Лабишин тарихы: Польша мен Германия арасындағы күрес ошағы

Кіріспе

Лабишин – әкімшілік тұрғыдан Ұлы Польша провинциясының Калиш воеводствосындағы Кциня округінде орналасқан жеке қала. 1604-1610 жылдары қала мен қамал және айналасындағы ауылдардың иесі Калиш воеводасы Анджей Чарнковский болды. 16-19 ғасырлар аралығында қала Чарнковский, Опалинский, Гембицкий және Скужевский отбасыларына тиесілі болды. 1678 жылы кастелян Павел Гембицкий Лабишинге қала құқығын бекітті. 17-18 ғасырларда қала өрттер мен обадан зардап шекті. 18 ғасырдың соңында Польшаның бөлінісі кезінде қала Пруссияға қосылғаннан кейін, Германия мемлекеттерінен протестант мата тігушілер келе бастады. 1794 жылдың 30 қыркүйегінде Костюшко көтерілісі кезінде генерал Генрих Дабровскийдің әскері Лабишин маңында прус әскерін жеңіп, лейтенант Бейердің басқаруындағы прус гарнизоны қорғаған қаланы басып алды. 1806 жылғы Ұлы Польша көтерілісінен кейін поляктар оны қайтарып алып, қысқа мерзімді Варшава герцогтығының құрамына қосты, бірақ 1815 жылы герцогтық таратылғаннан кейін Пруссияға қайта қосылды. 1848 жылғы Ұлы Польша көтерілісі кезінде, 1848 жылғы төңкерістердің бір бөлігі ретінде, Лабишин маңында польшалық көтерілісшілер мен прус әскері арасында тағы бір шайқас болды. Пруссия билігінде қала 1919 жылға дейін Позен провинциясындағы Шубин округінің құрамына кірді. Сондай-ақ ол 1871 жылдан бастап Германия империясының құрамына кірді. 1890 жылғы неміс халық санауы бойынша, қалада 2328 адам тұрды, оның 900-і (38,7%) поляктар. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала тұрғындары Ұлы Польша көтерілісінде (1918-1919) маңызды рөл атқарды. 1919 жылы Лабишин көтерілісшілері немістерге қарсы шешуші жеңіске жетті және қала жаңадан құрылған Екінші Польша Республикасының құрамына енді. Ұлы Польшадағы кезеңде қала бастапқыда Познань воеводствосының, содан кейін Померания воеводствосының құрамында болды. 1939 жылдың қыркүйегінде Польшаға Германия мен Кеңес Одағының басып кіргенімен Екінші дүниежүзілік соғыс басталды, нәтижесінде қала нацистік Германия басып алды. Лабишин 1939 жылы Германияның "Интеллигенция акциясы" аясында поляктарды атқылау орындарының бірі болды. 1940 жылы немістер қаланың атын Германияның Оңтүстік-Батыс Африка колониясын құрған Адольф Людерицтің құрметіне Людериц деп өзгертті. 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанда қала Қызыл Армия басып алып, Польшаға қайтарылды.

Łabiszyn was a private town, administratively located in the Kcynia County in the Kalisz Voivodeship in the Greater Poland Province. In the years 1604 1610, the owner of the town with the castle and the surrounding villages was Andrzej Czarnkowski, the voivode of Kalisz. From the 16th to the 19th century, the town was owned by the Czarnkowski, Opaliński, Gembicki and Skórzewski families. In 1678, the castellan Paweł Gembicki confirmed the town rights for Łabiszyn. In the 17th and 18th centuries, the town was devastated by fires and plagues. With the annexation of the town by Prussia in the late 18th century Partitions of Poland, Protestant clothiers from German states began to arrive. On September 30, 1794, during the Kościuszko Uprising, the troops of General Henryk Dąbrowski defeated the Prussian army near Łabiszyn and captured the town, which was defended by the Prussian garrison of Lieutenant Beyer. After the successful Greater Poland uprising of 1806, it was regained by Poles and included within the short lived Duchy of Warsaw, and then re annexed by Prussia after the duchy's dissolution in 1815. Another battle between Polish insurgents and the Prussian army near Łabiszyn took place in 1848, during the Greater Poland uprising, as part of the Revolutions of 1848. Under Prussian rule, the town was part of Kreis Schubin in the Province of Posen until 1919. It was also part of the German Empire from 1871. According to the German census of 1890, the town had a population of 2,328, of which 900 (38.7%) were Poles. In the aftermath of World War I, the town's inhabitants played an important role in the Greater Poland uprising (1918 1919). In 1919, the Łabiszyn insurgents won a decisive victory against the Germans and the town became part of the newly established Second Polish Republic. Within interwar Poland, the town was initially located in the Poznań Voivodeship and then in the Pomeranian Voivodeship. After the German Soviet invasion of Poland, which started World War II in September 1939, the town was invaded and occupied by Nazi Germany. Łabiszyn was one of the sites of executions of Poles carried out by Germany in 1939 as part of the Intelligenzaktion. In 1940, the Germans renamed the town Lüderitz, in memory of Adolf Lüderitz, founder of the German South West Africa colony. Towards the end of World War II in 1945, the town was captured by the Red Army and restored to Poland.