Жорген Кристиан Йенсен: Австралияның Виктория кресінің иесі

Кіріспе

Австралиялық Виктория Кресінің иегері (1891–1922)

Жорген Кристиан Дженсен (15 қаңтар 1891 – 31 мамыр 1922) – Данияда туған австралиялық, Виктория Кресінің иегері, Австралия қарулы күштерінің мүшесіне шайқастағы батылдығы үшін берілетін ең жоғары награда. Дженсен 1909 жылы Австралияға эмиграциялап, 1914 жылы Оңтүстік Австралиядағы Аделаида қаласында британдық азаматтыққа қол жеткізді. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін теңізші және жұмысшы болған ол 1915 жылдың наурыз айында Австралия императорлық күштеріне (АИК) қосылды, және Галлиполи кампаниясының соңғы кезеңдерінде 10-шы батальонда қызмет етті. Австралия күштері Мысырға шыққаннан кейін, Дженсен жаңа құрылған 50-ші батальонға ауыстырылып, 1916 жылдың маусым айында Францияға аттанды. Батыс майданында батальонның алғашқы ірі шайқасы – тамыздағы Муке фермасы шайқасында жараланды және 1917 жылдың қаңтар айының соңында ғана бөлімшесіне оралды. 2 сәуірде оның батальоны Нореуілдегі Гинденбургтің алдыңғы қатарына шабуыл жасады, онда оның елуден астам неміс әскерін тұтқындауы нәтижесінде Виктория Кресімен марапатталды. 1917 жылдың маусым айында 50-ші батальон Мессин шайқасына қатысты, ал келесі айда, қазіргі кезде капрал болған Дженсен Ұлыбританиядағы оқу бөліміне жіберілді. Қазан айында батальонға оралып, қараша айында уақытша сержант қызметіне тағайындалды. 1918 жылдың наурыз айында неміс көктемгі шабуылы басталды, және Дженсен өзінің батальонымен Дернанкур және Виллерс-Бретоннеу шайқастарында күш көрсетті. Виллерс-Бретоннеу шайқасынан кейін Дженсен патрульде жүргенде ауыр бас жарақатын алды, Ұлыбританияға эвакуацияланды, содан кейін Австралияға қайтарылды, соғыс аяқталғанда Аделаидада демобилизацияланды. Ол теңіз тауарларын сатумен айналысып, 1921 жылы үйленді, бірақ келесі жылы соғыста алған жарақатынан толыққанды айығуға үлкермеді.

Ерте өмір

Жорген Кристиан Дженсен 1891 жылғы 15 қаңтарда Данияның Лёгстёр қаласында туған. Оның әкесі Жорген Кристиан Дженсен, анасы Кристиане Сёренсен болған, ол Дженсен деп те белгілі болған. Сёренсен шаруашылықта жұмыс істеген жалғыз ана еді. Кіші Дженсеннің балалық шағы қиын болды, бірақ ол жақсы оқушы болып өсті және балық аулау саласына қадам басты. 1908 жылы, 17 жасында, Австралияға эмиграциялаудан бұрын Ұлыбританияға сапар шекті. 1909 жылғы наурыз айында Мельбурнге кемемен жетіп, кейін Оңтүстік Австралияның Морган қаласына, содан кейін Порт Пириге көшіп барды, ол Мюррей өзеніндегі өзен кемелерінде теңізші болып, ал екіншісінде жұмысшы болып жұмыс істеді. 1914 жылғы 7 қыркүйекте Аделаидада британдық азаматтыққа қабылданды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1915 жылғы 23 наурызда Дженсен Бірінші дүниежүзілік соғыста қызмет ету үшін Австралия императорлық күштерінің (AIF) қарапайым сарбазы ретінде тіркелді; ол 10-батальонның 6-шы толықтыру тобына бекітілді. Оның толықтыру тобы 23 маусымда Outer Harbor портындағы HMAT Borda кемесіне мініп, 4 тамызда Галлиполидегі батальонға қосылды. Дженсен келген кезде батальонның шамамен