Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапондық жауынгерлік кәпі (Кабуто (兜, 冑) – ежелгі жапон жауынгерлері алғаш рет қолданған, кейіннен феодалдық Жапонияда самурайлар мен олардың қызметшілері киетін дәстүрлі жапондық қару-жарағының маңызды бөлігіне айналған кәпінің түрі. Жапон тілінде "кабуто" сөзі түрді сипаттамайды, ол жалпы атау, кез келген жауынгерлік кәпіні білдіре береді. Жыл сайын 5 мамыр – Балалар күнінде жапон отбасылары "Танго но Секку" дәстүрі бойынша кішкентай кабуто мен самурай қаруларын көрсетеді. Феодалдық дәуірде самурайлардың нағыз қару-жарағы, кабуто және тати көрсетілді.
Japanese combat helmet
Kabuto (兜, 冑) is a type of helmet first used by ancient Japanese warriors that, in later periods, became an important part of the traditional Japanese armour worn by the samurai class and their retainers in feudal Japan. Note that in the Japanese language, the word kabuto is an appellative, not a type description, and can refer to any combat helmet. Every year on Children's Day, May 5, Japanese households display miniature kabuto and samurai armor in keeping with the tradition of Tango no Sekku. In feudal times, real samurai armor, kabuto, and tachi were displayed.
Тарих
Бесінші ғасырдағы жапондық дулығалар қазба жұмыстары кезінде табылған. Мабизаши цуке кабуто деп аталатын бұл дулығалардың стилі Қытай мен Кореядан келген. Олардың айқын орталық қырлары болған. Қазір самурай дулығасы деп танылатын кабуто, алғаш рет ХI ғасырдағы Хэйан кезеңінде о-йорой түрінде пайда болды. Муромачи кезеңінің басына дейін кабуто ондаған жұқа темір пластиналарды біріктіру арқылы жасалған. Әдетте, тек даймёлар мен командирлер дәрежесіндегі самурайлар ғана кабутоға арналған датемоно (立物) деп аталатын әшекейлер таққан, олар екі кетік пішіндес болған. Муромачи кезеңінің ортасында ірі топтық шайқастардың саны артқан сайын, қарапайым самурайлар өз батылдықтарын көрсету үшін немесе дос пен жауды ажырату үшін кабутоларына кетік, күн, ай немесе өздерінің туларын бейнелейтін датемоно таққан. 16 ғасылдағы Сенгоку кезеңінде соғыс ауқымы ұлғайып, Танегасима (оқпана) деп аталатын қару-жарақтар кең таралған кезде, о-йорой және до-мару деп аталатын қару-жарақ стильдері ескірген. Танегасиманың танымалдығына жауап ретінде тосей гусоку (当世具足) қару-жарағы стилі жасалды. Тосей гусоку кабуто үш-төрт темір пластинаны біріктіру арқылы жасалған. Бұл бұрынғы стильге қарағанда оқтан жақсы қорғайтын және жаппай өндірілуге болатын. Татемоно одан да ерекше және үлкен болды. Кейбіреулері темірден жасалса, ал қауіпсіздік үшін соғыс даласында көбінесе лакталған қағаздан жасалған. Азучи-Момояма кезеңінде тосей гусоку кабуто Момояма мәдениетінің танымалдығына сәйкес қарапайым, айқын дизайнына ие болды. Осы кезеңде "жануарлардың, [ками] немесе әртүрлі нысандардың бейнелері" орнатылған әшекейлі кавари кабуто ("ерекше дулыға") жасалды. Бұл кездегі кабуто "темір, алтын-мыс қорытпасы, лак, былғары, жібек, ағаш, гипс, сүйек және гипс байланыстырғыштары" сияқты материалдардан жасалған. Кабуто во нугу (әдеби мағынасы "дулығаны шешу") сөзі "басылу" дегенді білдіреді.
Japanese helmets dating from the fifth century have been found in excavated tombs. Called mabizashi tsuke kabuto (attached visor helmet), the style of these kabuto came from China and Korea. They had a pronounced central ridge. Kabuto, now known as samurai helmets, first appeared in the 10th century Heian period with the appearance of ō yoroi. Until the early Muromachi period, kabuto were made by combining dozens of thin iron plates. Generally, only daimyo and samurai at the rank of commander wore kabuto ornaments called datemono (立物), which were shaped like a pair of hoes. In the middle of the Muromachi period, as the number of large group battles increased, ordinary samurai wore datemono in the shape of a hoe, the sun, the moon, or their flag on their kabuto to show their courage or to distinguish friend from foe. In the Sengoku period in the 16th century, when the scale of war increased and the guns called [[Tanegashima (gun) became popular, the armor styles called ō yoroi and dō maru became outdated. As a response to the popularity of tanegashima, the armor style of tosei gusoku (当世具足) was created. Tosei gusoku kabuto were made by combining three to four pieces of iron plates. These were more bulletproof than the conventional style and could be mass produced. The tatemono became more eccentric and huge. Some were made of iron, but for safety reasons on the battlefield, they were often made with molded, lacquer coated paper. In the Azuchi–Momoyama period, tosei gusoku kabuto had a simple, bold design in accordance with the popularity of Momoyama culture. Ornamental kawari kabuto ("strange helmet") were made during this time that had "figures of animals, [kami], or various other objects mounted on top of them". Kabuto during this time were made "from materials including iron, gold copper alloy, lacquer, leather, silk, wood, gesso, bone[,] and gesso binder". Kabuto wo nugu (lit. "to take off the kabuto") means "to surrender".
