Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Смолян – Грекия шекарасына жақын Болгарияның оңтүстігіндегі қала және шаңғы курорты. Қала Смолян облысының әкімшілік және өнеркәсіп орталығы болып табылады. Қала Орталық Родоп тауларындағы Черна ("қара") және Бяла ("ақ") өзендерінің тар аңғарында салынған. Ол таудың ең биік шыңы Голям Перелик (2191 м) етегінде жатыр. Маңында танымал шаңғы курорттары – Пампорово және Чепеларе орналасқан. 2022 жылғы маусым айының мәліметі бойынша, қаланың халқы 30 689 адамды құрайды.
Smolyan is a town and ski resort in the south of Bulgaria near the border with Greece. It is the administrative and industrial centre of the Smolyan Province. The town is built along the narrow valley of the Cherna ('black') and the Byala ('white') river in the central Rhodope Mountains. It is located at the foot of the mountain's highest peak Golyam Perelik (2191 m). Popular ski resorts of Pamporovo and Chepelare lie in the vicinity. As of June 2022 the town has a population of 30 689 inhabitants.
Атауы
Қаланың атауы жергілікті славян тайпасы – смоляндықтардан шыққан, олардың аты славян тіліндегі "смола" ("шайыр") сөзімен туындас болуы мүмкін.
The name of the town comes from the local Slavic tribe of the Smolyani, the name of whom is probably cognate to the Slavic word smola ("resin").
Тарих
Археологиялық деректерге сәйкес, Смолян аймағы б.з.д. 2-1 мыңжылдықта алғаш рет қоныстанған. Орта ғасырларда 7 ғасырда осы аймаққа қоныс аударған Смолян тайпасынан аймақ өз атын алған, бұл тайпа славяндық текті. Орта ғасырларда аймақ Византия және Болгария империяларының құрамында болды. 14 ғасырда Родопа тауларымен бірге, ол болгар феодалы Момчилдің билігіне көшті, бірақ кейін Осман империясы оны жаулап алды. Осман кезеңінде қала "Пашмақлы" деп аталды. Бес ғасыр бойы Осман билігінде болды, 1867-1912 жылдар аралығында Адрианополь вилайетінің Гумюльцин санджағының қалашығы ретінде танылды. 1912 жылға дейін қала мұсылман халқы басым, бірақ ірі христиан азшылығы бар болды. 1912 жылы Бірінші Балқан соғысы кезінде Владимир Серафимов басқарған 21-ші Средина Гора полкі аймақты азат етті. Дегенмен, қала 1934 жылға дейін Осман кезеңіндегі "Пашмақлы" атауын сақтап келді, содан кейін ресми жарлықпен "Смолян" деп өзгертілді. Қазіргі Смолян қаласы 1960 жылы үш ауылдың – Устово, Райково және Езеровоның – бірігуі нәтижесінде құрылды.
According to archaeological evidence, the area around Smolyan was first settled in the 2nd 1st millennium BC. In the Middle Ages it acquired its name from the Slavic tribe, the Smolyani, who settled in the region in the 7th century. During the Middle Ages, it was ruled by the Part of the Byzantine and Bulgarian Empires. For a while during the 14th century it came under the control of the Bulgarian feudal lord Momchil, alongside the whole Rhodope mountains, before eventually being subjugated by the Ottoman Empire. During the Ottoman period the town was renamed to "Paşmaklı". It remained under Ottoman rule for five centuries, a township of the Ottoman Sanjak of Gümülcine in the Adrianople Vilayet between 1867 and 1912. It remained a Muslim majority town with a large Christian minority until 1912. The area was liberated by the 21st Sredna Gora Regiment led by Vladimir Serafimov in 1912, during the First Balkan War. However, the town retained its Ottoman era name "Paşmaklı" until 1934, when it was changed to "Smolyan" by official decree. The modern town of Smolyan was formed by the merger of three existing villages — Ustovo, Raykovo and Ezerovo — in 1960.
Халық саны
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Смолян қаласының халқы шамамен 5000 адамды құрады. Одан бері қарай онжылдық сайын өсе бастады, көбінесе ауылдық жерлерден және төңіректегі кіші қалалардан келген көшпендердің есебінен, 1990 жылдардың басында 34 000-нан асып, ең жоғары деңгейге жетті.
The population of Smolyan just after World War II was about 5,000. Since then, it started growing decade by decade, mostly because of the migrants from the rural areas and the surrounding smaller towns, reaching its peak in the beginning of the 1990s, exceeding 34,000.
Мәдениет және спорт
Рожен тауының қолайлы орналасқан жеріндегі орналасуына байланысты, Болгария Ұлттық Астрономиялық обсерваториясы жақын жерде орналасқан, ал қалада планетарий жұмыс істейді. Бір ғана театр бар, ол – Родоп драма театры, және әр жазда театр өнерпаздары мен ғалымдарының кездесуі, «Родопи Халықаралық Театр Лабораториясы» өтеді. Сонымен қатар, 1935 жылы құрылған аймақтық тарихи мұражай да бар. Смолян қаласының жоғары лигадағы футбол командасы – «PFC Родопа Смолян», 2003-2007 жылдар аралығында А кәсіби футбол лигасының ойындарына қатысқан. Оңтүстік Болгариядағы ең ірі шіркеу – Смолян қаласындағы Әулие Виссарион кафедралық соборы 2006 жылдың шілде айында ашылды.
Due to its suitable location on top of Mount Rozhen, the Bulgarian National Astronomical Observatory is located nearby, with a planetarium in operation in the town. There is one theatre, the Rhodope Drama Theatre, and a gathering of theatre practitioners and scholars known as The Rhodopi International Theatre Laboratory is held every summer. There is also a regional historical museum founded in 1935. Smolyan has an elite division football team, PFC Rodopa Smolyan, that had been playing in the A Professional Football Group between 2003 2007. The largest church in southern Bulgaria, the Cathedral of Saint Vissarion of Smolyan, was inaugurated in the city in July 2006.
Климат
Смолянның жазғы ауа райы құрғақ, жылы және ылғалды континенттік климатқа ие (Кёппен климаттық жіктелімі: Dsb), жылы, құрғақ жаздары және суық, қарлы қыстарымен сипатталады.
Smolyan has a dry warm summer humid continental climate (Köppen climate classification: Dsb), featuring warm, dry summers and cold, snowy winters.
Құрмет
Антарктикадағы Оңтүстік Шетланд аралдарындағы Ливингстон аралындағы Смолян мүйісі Смолян қаласының құрметіне аталған.
Smolyan Point on Livingston Island in the South Shetland Islands, Antarctica is named after Smolyan.