп болды. Оның флагманы «Петропавловск» соғыс кемесі минаға тиіп, бірден батып, Макаров пен экипажымен бірге суға кетті. «Флотилі» осылайша сақталды, бірақ адмирал Вильгельм Витгефттің басшылығымен Порт-Артур эскадрильясына 1904 жылдың 10 тамызында Владивостокқа шығуға бұйрық берілді. Витгефттің Порт-Артурдан шығуы Сары теңіз шайқасына әкелді, бұл екі тараптан да ешбір ірі соғыс кемесінің батпауымен аяқталған, бірақ Порт-Артурдың «флотилін» жойды, өйткені оның соғыс кемелері бейтарап порттарға таралып (интернацияланды), ал аман қалғандары қатты зақымдалып, енді қолдануға жарамсыз болды.
The first modern example was the stand off between the Imperial Russian Navy and the Imperial Japanese Navy (IJN) at Port Arthur during the Russo Japanese War in 1904. Russia possessed three battle fleets: one in the Baltic Sea, the second in the Black Sea, and the third in the Far East. The Pacific squadron in the Far East was stationed at Vladivostok and Port Arthur. With the latter being closer to the land war, Port Arthur became strategically more important. The IJN possessed only one battle fleet to the Russian Navy's three; therefore it was imperative that the IJN not have to fight all three of them simultaneously. The Anglo Japanese Treaty of 1902 effectively eliminated the Black Sea fleet by keeping it blocked in the Black Sea, lest they risk war with Britain. However, the Baltic Fleet (later renamed the 2nd Pacific Squadron) had orders to reinforce the Port Arthur squadron sometime in 1905. It would be the IJN's mission to preempt that move. Only after Port Arthur's "fleet in being" was eliminated could the Baltic Fleet and Japanese fleet square off; and this would happen the following year, during the Battle of Tsushima in May 1905. In order to permanently eliminate Port Arthur's battle squadron, the IJN initiated three operations. The first was a surprise destroyer torpedo attack inside the harbor in early February 1904. This was quickly followed up with an attempt to block the harbor's entrance by sinking old steam ships (block ships) in the channel. The third and final attempt of permanently bottling up the fleet was the mining of the waters surrounding the harbor's entrance. Although this last attempt also failed, it had the unintended consequence of robbing the Russian Navy of one of its most brilliant naval officers, Admiral Stepan Makarov. When his flagship, the battleship Petropavlovsk, struck one of those mines she sank almost immediately, drowning Makarov with the crew. The "fleet in being" remained so, until under the new command of Admiral Vilgelm Vitgeft, the Port Arthur squadron was ordered to break out and steam for Vladivostok on 10 August 1904. Vitgeft's exit from Port Arthur resulted in the Battle of the Yellow Sea, an excessively long ranged gun duel that resulted in no capital warships being sunk on either side, but finally eliminated Port Arthur's "fleet in being", as its warships became dispersed to neutral ports (where they were interned), and the survivors were so heavily damaged that they were no longer serviceable.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Кейінгі мысал – Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияның Ашық теңіз флоты мен Ұлыбританияның Ұлы флоты арасындағы қақтығыс. Германия, әсіресе Ютландия шайқасынан кейін, үлкен Корольдік теңіз күштерімен маңызды шайқаста жеңіліп қалу қаупінен сақтану үшін, флотын толығымен сақтап қалағанды жөн көрді.
A later example is the stand off between the German High Seas Fleet and the British Grand Fleet during World War I. Germany largely preferred to keep its fleet intact rather than taking the risk of losing a major engagement with the larger Royal Navy, particularly after the Battle of Jutland.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғыста Италияның Регия Маринасының 1940 жылғы әрекеттері де "болып тұрған флот" идеясын көрсетеді. Ұлыбритания Корольдік флотымен бірнеше ұсақ шайқастардан кейін, нәтижесі көбінесе шешімсіз аяқталған, итальяндық флотының көп бөлігі Тарантода қалдырылды, ол жерден британдықтардың Мальтаға жеткеніне қарсы кез келген сәтте жылдам шығуға мүмкіндік берді, бұл "британдық стратегия мен флоттың орналасуына пропорционалданған ықпал етті". Тіпті 1940 жылдың қараша айында британдық авианосецтің Тарантоға жасаған сәтті шабуылынан кейін де, британдықтардың итальяндық флотқа шешуші соққы беруге сәтті болмауы Корольдік флоттың келесі үш жыл бойы Жерорта теңізінде маңызды теңіз күштерін ұстап тұруына әкелді. Нацистік Германияның Кригсмаринесіндегі (теңіз күші) басқа су үстіндегі кемелерге қарағанда, неміс шайқас кемесі Тирпиц өзінің өмірінің бар сағатын жеке "болып тұрған флот" ретінде өткізді. Ол ешқашан жау кемесіне оқ атпаған, бірақ Норвегия фиордтарындағы оның болуы Корольдік флотты және оның одақтастарын Арктикадағы конвойлерді қорғау үшін күшті соғыс кемелерін жұмсауға мәжбүр етті, сондай-ақ үлкен конвой (PQ 17) шашырап, негізінен U-денелер мен ұшақтардан ауыр шығынға ұшырады. 1943 жылғы шағын суасты қайығының шабуылы және RAF және Fleet Air Arm жүргізген бірнеше әуе шабуылдары 1944 жылдың қарашасына дейін қауіпті жойды, ол кезде Тирпиц Тромсёде батты.
In World War II, actions of the Italian Regia Marina in 1940 also demonstrate the idea of a "fleet in being". After a number of minor battles against the Royal Navy that were mostly inconclusive, the bulk of Italian fleet was left in Taranto from where it could sortie very quickly against any British attempt to reach Malta, exerting a "disproportionate influence on British strategy and fleet disposition". Even after the great tactical success of the British aircraft carrier attack on Taranto in November 1940, the British failure to deliver a decisive blow to the Italian fleet resulted in the Royal Navy tying up substantial naval forces in the Mediterranean for the next three years. Even more so than other surface vessels in Nazi Germany's Kriegsmarine (navy), the German battleship Tirpitz served her entire career as a "fleet in being" in her own right. Although she never fired a shot at an enemy ship, her mere presence in the Norwegian fiords forced the Royal Navy and their allies to allocate powerful warships in defending Arctic convoys, and caused a major convoy (PQ 17) to scatter, suffering huge losses, mainly to U boats and aircraft. A 1943 midget submarine attack and successive airstrikes launched by the RAF and the Fleet Air Arm removed the threat by November 1944, when the Tirpitz was sunk at Tromsø.