жартысы дизентериядан ауырып, эвакуацияланған еді. Галлиполи науқанының қалған бөлігінде 10-батальон қарашада Лемносқа қайтарылғанға дейін плацдармды қорғау үшін әртүрлі позицияларда кезекпен тұрды. Дженсен қыркүйек-қазан айларында бір апта ауруханада болғаннан басқа, бөлімшесімен бірге болды. Батальон қарашаның соңында Египетке аттанды және келесі төрт айды Суэц каналын қорғауға жаттығулар мен көмек көрсетуге жұмсады. Египетте батальон екіге бөлінді, олардың бірі 4-ші дивизияның 13-ші бригадасының құрамындағы жаңа 50-ші батальонның ядросын құрады. 1916 жылғы сәуірде Дженсен және бірнеше 10-шы батальон сарбаздары 50-ші батальонға ауыстырылды; сол айдың соңында Дженсен татуировка кезінде шатырында болмағаны үшін айыпталды. 5 маусымда батальон Францияға аттанды және алты күннен кейін Марсельге келді. Содан кейін бөлім Батыс майданға бағытталды, 28 маусымда Флюрбайк маңында алғаш рет окоптарға кірді. 50-ші батальон 1916 жылғы тамыздың ортасында Муке фермасы шайқасында өзінің алғашқы маңызды шайқасын көрді. Шайқас барысында 50-ші батальон 414 адамнан зардап шекті, оның көп бөлігі неміс артиллериясының ауыр оқ жаууынан болды. 14 тамызда Дженсеннің сол иығына шрапнельдің бір бөлігі тиді. Ол Ұлыбританияға эвакуацияланып, Чичестердегі Грейлингвелл әскери ауруханасына жатқызылды. Ұлыбританияда болған кезінде ол қыркүйек, желтоқсан және қаңтар айларында тағы да тәртіптік бұзушылықтар жасады, бір рет Францияға оралу үшін әскер пойызын жіберіп алғаны үшін 28 күндік жазаға кесілді, ал екінші рет рұқсатсыз кеткені үшін 12 күндік қамауға алынды. Ол өзінің бөлімшесіне 1917 жылғы 28 қаңтарда ғана қосылды. 50-ші батальон майдан шебінде, қолдау және резервтік позицияларда кезекпен тұрып, артқы аймақтарда жаттығудан өтті. Батальон сонымен қатар немістерді қуып, олар Гинденбург бекініс желісіне шегінді. 2 сәуірде 13-ші бригада Нореуилдегі Гинденбург аванпостына шабуыл жасады. Шабуылға 51-ші батальон солтүстіктен, ал 50-ші батальон оңтүстіктен шабуыл жасады. Осы шабуыл кезінде, оның алдында әлсіз артиллерия шабуыл жасады, 50-ші батальон ерекше қиындықтарға ұшырады, ал Дженсеннің ротасы көптеген қол гранаталарымен жабдықталған адамдар тобын бөліп, олардың ротасы мен оң жақтағы ротаның арасында тұрған берік бекітілген неміс постымен күресуге мәжбүр болды. Дженсен осы топтың мүшесі болды. Бұл постты басып алу кезіндегі оның әрекеттері Виктория Кресіне ұсынылды, сол кезде Австралия қарулы күштерінің мүшесіне шайқастағы ерлігі үшін берілетін ең жоғары награда. Оған қарапайым сарбаз Уильям Куинлан О'Коннор және тағы төрт адам көмектесті. Ұсыныста былай делінген: 1917 жылғы 2 сәуірде Нореуилде бұл адам бес сарбазды басқарып, 40/50 неміс сарбазы баррикадасының артында шабуыл жасады, олардың арасында пулемет болды. Оның бірі неміс пулеметшісін атып түсірді. Даниялық Дженсен содан кейін жалғыз өзі бүкіл постқа кіріп, граната лақтырды. Ол әлі де бір қолында граната ұстап тұрды және қалтасынан тағы біреуін алып, тістерімен қысқышты ашты. Оларды екі гранатамен қорқытып, неміс тілінде бас сауғалап, австралиялықтардың оларды қоршап алғанын