Кіріспе

Велодромда немесе ашық трассада жарыс үшін жасалған велосипед. Трассалық велосипед – велодромда немесе ашық трассада жарысқа арналған велосипед. Жол велосипедтерінен өзгеше, трассалық велосипедтер бекітілген берілісті велосипедтер болып табылады; демек, оларда бір ғана беріліс қатынасы бар және бос жүру механизмі де, тежегіштері де жоқ. Шиналар тар және төмендеу кедергісін азайту үшін жоғары қысыммен толтырылады.

Тарих

Бірінші велосипед жарысы 1868 жылғы 31 мамырда Париждегі Сен-Клауд саябағында 1200 метрлік қашықтыққа өткен деп есептеледі. Темір шиналары бар ағаш велосипедпен жүрген эмигрант ағылшын Джеймс Мур осы жарысты жеңіп алды. Бұл велосипед қазір Англияның Кембриджшир графтығындағы Эли қаласындағы мұражайда көрсетілуде. Халықаралық велосипед спорты одағы 1900 жылғы 14 сәуірде Бельгия, АҚШ, Франция, Италия және Швейцария тарапынан 1892 жылы құрылған Халықаралық велосипедшілер ассоциациясын алмастыру үшін құрылды, бұл Ұлыбританиямен болған дауға және басқа да мәселелерге байланысты болды.

Рамалық конструкциясы

Трек фреймі нақты қолданылу мақсатына сәйкес келеді, беріктігі мен жеңілдігіне ерекше назар беріледі. Спринтке арналған фреймдер беріктікті максималды деңгейге көтеруге тырысады, ал жалпы жарысқа арналғандары аэродинамикалық қарсылықты азайтуға бағытталған. Тізбектің тартылуын реттеуді жеңілдету үшін дропауты немесе трек ұштары артқа қарай бұрылады. Егер аэродинамика басты мақсат болмаса, нағыз трек вилкасы спринт кезінде жақтан қаттылықты арттыру үшін дөңгелек қималы қабырғаларға ие болады. Вилканың тақиясы кейде велосипедті жолда пайдаланғанда алдыңғы тежегішті орнату мүмкіндігі үшін тесіледі.

Ережелер

Велосипед спортын басқаратын ұйым – Халықаралық Велосипедтік Одақ (UCI) – конструкция мен өлшемдерге, сондай-ақ раманы құрастыру үшін қолданылатын құбырлардың пішіні мен диаметріне шектеулер қояды. UCI трассалық велосипедтердің құрылысы мен геометриясына қатысты ерекше жағдайларға рұқсат береді. 1=Трассадағы жарыстарда велосипед рамының элементтері құбырлы немесе қатты, жиналған немесе кез келген нысанда (аркалар, иілімдер, балкалар немесе басқа да) бір бөліктен құйылған болуы мүмкін. Бұл элементтер, төменгі қақпақ қосылысының өзі де, 1.3.020-бапта белгіленген үшбұрышты пішіндегі шаблонға сәйкес келуі керек. Керин велосипеді – Жапониядағы Керин жарыстары үшін арналған, Керин жарыстарын басқаратын JKA Foundation (Japan Keirin Autorace Foundation) ұйымының қатаң стандарттарына сай келетін велосипед. Бұл велосипедтер әлі күнге дейін оның бұрынғы ұйымы NJS (Nihon Jitensha Shinkōkai немесе Жапон Велосипедтер Ассоциациясы) аббревиатурасымен танымал.

Материал

Рама түтік тәрізді элементтерден (көбінесе дөңгелек немесе эллипс пішіндес қимасы бар) жиналады немесе "бір бөліктен" жасалған модельдер үшін қалыпқа құйылады. Рама жасау үшін ең көп қолданылатын материалдар – болат, алюминий немесе титан қорытпалары, карбон талшық немесе осы материалдардың қоспасы. Карбон талшықты рамалар кәсіби деңгейде ең көп таралған.

Жылжымалы аралық

Жолды велосипедтерде тек бір жетек тісті дөңгелегі (немесе тісті дөңгелек) және бір тізбек доңғалағы болады, сондықтан өлшемдер арақатынасы маңызды. Төменгі арақатынас жылдамдануға немесе "секіруге" мүмкіндік береді, бірақ максималды жылдамдықты шектейді. Жоғары арақатынас тұрақты жылдамдықты сақтауды жеңілдетеді, бұл қуып жететін жарыстарда, уақытқа қарсы жарыстарда және ұпайлар немесе скретч сияқты топтық жарыстарда маңызды. Жақсы секіру болмаса, шабандоздар қарсыластарынан қалып қою қаупі бар; тұрақты жылдамдық жеткіліксіз болса, шабандоз жылдам жарысқа ілесе алмайды. Трекке арналған спринтерлер белгілі бір арақатынастарды қолдану арқылы келісімге келеді, бұл оларға жарыс жылдамдығына салыстырмалы түрде жоғары айналымдармен (педальмен) жетуге мүмкіндік береді, шамамен минутына 130-135 айналым (р/мин). Сағаттық рекорд сияқты ұзақ қашықтыққа жасалған тырабындар кейде 52×12 немесе 55×14 сияқты жоғары беріліс комбинацияларын қолданады. Ондрей Сосенка 2005 жылғы рекордты орнату үшін 190 мм жетектермен 54×13 қолданды.

Тізбек

Жолдағы, тұрақты берілістегі және бір жылдамдықты велосипедтерде қолданылатын велосипед тізбектері екі кең таралған ролик енімен (ішкі пластиналар арасындағы ішкі ен) келеді. Тізбек доңғалағы мен тіс доңғалағы тізбекпен бірдей енде болуы керек. Егер тізбек доңғалағы немесе тіс доңғалағы тар болса, ені кең тізбек олармен жұмыс істесе де, бұл ең жақсы нұсқа емес. Ал ені тар тізбек кең доңғалаққа немесе тіс доңғалағына орнатылмайды. Дерайлерлі велосипедтерде иілгіштікке ие, берілістерді ауыстыруға мүмкіндік беретін бұрандасыз тізбектер қолданылады. Нарықта жеңіл немесе арзан бұрандасыз тізбектер де бар. Бірақ трек велосипедтеріне жеңілдік немесе икемділік емес, күшейтілген беріктік қажет болғандықтан, көптеген трек тізбектері әлі де толық бұрандалы конструкцияны пайдаланады.

Түйіндер

Түтіктік шиналар көбінесе трек жарыстары мен жаттығуларда қолданылады, бірақ клинчерлік шиналардың дизайнындағы жаңа жетістіктер олардың қолданылуын біршама арттырды.