Мауро Джулиани: Итальяндық гитар виртуозы және композитор
Mauro Giuliani
Мауро Джулиани (1781-1829) – италияндық гитаршы, композитор. 19 ғасырдың басындағы виртуоз гитарист, виолончельші де болған. Биографиясы, шығармашылығы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италия композиторы (1781–1829)
Italian composer (1781–1829)
Мауро Джузеппе Серджио Панталео Джулиани (27 шілде 1781 – 8 мамыр 1829) – итальяндық гитарист, виолончельші, әнші және композитор. Ол 19 ғасырдың басындағы гитараның көрнекті виртуозы болды.
Mauro Giuseppe Sergio Pantaleo Giuliani (27 July 1781 – 8 May 1829) was an Italian guitarist, cellist, singer, and composer. He was a leading guitar virtuoso of the early 19th century.
Өмірбаян
Бискелиде туғанына қарамастан, Джулианидің оқу орталығы Барлеттада болды, онда ол өмірінің алғашқы жылдарында ағасы Николамен бірге көшіп келді. Оның алғашқы аспаптық дайындығы виолончельде болды – ол аспапты ешқашан толығымен тастамады, сонымен қатар скрипканы да оқыған болуы мүмкін. Кейіннен ол гитараға ден қойып, қысқа мерзімде оны шебер орындаушыға айналды. Оның ұстаздарының есімдері белгісіз. Ол Мария Джузеппе дель Монакоға үйленді, олардың 1801 жылы Барлеттада Михаэль есімді ұлы дүниеге келді. Содан кейін ол қысқа уақытқа Болонья мен Триестке барып қайтқан болуы мүмкін. 1806 жылдың жазында Италияда контрапункт, виолончель және гитараны оқып бітірген соң, ол отбасымен бірге Венаға көшіп келді. Венада ол вендік Анна Висенбергермен (1784–1817) танысып, одан төрт қызы болды: Мария Виллмут (1808 ж.т.), Алоизия Виллмут (1810 ж.т.), Эмилия Джулиани (1813 ж.т.) және Каролина Джулиани (1817 ж.т.). Венада ол классикалық аспаптық стильмен танысты. 1807 жылы Джулиани өзінің шығармаларын жариялай бастады. Ол Еуропа бойынша концерттік турнелер жасап, виртуоздығы мен музыкалық талғамымен танымал болды. Ол үлкен жетістікке жетіп, XIX ғасырдың басында Австрия астанасындағы көптеген аспапшылар мен композиторлардың қатарындағы музыкалық жұлдызға айналды. Джулиани еуропалық музыка контекстінде гитараның жаңа рөлін анықтады. Ол Австрия қоғамының жоғары лауазымды тұлғаларымен, сондай-ақ Россини мен Бетховен сияқты көрнекті композиторлармен танысты және Венадағы ең жақсы концерттік музыканттармен ынтымақтастық етті. 1815 жылы ол Иоганн Непомук Хуммельмен (кейін Игнац Мошелеске қосылып), скрипкашы Джозеф Мейседермен және виолончельші Джозеф Меркпен бірге Шёнбрунн сарайының ботаникалық бағында бірқатар камералық концерттерге қатысты. Билеттерінің құны дукат болғандықтан, концерттер «Дукатен концерттері» деп аталды. Бұл Джулианиге қаланың музыкалық ортасында бедел әкелді. Сондай-ақ 1815 жылы ол Вена конгресінің тойлау шараларында ресми концерттік орындаушы болды. Екі жыл бұрын, 1813 жылдың 8 желтоқсанында, ол Бетховеннің жетінші симфониясының тұңғыш орындалуында (вероятно, виолончельде) оркестрде орындады. Венада Джулиани композитор ретінде айтарлықтай жетістікке жете алмады. Ол көбінесе гитараға арналған көптеген шығармаларын жариялаған Artaria баспасымен жұмыс істеді, бірақ оның шығармаларын Еуропаға таратуға көмектескен басқа да жергілікті баспагерлермен де байланыс жасады. Ол мұнда оқытушылық қызметін де дамытты; оның көптеген шәкірттерінің ішінде Ян Непомуцен Бобрович және Феликс Хорецкий болды. 1819 жылы Джулиани Венадан шығып кетті, негізінен қаржылық себептермен: ол Богемия мен Бавария арқылы концерттік турнеден қаржылық пайда табуды үміттенеді. Ол Италияға оралып, Триест пен Венецияда уақыт өткізіп, ақырында Римде қоныстанды. 1822 жылы ол 1813 жылы Венада туған заңды емес қызы Эмилияны Италияға әкелді. Ол 1821-1826 жылдар аралығында Джулианидің бірінші заңды емес қызы Мария Виллмутпен бірге L'adorazione del Gesù монастырында білім алды. Римде ол көп жетістікке жете алмады, тек бірнеше шығарма жариялады және бір ғана концерт берді. 1823 жылдың шілдесінде ол ауыр сырқат әкесінің жанында болу үшін Неапольге бірнеше рет сапар шекті. Бурбон әулетінің Неаполь қаласында Джулианидің гитара өнері жақсы қабылданып, ол жергілікті баспагерлермен гитараға арналған тағы бірнеше шығарма жариялай алды. 1826 жылы ол Портичиде Франческо I және Бурбон әулетінің алдында өнер көрсетті. Осы неаполитандық кезеңде ол гитарада шебер орындаушы болған қызы Эмилиямен дуэт концерттерінде жиі өнер көрсетті. 1827 жылдың соңында оның денсаулығы нашарлай бастады және ол 1829 жылдың 8 мамырында Неапольде қайтыс болды.
