Кіріспе
Б.з.д. 4 ғасырдағы грек мемлекет қайраткері және генералы Тимофей (Τιμόθεος; б.з.д. 354 жылы қайтыс болған) Афинаның Екінші Афина одағы арқылы империялық амбицияларын қайта жандандыруға ұмтылған. Ол афиналық генерал Кононның ұлы еді. Исократ Тимофейді замандас қолбасшыларынан артық деп санап, жақсы генералға тән барлық қасиеттері мен қабілеттерін көрсеткендігін айтқан.
Timotheus (Τιμόθεος; died 354 BC) was a Greek statesman and general who sought to revive Athenian imperial ambitions by making Athens dominant in a Second Athenian League. He was the son of the Athenian general, Conon. Isocrates considered that Timotheus was superior to the other commanders of his time and showed all the requisites and abilities of a good general.
Стратегиялық
378–356 жылдары аралығында Тимофей Афина мен Спарта арасындағы соғыстарда «стратег» ретінде жиі қолбасшылық міндеттерді атқарды. Осы кезде Афинаның мақсаты Делиан одағын қайта жаңғырту және теңіздегі билігін қайтару болды. 375 жылы б.з.д., боэотиялық соғыс кезінде Тимофей Спартаға қарсы Афинаның күшін көрсету мақсатымен Пелопоннес айналысын жүзеге асыру үшін флотпен жіберілді. Ол Кефалленді Афина тарапына көндіріп, Акарнаниялықтар мен Молоссиялықтардың достығын қамтамасыз етті. 373 жылы Тимофей спарталықтардың қоршауындағы Коркираны құтқару үшін флоттың қолбасшысы болып тағайындалды, бірақ оның кемелері толық құрамымен жабдықталмағандықтан, олардың санын арттыру үшін Эгей теңізінде шарлады. Бұл кешігу афиналықтарды ашуландырды, олар оны сотқа берді. Алайда, оның одақтастары – Фера тираны Ясон және Эпирдің Молоссия патшасы Алкет I араласуының арқасында, екеуі де Афинаға барып, оның ісін қорғады және ол ақталды. Қолдау ретінде Македония патшасы Аминтас Тимофейдің Пирейдегі үйіне ағаш жіберді. Ақталғаннан кейін ол флотымен теңізге шығып, Коркираны басып алды, содан кейін Ализия (Акарнания) жанындағы теңіз шайқасында спарталықтарды жеңді. Дегенмен, Афина флотын құру үшін жеке қаражатын жұмсағандықтан, ол Афинадан кетіп, Персия патшасының жалдамалы әскеріне қызметке түсті.
Кіші Азия
366 жылы Афинаға қайтып келген соң, ол Фригия сатрабы Ариобарзанға көмек көрсету үшін жіберілді. Бірақ сатраптың Парсыға қарсы ашық көтеріліс ұйымдастырғанын білген Тимофей, берілген нұсқауларына сәйкес, оған көмектесуден бас тартып, әскерін парсы гарнизоны басып алған Самосқа қарсы қолданды және он айлық қоршаудан кейін (б.з.б. 366-365 жж.) оны жаулап алды. Содан кейін ол Сестусты, Критоте, Торонды, Потидеяны, Метоне, Пиднаны және көптеген басқа да қалаларды басып алды, бірақ Амфиполисті басып алуға екі рет жасаған әрекеттері сәтсіз аяқталды.
Сот ісі
Аполлодор, банкир Пасионның ұлы, оған қарсы сотқа шағымданып, әкесі қарыз ретінде берген ақшаны қайтаруды талап етті. Айыптаушының сөзі бүгінге дейін сақталған және ол Демосфенге (сондай-ақ Псевдо-Демосфенге қараңыз) жатқызылады. Бұл мәтін қызығушылық тудырады, себебі ол Тімотейдің әкесінен мұраға алған зор байлығын қалай тоздырғанын және қоғамдық игілік үшін жасаған құрбандықтары оны қандай жағдайға жеткізгенін сипаттайды.
Әлеуметтік соғыс
358 немесе 357 жылдары афиналық әскер Тимофейдің ынталы шақыруына жауап ретінде Эвбеяға өтіп, үш күнде тебандықтарды ығыстырып шықты. Әлеуметтік соғыс барысында Тимофей Ификрат, Ификраттың ұлы Менестей және Хареспен бірге көтерілісті басу үшін жіберілді. Дұшпандық флоттар Геллеспонтта кездесті, бірақ дауыл соғып тұрды, сондықтан Ификрат пен Тимофей шайқаспауға келісті. Харес әріптестерінің кеңесін ескермей, көптеген кемелерді жоғалтты.
Соңғы жылдар
Соғыстан кейінгі хаттарында Харес Ификрат пен Тимофейге осыншалықты ащы шағымданып, афинялықтарды оларды сотқа тартуға мәжбүр етті. Айыптаушылар Харес пен Аристофон болды. Ификраттың Тімотейге қарағанда жаулары аз болғандықтан, ол ақталды; бірақ әрқашан мақтандығы үшін жек көрілетін Тімотейге өте жоғары айыппұл төлеу жазасы берілді. Төлей алмағандықтан, ол Халкис қаласына көшіп, көп ұзамай қайтыс болды. Кейін афинялықтар Тімотейге жасалған қатыгездікке қайғырып, оның ұлы Кононға жүктелген айыппұлдың көп бөлігін кешірді. Тімотей Керамикке жерленді, ал оның есіміне Агора мен Акропольде ескерткіштер орнатылды.
Беделі
Тімоте өзінің бәсекелестерінің қызғанышын тудырды, ал оның соңғы жылдары туралы ақпарат оның атақ-даңқын шайқады. Клавдий Элиан Тімотедің қолбасшылық шеберлігіне қатысты көптеген теріс пікірлерді жинақтап береді. Афиналық генерал Тімоте бақытты деп есептелгенін еске сала кетейік. Адамдар оның табысына тағдыр жауапты деп айтты, ал Тімоте оған ешқандай қатысы жоқ. Оны сахнада қорлап, суретшілер оны ұйықтаған күйінде бейнеледі, оның үстінде Тихе (Тағдыр) қалықтап, қалаларды өз желісіне тартып алады. Бұл сынға (Исократ ұсынған) білікті және сақтықпен әрекет ететін генералдың, жомарт жеңімпаздың және жайлы дипломаттың сенімді бейнесімен толықтырылады.