айтып алдады. Жау мылтықтарын тастап, берілді. Содан кейін Дженсен бір неміс сарбазын жіберіп, біздің "Стокс гаундарымен" соғысып жатқан жау тобына берілуін айтты, олар да берілді. Содан кейін біздің басқа сарбаздарымыз осы немістерді алғаш рет көріп, оларға оқ атуды бастады. Үлкен қауіп төнген жағдайда Дженсен баррикадаға шығып, қалпағын сілтеп, жеңіл жараланғандарды ертіп, неміс тұтқындарын біздің сапқа қайтарды. Нореуилге шабуыл кезінде Дженсен австралиялық тұтқындарды босатты және ол өрт қай ғимараттан шыққанын көрсеткен неміс офицерін немесе сержантын тұтқындаған кезде ауылдың өзінде неміс қарсылығын "тазалауға" көмектесті. 50-ші батальон 360 адамнан, оның ішінде 95 қаза тапқаннан зардап шекті және 70 неміс тұтқынына алынды, олардың барлығын дерлік Дженсен мен оның тобы ұстады. О'Коннор неміс постын тұтқындауға атсалысқаны үшін "Ерекше көзге түруі үшін" медалімен марапатталды. 4 сәуірде Дженсен лейтенант-капралдың лауазымына көтерілді. Оның Виктория Кресімен марапатталуы 8 маусымдағы "Лондон газетісінде" жарияланды, сол кезде 50-ші батальон Мессин шайқасына қатысып, 149 адамнан зардап шекті. Батальон тынығып, майдан шебінде, қолдау және резервтік позицияларда кезекпен тұрды. 1917 жылдың шілдесінде Дженсен уақытша капрал болып тағайындалды және Ұлыбританиядағы Кодфордтағы 13-ші оқу батальонына инструктор ретінде ауыстырылды. Сол жерде ол Кингстон-апон-Халлде тұратын даттармен көңіл көтерді. Ол 21 шілдеде Бакингхем сарайында V патшасынан Виктория Кресін алды. Тағы да тәртіптік бұзушылық жасағаннан кейін ол Францияға қайтып, 6 қазан күні батальонына қосылды. Ол қарашаның басында уақытша сержант болып тағайындалды және батальон 1917–18 жылдары қысқы маусымда майдан шебінде кезекпен тұрды. 1918 жылғы наурыздың соңында батальон тынығу орнынан шығып, көптеген австралиялық бөлімдермен бірге Анкр өзенінің оңтүстігіндегі неміс көктемгі шабуылына қарсы күресу үшін жылдам жөнелтілді. 5 сәуірде батальон Дернанкурда орналасты және Екінші Дернанкур шайқасы кезінде "Австралиялық әскерлерге қарсы немістер жасаған ең ірі шабуылды" жеңуге үлес қосты. Дернанкурдағы шайқастан кейін батальон Виллер-Бретон секторға көшті, онда 25 сәуірде батальон немістерді сол ауылдан ығыстырған Екінші Виллер-Бретон шайқасына қатысты, бұл батальонға 254 адамнан зардап шектірді. 5 мамырда Дженсен Виллер-Бретон маңында аңшылық жасап жүрген кезде басына оқ тиді. Ауыр жараланған ол Франциядағы ауруханаға жатқызылды және 18 мамырда Ұлыбританияға эвакуацияланды, онда ол Суррейдегі Ричмонд әскери ауруханасына жатқызылды. Дженсен эвакуацияланған кезде капрал шенінен төмендетілді. Екі апталық демалыстан кейін ол 1918 жылдың тамыз айында Австралияға қайтарылды, премьер-министр Билли Хьюздің шақыруымен рекрутингтік кампанияға қатысу үшін тоғыз басқа Виктория Кресінің иегерлерімен бірге. Ол 11 қазанда Аделаидаға келді және 2 желтоқсанда AIF қатарынан босатылды. Ол жартылай мүгедек деп танылды және кішкентай зейнетақы алды. Соғыстағы қызметі үшін, сондай-ақ Виктория Кресімен қатар 1914–15 жылғы жұлдыз, Британ соғыс медалі және Жеңіс медалімен марапатталды.