Although born in Bisceglie, Giuliani's center of study was in Barletta where he moved with his brother Nicola in the first years of his life. His first instrumental training was on the cello—an instrument which he never completely abandoned—and he may have also studied the violin. Subsequently, he devoted himself to the guitar, becoming a skilled performer on it in a short time. The names of his teachers are unknown. He married Maria Giuseppe del Monaco, and they had a child, Michael, born in Barletta in 1801. After that he was possibly in Bologna and Trieste for a brief stay. By the summer of 1806, fresh from his studies of counterpoint, cello and guitar in Italy, he had moved to Vienna without his family. There he began a relationship with the Viennese Anna Wiesenberger (1784–1817), with whom he had four daughters, Maria Willmuth (born 1808), Aloisia Willmuth (born 1810), Emilia Giuliani (born 1813) and Karolina Giuliani (born 1817). In Vienna he became acquainted with the classical instrumental style. In 1807, Giuliani began to publish his own compositions. His concert tours took him all over Europe, and he was acclaimed for his virtuosity and musical taste. He achieved significant success and became a musical celebrity, equal to the best of the many instrumentalists and composers who were active in the Austrian capital city at the beginning of the 19th century. Giuliani defined a new role for the guitar in the context of European music. He was acquainted with the highest figures of Austrian society and with notable composers such as Rossini and Beethoven, and cooperated with the best active concert musicians in Vienna. In 1815 he appeared with Johann Nepomuk Hummel (followed later by Ignaz Moscheles), the violinist Joseph Mayseder and the cellist Joseph Merk, in a series of chamber concerts in the botanical gardens of Schönbrunn Palace, concerts that were called the "Dukaten Concerte", after the price of the ticket, which was a ducat. This exposure gave Giuliani prominence in the musical environment of the city. Also in 1815, he was the official concert artist for the celebrations of the Congress of Vienna. Two years earlier, on 8 December 1813, he had played (probably cello) in an orchestra for the first performance of Beethoven's Seventh Symphony. In Vienna, Giuliani had minor success as a composer. He worked mostly with the publisher Artaria, who published many of his works for guitar, but had dealings with other local publishers who spread his compositions across Europe. He developed a teaching career here as well; among his numerous students were Jan Nepomucen Bobrowicz and Felix Horetzky. In 1819 Giuliani left Vienna, mainly for financial reasons: he expected to make financial profit on a concert tour through Bohemia and Bavaria. He returned to Italy, spending time in Trieste and Venice, and finally settled in Rome. In 1822 he brought his illegitimate daughter Emilia to Italy, who had been born in Vienna in 1813. She was educated at the nunnery L'adorazione del Gesù from 1821 to 1826, together with Giuliani's first illegitimate daughter Maria Willmuth. In Rome he had little success, publishing only a few compositions and giving only one concert. In July 1823 he began a series of trips to Naples to be with his father, who was seriously ill. In the Bourbon city of Naples, Giuliani would find a better reception to his guitar artistry, and was able to publish other works for guitar with local publishers. In 1826 he performed in Portici before Francesco I and the Bourbon court. During this Neapolitan period, he appeared frequently in duo concert with his daughter Emilia, who had become a skilled performer on the guitar. Toward the end of 1827 his health began to fail; and he died in Naples on 8 May 1829.
