Кіріспе

Австро-Венгрия композиторы және гитарист Джозеф Каспар Мерц (17 тамыз 1806 – 14 қазан 1856) – Австрия империясынан шыққан гитарист және композитор.

Өмірбаян

Каспар Жозеф Мерц (шұпалауға Каспарус Иосиф Мерц) қазіргі Братислава (Словакия) қаласындағы Пресбургте дүниеге келді, ол уақытта Венгрия Корольдығының астанасы және Австрия империясының бір бөлігі болған. Ол өнер көрсеткенде немесе жарияланымдарында толық атын пайдаланбаған, тек "J. K." әріптерін қалаған. "Жохан Каспар" есімі алғаш рет 1901 жылы неміс гитара журналы "Der Guitarrefreund"-та пайда болды және содан бері қате қайталанып келеді. 1900 жылы Дж. М. Миллер "Гитараға арналған үш композиция" атты жарияланымда Мерцтің бұрын жарық көрмеген үш қолжазбасын "Жозеф К. Мерц" деген атпен жариялады. Ол Венада (шамамен 1840–1856) активті болды, онда Антон Диабелли, Мауро Джулиани, Венцеслаус Матиегка және Саймон Молитор сияқты гитараның бірнеше көрнекті тұлғалары тұрды. Виртуоз ретінде ол орындаушы ретінде мықты беделге ие болды. Ол Моравия, Польша және Ресейде гастрольдік сапармен жүрді, сондай-ақ Берлин мен Дрезденде өнер көрсетті. 1846 жылы Мерц нейралгияны емдеу үшін тағайындалған стрихниннің артық дозасынан көз жұмуға айналды. Бір жылдан кейін ол 1842 жылы үйленген концерттік пианист Жозефина Плантеннің күтімімен денсаулығына келді. Кейбір болжамдар, оның оңалған кезеңінде әйелінің сол кездегі романтикалық фортепиано туындыларын тыңдауы, ол Bardenklänge (Bardic Sounds) op. 13 (1847) үшін қабылдаған дыбысына және ерекше оң қол техникасына әсер еткен болуы мүмкін деген тұжырымға әкелуі мүмкін. Мерцтің гитара музыкасы, көптеген замандастарынан айырмашылығы, Моцарт пен Хайднның классикалық үлгілеріне (Сор мен Агуадо сияқты) немесе Россинидің белканто стиліне (Джулиани сияқты) емес, Лист, Шопен, Мендельсон, Шуберт және Шуманның пианистік үлгілерін ұстанды. Оның туған күні логикалық ықпал көрсеткенін көрсетеді, өйткені Сор 1778 жылы, Агуадо 1784 жылы, Джулиани 1781 жылы, ал Мерц 1806 жылы дүниеге келді, шамамен 25 жылдық айырмашылықты құрады. Барденкленгелер, әсіресе Шуманның үлгісіндегі кейіпкерлік туындылар сериясы, Мерцтің гитара репертуарына қосқан ең маңызды үлесі болып саналады, сонымен қатар үлкен фантазиялар – La rimembranza, Pensée fugitive және Harmonie du soir, трилогия ретінде қарастырылады, олар Мерцтің ең техникалық қиын туындылары, Листтің фортепиано музыкасынан айқын шабыттандырылған. Ж. К. Мерцтің портреті алғаш рет 1920 жылы Эрвин Шварц Райфлингеннің "Altmeister der Gitarre: Johann Kaspar Mertz" кітабының мұқабасында пайда болды. Дереккөз көрсетілмеген, бірақ Шварц Райфлингеннің түсініктемесінде "Элизе д'амур" операсынан жасалған дуэт Эдвард Байердің кіші ұлы, белгілі гитарист Эдвард Байерден бұрын жарияланбаған қолжазба ретінде келгені айтылады. Портрет Эдвард Байердің мүлкінен де алынған болуы мүмкін, бірақ бұл әлі расталмаған. Портреттің сұр репродукцияларының барлығы 1970 жылдары жапон гитара коллекционері Жиро Наканоның Моришиге Такеи коллекциясындағы "Altmeister der Gitarre: Johann Kaspar Mertz" кітабының көшірмесінен түсірілген суреттерден алынған. Ол Астрид Стемпникке диссертациясы үшін Масами Кимура ұсынды. Бұл кітаптың түпнұсқалары тек Takei коллекциясында (Кунитачи музыка колледжінде, Токио, Жапония), Бикфорд коллекциясында (Калифорния мемлекеттік университетінде, Нортридж) және Дания музыка музейінде бар екені белгілі.