On 23 March 1915, Jensen enlisted as a private in the Australian Imperial Force (AIF) for service in World War I; he was allotted to the 6th reinforcements to the 10th Battalion. His reinforcement draft embarked on HMAT Borda at Outer Harbor on 23 June, and joined the battalion at Gallipoli, Turkey, on 4 August. By the time Jensen arrived, nearly half of the battalion had been evacuated sick with dysentery. For the remainder of the Gallipoli campaign, the 10th Battalion rotated through various positions in the line defending the beachhead until withdrawn to Lemnos in November. Jensen remained with his unit throughout, except for a week in September–October that he spent in hospital. The battalion embarked for Egypt in late November and spent the next four months training and assisting in the defence of the Suez Canal. While in Egypt, the battalion was split into two, one half forming the nucleus of the new 50th Battalion, which was part of the 13th Brigade, 4th Division. In April 1916, Jensen and several other 10th Battalion men were transferred to the 50th Battalion; later that month Jensen was charged for not being in his tent at tattoo. On 5 June the battalion embarked for France, arriving in Marseilles six days later. The unit then entrained for the Western Front, entering the trenches for the first time on 28 June near Fleurbaix. The 50th Battalion saw its first serious action during the Battle of Mouquet Farm in mid August 1916. During the battle, the 50th Battalion suffered 414 casualties, largely from the heavy German artillery bombardment. On 14 August, Jensen was hit in the left shoulder by a piece of shrapnel. He was evacuated to the UK and admitted to Graylingwell War Hospital in Chichester, West Sussex. While in the UK, he was charged with more disciplinary infractions in September, December and January, on one occasion being sentenced to 28 days field punishment for missing the troop train to return to France, and on another serving 12 days detention for being absent without leave. He did not rejoin his unit until 28 January 1917. The 50th Battalion continued to rotate through front line, support and reserve positions, and underwent training in rear areas. The battalion was also involved in pursuing the Germans as they withdrew to the Hindenburg Line of fortifications. On 2 April, the 13th Brigade attacked the Hindenburg Outpost Line at Noreuil. The attack consisted of the 51st Battalion attacking the village from the north, and the 50th Battalion from the south. During this assault, which was preceded by a weak artillery barrage, the 50th Battalion suffered extraordinary difficulties, and the centre company, to which Jensen belonged, was forced to detach a party of men equipped with a large number of hand grenades (then known as bombs) to deal with a strongly barricaded German post that was holding out between their company and the one on their right. Jensen was a member of this party. His actions during the reduction of this post resulted in a recommendation for the Victoria Cross, the highest award for gallantry in battle that could be awarded to a member of the Australian armed forces at that time. He was assisted in his actions by Private William Quinlan O'Connor and four others. The recommendation read: At Noreuil on 2nd April 1917, this man took charge of five men and attacked a barricade behind which were 40/50 Germans with a machine gun. One of his men shot down the German gunner. Jensen who is a Dane, then rushed the whole post singlehanded and threw a bomb in. He had still a bomb in one hand and taking another from his pocket he drew the pin with his teeth. Threatening them with two bombs, he called on them in German to surrender and bluffed them that they were surrounded by Australians. The enemy dropped their rifles and gave in. Jensen then sent a German to tell another enemy party who were fighting our Stokes Gun to surrender and they too gave in. A different party of our men then saw these Germans for the first time and began firing on them. At considerable risk, Jensen stood up on the barricade, waved his helmet, and sent the German prisoners back to our line under an escort of lightly wounded men. During the assault on Noreuil, Jensen also freed Australian prisoners, and assisted in the "mopping up" of German resistance in the village itself when he captured a German officer or non commissioned officer, who