Дәйексөздер
Джулианидің гитарада ойнауындағы мінезі мен ырғағы таң қалдыратын, ал бір сарапшы сыншы оның туралы былай деді: «Ол адажиоларын оларды естімеген адамдардың тіпті елестете алмайтын деңгейде дыбыстады; оның баяу бөлімдердегі мелодиясы енді пианиноның қысқа, қажетсіз стаккатосына ұқсамайтын, ноталардың ұзақтығын жабу үшін көптеген гармонияларды қажет ететін, бірақ керісінше, тым берік, терең әрі шынайы, қайғылы сипатқа ие болып, аспаптың табиғи ерекшелігі секілді естілді. Бір сөзбен айтқанда, ол аспапты ән айтуға мәжбүр етті».
Giuliani's expression and tone in guitar playing were astonishing, and a competent critic said of him: "He vocalized his adagios to a degree impossible to be imagined by those who never heard him; his melody in slow movements was no longer like the short, unavoidable staccato of the piano, requiring profusion of harmony to cover the deficient sustension of notes, but it was invested with a character, not only sustained and penetrating, but of so earnest and pathetic a description as to make it appear the natural characteristic of the instrument. In a word, he made the instrument sing."
Тақырыбы мен түрлендірулері
Гитара композиторы ретінде ол Венада өте танымал болған тақырып пен вариацияларды ұнататын. Ол әуенді музыкалық әсермен бірге шығармаға үйлестіре білуге, сонымен бірге аспаптың ерекшелігін сақтай білуге тамаша қабілетіне ие болған. Осы қабілетінің бір мысалы – оның «Хендельдің бір тақырыбы бойынша вариациялар», Op. 107 шығармасында кездеседі. Бұл танымал тақырып, «Гармониялы темірші» деп белгілі, Хендельдің клавесинге арналған No. 5 сюитасының Ариясында пайда болады. Тағы бір мысал – Джулианидің «Sei variazioni sull'aria "A Schisserl und a Reindl", op. 38», ол австриялық халық әні «A Schisserl und a Reindl, is åll mein Kuchlg'schirr» вариациялары болып табылады. Бұл ән Иоганн Баптист Хеннебергтің (1768–1822) музыкасымен және Шиканедердің мәтінімен «Der Kaufmannsbude» (1796) пьесасында, сондай-ақ Франц Ксавер Сюссмайрдың (1766–1803) музыкасымен және Фридрих Карл Липперттің мәтінімен «Der Marktschreyer» (1799) пьесасында қолданылған. (Бетховен осы тақырыпты флейта мен фортепианоға арналған Op. 105, No. 3 шығармасында да пайдаланған.) Оның үш бөлімді сонатасы Op. 15 – тапқыр және епті жазылған, гитара жанрының ең дамыған үлгілерінің бірі. Джулианидің кеңейтілген Россинияна жинақтары 19 ғасырдағы гитараға арналған опералық попурридің биігінде тұр. Джулиани композитор ретінде көптеген жетістіктерге жеткен. Джулианидің гитараға арналған 150 композициясы, Op. нөмірімен, 19 ғасырғы гитара репертуарының ядросын құрайды. Ол соло гитараға арналған өте қиын шығармалар, сондай-ақ оркестр, гитара-скрипка және гитара-флейта дуэттері үшін шығармалар жазған. Джулианидің маңызды шығармаларына үш гитаралық концерт (Op. 30, 36 және 70); Россини операларынан алынған әуендер негізінде құрылған гитара солосы үшін алты фантазия сериясы, Op. 119–124, «Россинияна» деп аталады; скрипка мен гитара, флейта мен гитара үшін бірнеше соната; струнный квартет пен гитараға арналған квинтет, Op. 65; дауыс пен гитараға арналған бірнеше жинақтар және итальяндық стильде жазылған Grand Overture кіреді. Ол сондай-ақ соло гитара мен гитара дуэті үшін көптеген симфониялық шығармаларды транскрипциялаған. Мұндай транскрипциялардың бірі – Россинидің «Севильский шашқыр» операсының увертюрасын екі гитараға арнау. Одан басқа, қазіргі заманғы оқытушылар қолданатын гитараға арналған оқулық сияқты көптеген дидактикалық еңбектер де бар. Бүгінде Джулианидің концерттері мен сололық шығармалары кәсіби музыканттар тарапынан кеңінен орындалады.
