Кіріспе
"Эльфтер мен аяқкиімші" (немісше: Die Wichtelmänner) – Гримм бауырлары жинаған, үш жас, көмекші эльфтердің көмегіне зәру болған кедей аяқкиімші туралы ертегілер жинағы. Алғашқы әңгіме – «Ди Вихтельманнер» деген ортақ тақырып астындағы неміс Гримм ертегілерінің 39-шы нөміріндегі үш ертегідің біріншісі. 1884 жылы Маргарет Хант жасаған аудармасында осы үш әңгімеге «Эльфтер» деген ат берілді. Бірінші әңгіме Аарне-Томпсон (AT) 503* («Көмектесетін Эльфтер») типіне жатады, сонымен қатар көшпендік аңыздар (AT 7015) деп саналады. Екіншісі – AT 476* типі («Эльфтердің күйеуі [немесе анасы]»), сондай-ақ көшпендік аңыздар (AT 5070) болып есептеледі. Үшінші ертегі – AT 504 («Бала алмастырушы») типіне жатады, сонымен қатар көшпендік аңыздар (AT 5085) болып саналады.
"The Elves and The Shoemaker" (German: Die Wichtelmänner) is a set of fairy tales collected by the Brothers Grimm (KHM 39) about a poor shoemaker who receives much needed help from three young helpful elves. The original story is the first of three fairy tales contained as entry 39 in the German Grimm's Fairy Tales under the common title "Die Wichtelmänner". In her translation of 1884 Margaret Hunt chose The Elves as title for these three stories. The first tale is of Aarne Thompson (AT) type 503* ('Helpful Elves'), also classified as a migratory legend (AT 7015). The second is of AT 476* type ('A Widwife [or Godmother] for the Elves'), also categorized as a migratory legend (AT 5070). The third tale is of AT 504 type ('The Changeling'), also categorized as a migratory legend (AT 5085).
Мәдени мұра
Фриз Фреленг 1946 жылы «Holiday for Shoestrings» Merrie Melodies мультфильмі үшін әңгімені музыкалық бейімдеуге түсірді. Төрт жылдан кейін Текс Эвери 1950 жылы «Пиршилі шұбар» атты MGM мультфильмінің қысқаметражды фильмін сюжет бойынша бейімдеді. 1956 жылғы Looney Tunes мультфильмінің қысқаметражды «Yankee Dood It» осы ертегіге негізделген, онда Эльмер Фадд өнеркәсіптік эльфтердің патшасы болады. Бұл ертегі орын алғаннан кейін 150 жыл өткен соң, ол аяқкиімшіге барып, жұмысқа алған эльфтерін қайтарып алады, сонымен бірге оған жаппай өндіріс капитализмінің артықшылықтарын үйретеді. Сол негізгі сюжет 1946 жылғы «Шоустернг үшін демалыс» мультфильмінде де қолданылған. 1962 жылы шыққан «Ағалар Гриммнің ғажайып әлемі» фильмінде осы оқиғаға негізделген бөлім бар. 1994 жылғы «The Deal» атты «Due South» эпизодында Рей Веккио констебль Бенттон Фрейзермен кедей аяқкиімші туралы сөйлескенде бұл оқиғаны есіне түсіреді. «Cinderella: From Fabletown with Love» – Vertigo комикс сериясының «Fables» спин-офф мини-сериясында аяқкиімші Золушканың аяқкиім дүкенінде қызметкер болып көрінеді, ал эльфтер дүкеннің тауарын құрастырушылары мен жеткізушілері болып табылады. «Muppet Classic Theater» мультфильмінде аяқкиімші (Кермит жабайы ойнайды) өмір сүру жолын филантроптық ойын-сауық тобы (The Elvises ойнайды) құтқара алмайынша, күйреуге ұшырайды, олар, әрине, тек көк шұлық аяқкиімдерін жасайды. «Барни мен Достары» сериясының «Егер аяқкиім сәйкес келсе» атты эпизодында балалар осы оқиғаға арналған пьесаларын жаттықтырады. «Бақытты өмір: әрбір бала үшін ертегілер» мультфильмінің екінші маусымында әңгіменің Оңтүстік Америкалық нұсқасы көрсетіледі. Гарри Поттер сериясындағы кітаптарда үй эльфтері көптеп кездеседі. Бұл эльфтер сиқыршылардың қажеттіліктерін қанағаттандырады және оларға киім берілгеннен кейін міндеттемелерінен босатылады. «Supernatural» телешоуының 6-шы маусымындағы «Егер сенсең, қол шапалақ» эпизодында сағат жасаушы және кейбір перилер туралы ертегі айтылады. Джейн Шилдс пен Розмари Дойлдың «Көшбасшы мен пантомималар» романында Золушка әкесінің зұлым дизайнер Кеннет Коулға деген міндеттемесіне көмектесу үшін эльфтерді іздеуге барады, бірақ ол тек Мимдермен, тапқыр ана Тванкимен және одан да тапқыр мысықпен аяқталады. Премьерасы Red Sandcastle театрында, Торонто, 2012 жылы өтті. Бұл ертегі «Биг Бенг теориясының» екі эпизодында айтылады. «Артық жазу» эпизодында Леонард Хофстадтер Пэнниге ол туралы эссе жазғаннан кейін еске салады. «Автобус шымдарын пайдалану» эпизодында Шелдон Леонардты таңертең «Қош келдің, аяқкиімші» деп қарсы алады, себебі ол Леонардтың дифференциалдық теңдеулер қолданбасының жобасымен түн бойы жұмыс істеген. 2003 жылғы Рождестволық «Эльф» фильмінде аяқкиім жасау – эльфтердің жұмыстарының бірі. Джим Ла Марш 2003 жылы Хроника кітаптарынан шыққан әңгімені қайта айтып, суреттеді. 2024 жылғы Netflix аниме сериясы «The Grimm Variations» әңгімені қайта өңдейді. Бұл нұсқада жазушы оянғаннан кейін біреу өзі жазып жатқан әңгімелерін аяқтағанын көреді. Жазылған кітаптардың бірі «Эльфтер мен аяқкиімші» деп аталады.