Еңбек ресурстары: жұмыс істейтіндер, жұмыс іздеушілер, еңбекке қабілетті бірақ жұмыс істемейтіндер. Еңбекке қатысу деңгейі, макроэкономикалық көрсеткіштер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жұмыспен қамтудағы еңбек күші
Labor pool in employment
Макроэкономикада еңбек күші – жұмыс істейтін (яғни, жұмыстылар) немесе жұмыс іздеп жүргендердің (яғни, жұмыссыздардың) жалпы саны болып табылады.
In macroeconomics, the labor force is the sum of those either working (i. e., the employed) or looking for work (i. e., the unemployed):
Нарықта жұмыс істемейтін және жұмыс іздемейтін адамдар еңбек күшінен тыс саналады. Еңбек күшінің және еңбек күшінен тыс адамдардың қосындысы институционалды емес азаматтық халықты құрайды, яғни, (1) жұмыс істейтін (яғни, жұмысты) адамдардың саны, (2) жұмыс істеуге қабілетті, бірақ жұмыс іздеп жүргендер (яғни, жұмыссыздар), немесе (3) жұмыс істеуге қабілетті, бірақ жұмыс іздемейтін адамдар (яғни, еңбек күшінен тыс). Басқаша айтқанда, институционалды емес азаматтық халық – жұмыс істеуге мүмкіндігі жоқ адамдарды (балалар, қарттар, әскер қызметшілері, түрмеде отырғандар) ескермей, жалпы халықтың саны. Институционалды емес азаматтық халық – азаматтық жұмысқа орналасуға потенциалды мүмкіндігі бар адамдардың саны. Еңбекке қатысу деңгейі еңбек күшінің институционалды емес азаматтық халыққа қатынасы ретінде анықталады. Ал компания ішінде бұл көрсеткіш "Жұмыс орнындағы жұмыс күші" деп аталуы мүмкін.
Those neither working in the marketplace nor looking for work are out of the labor force. The sum of the labor force and out of the labor force results in the noninstitutional civilian population, that is, the number of people who (1) work (i. e., the employed), (2) can work but don't, although they are looking for a job (i. e., the unemployed), or (3) can work but don't, and are not looking for a job (i. e., out of the labor force). Stated otherwise, the noninstitutional civilian population is the total population minus people that could not work (children, elders, soldiers, incarcerated). The noninstitutional civilian population is the number of people potentially available for civilian employment. The labor force participation rate is defined as the ratio of the labor force to the noninstitutional civilian population. Instead, within a company, its value can be labelled as its "Workforce in Place".
Ресми және бейресми
Ресми еңбек – құрылымды және ресми түрде төленетін кез келген жұмыс. Жасырақтың жалақысын қағаз түрінде, электрондық карта арқылы және осы сияқты тәсілдермен ресми түрде төлейді. Экономиканың бейресми секторынан өзгеше, елдегі ресми еңбек сол елдің жалпы ұлттық өніміне үлес қосады. Бейресми еңбек – заң бойынша немесе іс жүзінде ресми келісімге қол жеткізбейтін еңбек. Еңбек мұрасы формальды немесе бейресми болуы мүмкін, жеткілікті жасқа толған, бірақ зейнеткерлік жасына жетпеген қызметкер оны балаларына бере алады. Ол ақылы немесе ақысыз болуы мүмкін, әрқашан құрылымсыз және реттелмеген болады. Ресми жұмыс бейресми жұмыстан сенімдірек. Жалпы алғанда, ресми жұмыс ерлер мен әйелдер үшін жоғары табыс, көптеген артықшылықтар мен кепілдіктер береді.
Formal labour is any sort of employment that is structured and paid in a formal way. They are paid formally using payrolls paper, electronic card and alike. Unlike the informal sector of the economy, formal labour within a country contributes to that country's gross national product. Informal labour is labour that falls short of being a formal arrangement in law or in practice. Labour inherit may come as formal or non formal, an employee old enough but below retirement age bracket passing on to his children. It can be paid or unpaid and it is always unstructured and unregulated. Formal employment is more reliable than informal employment. Generally, the former yields higher income and greater benefits and securities for both men and women.
Бейресми еңбек
Бейресми жұмысшылардың үлесі зор. Бейресми еңбек әлемдік деңгейде, әсіресе дамушы елдерде кеңейіп келеді. Жак Шармның зерттеуіне сәйкес, 2000 жылы Латын Америкасында ауыл шаруашылығынан басқа жұмыспен қамтудың 57%-ы бейресми еңбек, 40%-ы қалалық жұмыспен қамту, ал жаңа жұмыс орындарының 83%-ы бейресми еңбек болып тіркелді. Сол жылы Африкада ауыл шаруашылығынан басқа жұмыспен қамтудың 78%-ы, қалалық жұмыспен қамтудың 61%-ы және жаңа жұмыс орындарының 93%-ы бейресми еңбек құрады. Әсіресе экономикалық дағдарыстан кейін жұмысшылар ресми сектордан бейресми секторға көшуге бейім. Бұл үрдіс 1997 жылы басталған Азия экономикалық дағдарысынан кейін байқалды. 2016 жылғы Халықаралық Еңбек Ұйымының (ILO) жұмыспен қамту талдауына сәйкес, Сахара аймағынан оңтүстікке қарай Африкадағы бейресми жұмыспен қамтудың 64%-ы ауыл шаруашылығында (өнеркәсіп және қызмет көрсету салаларымен салыстырғанда) шоғырланған. Ауыл шаруашылығындағы жұмыстың көп бөлігі бейресми болып табылады, ал "Penguin Atlas for Women in the World" оны тіркелмеген немесе ұйымдастырылмаған деп сипаттайды. Сондай-ақ, бұл микро, шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің (МШОС) иелері арасында да кең таралған.