As a guitar composer he was very fond of the theme and variations— an extremely popular form in Vienna. He had a remarkable ability to weave a melody into a passage with musical effect while remaining true to the idiom of the instrument. One example of this ability is to be found in his Variations on a theme of Handel, Op. 107. This popular theme, known as "The Harmonious Blacksmith", appears in the Aria from Handel's Suite no. 5 in E for harpsichord. Another example is Giuliani's Sei variazioni sull'aria "A Schisserl und a Reindl", op. 38, which is a set of variations on the Austrian folk song A Schisserl und a Reindl, is åll mein Kuchlg'schirr, used in the play Der Kaufmannsbude (1796), with music by Johann Baptist Henneberg (1768–1822) and text by Schikaneder; and in the play Der Marktschreyer (1799), with music by Franz Xaver Süssmayr (1766–1803) and text by Friedrich Karl Lippert. (Beethoven used the same theme in his work op.105, number 3 for flute and piano.) His three movement sonata Op. 15 is a clever, witty work and one of the most developed examples of the genre for guitar. The several sets of extended Rossiniana reside at the pinnacle of nineteenth century operatic pot pourri for guitar. Giuliani's achievements as a composer were numerous. Giuliani's 150 compositions for guitar with opus number constitute the nucleus of the nineteenth century guitar repertory. He composed extremely challenging pieces for solo guitar as well as works for orchestra and Guitar Violin and Guitar Flute duos. Significant pieces by Giuliani include his three guitar concertos (op. 30, 36 and 70); a series of six fantasias for guitar solo, op. 119–124, based on airs from Rossini operas and entitled the "Rossiniane"; several sonatas for violin and guitar and flute and guitar; a quintet, op. 65, for strings and guitar; some collections for voice and guitar, and a Grand Overture written in the Italian style. He also transcribed many symphonic works, both for solo guitar and guitar duo. One such transcription arranges the overture to The Barber of Seville by Rossini, for two guitars. There are further numerous didactic works, among which is a method for guitar that is used by modern teachers. Today, Giuliani's concertos and solo pieces are widely performed by professionals.
Тақырыптардың бастапқы көздері
Джулиани 19 ғасырдағы опералардың көптеген пьесаларын гитараға бейімдеді, мысалы, Джоакино Россинидің "Семирамида" операсынан. Оның "Le Rossiniane" атты шығармасында Россини операларынан алынған көптеген мотивтер бар.
Giuliani arranged many 19th century opera themes for the guitar, e. g. from the opera Semiramide by Gioachino Rossini. His work Le Rossiniane also includes numerous themes from the operas of Rossini.