pointed out which building the fire was coming from. The 50th Battalion suffered 360 casualties, including 95 dead, and captured 70 Germans, nearly all of whom were taken by Jensen and his party. O'Connor was awarded the Distinguished Conduct Medal for his part in capturing the German post. On 4 April, Jensen was promoted to lance corporal. His award of the Victoria Cross appeared in The London Gazette on 8 June, by which time the 50th Battalion was involved in the Battle of Messines, suffering 149 casualties. After being relieved, the battalion continued its rotation through front line, support and reserve positions. In July 1917, Jensen was temporarily promoted to corporal and transferred to the 13th Training Battalion at Codford in the UK as an instructor. While there, he was entertained by Danish residents of Kingston upon Hull. He was invested with his VC by King George V at Buckingham Palace on 21 July. After another disciplinary infringement, he returned to France, rejoining his battalion on 6 October. He was temporarily promoted to sergeant in early November, and the battalion spent the winter of 1917–18 rotating through the front line. In late March 1918, the battalion left its rest area and, along with many other Australian units, was quickly deployed to meet the German spring offensive south of the River Ancre. On 5 April, the battalion took up positions at Dernancourt and there contributed to the defeat of the "largest German attack mounted against Australian troops during the war" during the Second Battle of Dernancourt. The fighting at Dernancourt was followed by a move to the Villers Bretonneux sector, where, on 25 April, the battalion took part in the Second Battle of Villers Bretonneux that drove the Germans from that village, at a cost to the battalion of 254 casualties. On 5 May, Jensen was on patrol near Villers Bretonneux when he was shot in the head. Severely wounded, he was admitted to hospital in France, and on 18 May was evacuated to the UK, where he was admitted to the Richmond Military Hospital in Surrey. Jensen reverted to the rank of corporal on being evacuated. Following two weeks' leave, he was repatriated to Australia, along with nine other Victoria Cross recipients, in August 1918 to take part in a recruiting campaign on the invitation of Prime Minister Billy Hughes. He disembarked in Adelaide on 11 October, and was discharged from the AIF on 2 December. He was assessed to be partially disabled, and received a small pension. For his service during the war, as well as his Victoria Cross he was issued the 1914–15 Star, British War Medal and Victory Medal.

Соғыстан кейінгі

Дженсен босатылғаннан кейін қысқа уақытқа Трурода бармен, содан кейін Аделаидада теңіз тауарлары дүкенінде сатушы болып жұмыс істеді. Ол 13 шілде 1921 жылы Аделаида тіркеу кеңсесінде ажырасқан Кэти Херман (Артур) әйелді алып, үйленді. Олардың некелеріне оның соғыс кезіндегі тәжірибесі зор әсер етті. 1922 жылдың сәуір айында Сиднейдегі The Sunday Times газетінің бірінші бетіне "J. C. Jensen V. C." деп жазылған, оның атымен тартылатын арбамен бірге түсірілген суреті жарияланды; мақаланың астында ол өз бизнесінде бірнеше адамды жұмысқа алғаны айтылды. 28 мамырда Дженсен Аделаида ауруханасына түсті және үш күннен кейін өкпесінің қабынуынан қайтыс болды, оның жасы 31-ге толуға тиіс еді. Ол соғыста алған жараларынан толыққанды айықпады. 2 маусымда Дженсеннің табыты атпен тартылатын зеңбірек арбасымен Батыс Терраса қорымына әкелінді, одан кейін 50-ші батальонның жүздеген бұрынғы сарбаздары қосылды, ол қорымның АИФ бөлімінде толық әскери салтанатпен жерленді. Бұл "Батыс Терраса қорымының қақпасынан өткен ең танымал жерлеу рәсімі" және "әдетте Аделаидада өткен ең ірі әскери жерлеу рәсімі" деп хабарланды. Қызметтегі пастор Дженсеннің "әдемі мінезді, әрқашан басқалардың батылдығын мақтауға дайын, өзінің жетістіктерін еске алмайтын" адам болғанын айтты. Дженсеннің медальдарының жиынтығы, оның ішінде Виктория кресі, 1987 жылы оның туысы Австралия соғыс мемориалына Дания королевасы Маргрете II қатысқан салтанатты шарада табыс етілді және мемориалдың Батырлар залында қойылды. 2006 жылы Лёгстор қаласында Австралияның Даниядағы елшісі Дженсенге арналған ескерткішті ашты, сондай-ақ сол жылы Данияда оның өмірі туралы кітап жарық көрді. Әр жыл сайын Дженсеннің құрметіне ескерткішке гүл шоқтары қойылады, ал 2014 жылы Австралия елшісі Дэмиен Миллер гүл шоғын қойды.