The contribution of informal labourers is immense. Informal labour is expanding globally, most significantly in developing countries. According to a study done by Jacques Charmes, in the year 2000 informal labour made up 57% of non agricultural employment, 40% of urban employment, and 83% of the new jobs in Latin America. That same year, informal labour made up 78% of non agricultural employment, 61% of urban employment, and 93% of the new jobs in Africa. Particularly after an economic crisis, labourers tend to shift from the formal sector to the informal sector. This trend was seen after the Asian economic crisis which began in 1997. According to the ILO's 2016 employment analysis, 64 per cent of informal employment is in agriculture (relative to industry and services) in sub Saharan Africa. A majority of agricultural work is informal, which the Penguin Atlas for Women in the World defines as unregistered or unstructured. and are also prevalent among owners of micro, small, or medium sized enterprises (MSMEs).
Еңбек нарығының жаһандалуы
Әлемдегі жұмыс күші 1980 жылдар мен 2000 жылдардың басы аралығында абсолюттік тұрғыда дерлік екі есеге өсті, оның жартысы Азиядан келді. Сонымен қатар, Батыс әлемінде жаңа жұмысшылардың жұмысқа қабылдану қарқыны төмендеді. Дамыған экономикалардың жұмыс берушілері әлемдік жұмыс күшінің өсіп келе жатқан қорына тауар импорты, өндірісті офшорға көшіру және иммиграция сияқты әртүрлі жолдармен қол жеткізеді. Әлемдік еңбек арбитражы, яғни әлемнің кез келген бөлігінен ең төмен құнмен жұмысшыларды табу практикасы, еңбек күшінің осы үлкен өсуінің нәтижесінің бірі. Бұл әлемдік жұмыс күшінің абсолютті өсімінің көп бөлігі жоғары білімі жоқ жұмысшылардан (жоғары білім алмағандардан) тұрса, жоғары білімді жұмысшылардың салыстырмалы саны сол кезеңде шамамен 50 пайызға артты. "Ескі" халықаралық еңбек бөлінісінде, 1970 жылға дейін дамытылмаған аймақтар әлемдік экономикаға негізінен минералдар мен ауыл шаруашылығы өнімдерін жеткізуші ретінде енді. Алайда, дамып келе жатқан экономикалар әлемдік экономикаға интеграцияланған сайын, оларда өндіріс көлемі арта түсті. Бұл "жаһандық өнеркәсіптік ауысу" деп аталатын ауысу тенденциясына әкелді, онда өндіріс процестері дамыған елдерден (АҚШ, Еуропа елдері және Жапония сияқты) Азиядағы дамып келе жатқан елдерге (Қытай, Вьетнам және Үндістан сияқты), Мексика мен Орталық Америкаға көшіріледі. Бұл компаниялар өндіру және құрастыру үшін ең арзан орындарды іздегендіктен, өндіріс процесінің еңбекке көп күш жұмсалатын және төмен құнды бөліктері дамып келе жатқан елдерге, яғни шығындар айтарлықтай төмен болатын жерлерге ауыстырылады. Бірақ дамып келе жатқан елдерге тек өндіріс процестері ғана көшірілмейді. 1990 жылдардың соңында телекоммуникация және Интернеттің кеңеюіне байланысты үлкен мөлшерде сенімді және қолжетімді коммуникациялық инфрақұрылымның болуы, ИТ-қызметтерінің офшорға аутсорсингінің (мысалы, офшордағы тапсырыс бойынша бағдарламалық жасақтаманы әзірлеу және бизнес-процестерді аутсорсингтеу) өсуімен байланысты.
The global supply of labor almost doubled in absolute numbers between the 1980s and early 2000s, with half of that growth coming from Asia. At the same time, the rate at which new workers entered the workforce in the Western world began to decline. The growing pool of global labor is accessed by employers in more advanced economies through various methods, including imports of goods, offshoring of production, and immigration. Global labor arbitrage, the practice of accessing the lowest cost workers from all parts of the world, is partly a result of this enormous growth in the workforce. While most of the absolute increase in this global labor supply consisted of less educated workers (those without higher education), the relative supply of workers with higher education increased by about 50 percent during the same period. Under the "old" international division of labor, until around 1970, underdeveloped areas were incorporated into the world economy principally as suppliers of minerals and agricultural commodities. However, as developing economies are merged into the world economy, more production takes place in these economies. This has led to a trend of transference, or what is also known as the "global industrial shift ", in which production processes are relocated from developed countries (such as the US, European countries, and Japan) to developing countries in Asia (such as China, Vietnam, and India), Mexico and Central America. This is because companies search for the cheapest locations to manufacture and assemble components, so low cost labor intensive parts of the manufacturing process are shifted to the developing world where costs are substantially lower. But not only manufacturing processes are shifted to the developing world. The growth of offshore outsourcing of IT enabled services (such as offshore custom software development and business process outsourcing) is linked to the availability of large amounts of reliable and affordable communication infrastructure following the telecommunication and Internet expansion of the late 1990s.