Суджи бачи кабуто
Судзи бачи кабуто – жапондық кез келген пластиналы дулыға, оның көтеріңкі жоталары немесе қабырғалары дулыға пластиналарының қосылған жерлерін көрсетеді; қабылдағыштар тегістелген немесе хоши бачи кабутодағыдай көзге көріне берілуі мүмкін.
Suji bachi kabuto is a multiple plate type of Japanese helmet with raised ridges or ribs showing where the helmet plates come together; the rivets may be filed flat or they may be left showing, as in the hoshi bachi kabuto.
Хоши-бачи кабуто
Хоши бачи кабуто (жұлдызды шлемнің бас бөлігі) ілгекті бастарымен, үлкен ілгекті (о боши), кішкентай ілгекті (ко боши) және түбінде хризантема пішіндес шайбасы бар ілгекті (за боши) қамтиды. Хоши бачи кабуто, егер шлем пластиналарының қосылған жерлерін көрсететін көтерілген қабырғалар немесе тік қырлар болса, суджи бачи кабуто да болуы мүмкін.
Hoshi bachi kabuto (star helmet bowl) with protruding rivet heads, have large rivets (o boshi), small rivets (ko boshi) and a rivet with a chrysantemoid shaped washer at its base (za boshi). Hoshi bachi kabuto could also be suji bachi kabuto if there were raised ribs or ridges showing where the helmet plates came together.
Сары башы кабуто
Хари бачи кабуто – қабырғалары немесе тік қырлары жоқ, пластиналары бірімен бірі жалғасқан жері мен түйреуіштердің беті тегіс келіп, көзге көрінбейтін көп пластиналы жапондық хачи.
Hari bachi kabuto is multiple plate Japanese hachi with no ribs or ridges showing where the helmet plates come and the rivets are filed flush.
Зуннари кабуто
Зунари кабуто – қарапайым, бес бөліктен тұратын дизайн.
The zunari kabuto is a simple, five plate design.
Татами кабуто
Көптеген қарапайым, жеңіл, бүгілетін, тасымалданатын төменгі дәрежелі самурайлар мен жаяу әскерлерге (ашигару) арналған қару-жарақтар да жасалды. Бұлар татами қару-жарағы деп аталды, ал кейбіреулерінде жиналмалы татами кабуто (сондай-ақ, чошин кабуто деп те аталады) болды, ол бөлінген ламельдерден құралған. Татами кабуто құрастыру кезінде қапталдар қолданылмады; оның орнына, бөліктерді бір-бірімен байланыстыру үшін тоқу немесе тізбекті пошта пайдаланылды.
A great number of simpler, lightweight, folding, portable armours for lower ranking samurai and foot soldiers (ashigaru) were also produced. These were called tatami armour, and some featured collapsible tatami kabuto (also called choshin kabuto), made from articulated lames. Tatami kabuto did not use rivets in their construction; instead, lacing or chain mail was used to connect the pieces to each other.
Қажы кабуто
Кадзи кабуто – самурай өрт сөндірушілері киетін бас киімнің бір түрі.
Kaji kabuto were a type of helmet worn by samurai firemen.
Жинғаса
Жингаса – асигарулар мен самурайлар киетін, түрлі пішіндерде жасалған, былғары немесе металдан дайындалған соғыс бас киімдері болған.
Jingasa were war hats made in a variety of shapes, worn by ashigaru (foot soldiers) and samurai, which could be made from leather or metal.
Кавари кабуто немесе таңғажайып қалқан
Момояма дәуірінде қатал азаматтық соғыс кезінде кабуто үш немесе төрт пластинадан тұратын қарапайым дизайнға жасалды, бұрынғы қалқандардың көптеген әшекейлік элементтерінен айырылды. Жаңа қалқанның қарапайым, тұрмыстық пішінін толықтыру және шайқас алаңында көзге көрінуді қамтамасыз ету үшін, қару жасаушылар қарапайым қалқандардың үстіне харiкаке (лакпен араласқан қағаз қаптама, ағаш қаңқаға жабыстырылған) арқылы фантастикалық пішіндер жасауға кірісті, бірақ кейбіреулері толығымен темірден жасалған. Бұл пішіндер жапон мәдениеті мен мифологиясынан бейнеленген нысандарды қамтыды, соның ішінде балық, сиыр мүйіздері, ұзақ өмірдің құдайының басы, жібек орамалары, бас киімдер, Ичи-но-Тани шатқалы және балта бастары сияқты көптеген нысандарды бейнеледі. Кейбір пішіндер шынайы келген, ал басқалары өте футуристикалық, модернистік көрініс алды.
During the Momoyama period of intense civil warfare, kabuto were made to a simpler design of three or four plates, lacking many of the ornamental features of earlier helmets. To offset the plain, utilitarian form of the new helmet, and to provide visibility and presence on the battlefield, armorers began to build fantastic shapes on top of the simple helmets in harikake (papier mâché mixed with lacquer over a wooden armature), though some were constructed entirely of iron. These shapes mimicked forms from Japanese culture and mythology, including fish, cow horns, the head of the god of longevity, bolts of silk, head scarves, Ichi no Tani canyon, and axe heads, among many others. Some forms were realistically rendered, while others took on a very futuristic, modernist feel.