Кіріспе

Көне грек құдайлары

Грек мифологиясына сәйкес, Корибанттар немесе Корибанттар (сондай-ақ Корибанттар) (/kɒrɪˈbæntiːz/) – қарулы, шошақ киген бишілер, Фригиялық Кибела құдайына барабан тартып, билеп табынған. Олар Фригияда Курбанттар деп те аталады.

Этимология

Корибантес атауының этимологиясы нақты емес. Эджард Йохан Фурне және Р. С. П. Бикес бұл атаудың грек тіліне дейінгі шығу тегі болу мүмкіндігін айтты. Ал басқалар бұл атауды *κορυβή (korybé) сөзімен байланыстырады, ол – κορυφή (koryphé) сөзінің македониялық нұсқасы, яғни "тақ, төбе, таудың шыңы" деген мағынаны білдіреді, соның салдарынан олардың таулармен, әсіресе Олимп тауымен байланысы бар деп түсіндіріледі.

Отбасы

Корибанттар Аполлон мен Муза Талия немесе Ритияның (Ретия) ұрпақтары еді. Бір деректе олардың Зевс пен Муза Каллиопаның, немесе Гелиос пен Афинаның, ал соңғыда Кронос тудырғаны айтылады.

Криттік әріптестері

Куреттер немесе Куреттер (Κουρῆτες) (төмендегі Экстатиканы қараңыз) – Кибеланың крит аналогы Реяға табынған тоғыз биші. Страбонның VII кітабынан алынған үзінді осы еркек бірлестіктердің шамамен ұқсас сипатын және кіріспе жолынан өтпегендер арасындағы шатастықты көрсетеді: Көптегендер Самотракиде құлшылық етілген құдайлардың, сондай-ақ Курбанттардың, Корибанттардың және осы сияқты Куреттердің және Идалық Дактильдердің Кабеирдтермен бір екенін айтады, бірақ Кабеирдтер кім екенін біле алмайды. Грант Шоуэрман «Британ энциклопедиясының» он бірінші басылымында осы шатасуды түсіндіріп, Корибанттардың «азиялық тегімен және олардың обрядтарының айқын түрде құштарлық сипатымен ғана Куреттерден ерекшеленетінін» жазды. Оппианның айтуынша, жас Зевсті күзетуге міндеттелген Куреттер Кронос тарапынан арыстанға айналдырылған. Зевс оларды жануарлардың патшалары етіп тағайындады, ал анасы Рея оларды өзінің көлігіне жекті.

Бастауыш би

Бұл қарулы бишілер барабанның ырғағымен және аяқтарының ырғақты соққыларымен бірге биледі. Гректердің пікірінше, би – шарап жасау немесе музыка сияқты өркениеттілік белгілерінің бірі еді. Қарулы би ("Пирр биі" немесе пиррихиос [Πυρρίχη]) – ер баланың ересекке айналуының бастамалық рәсімі, ол жауынгерлік жеңіс тойымен байланысты болған. Джейн Эллен Харрисон және француз классигі Анри Жанмейр екеуі де, "ең үлкен курос (κοῦρος)" деп аталған Куреттер (Κουρῆτες) пен Крит Зевсінің Крит қалаларындағы ұлдардың ересекке айналуымен тығыз байланысты екенін көрсетті. Ағылшын тіліндегі "Pyrrhic Dance" – бұл түпнұсқа Pyrríkhē немесе Pyrríkhios Khorós "Pyrrhichian Dance" сөзінің бұрмалануы. Ол б.з.д. III ғасырда Италияға шабуыл жасаған және Пирр жеңісіне атын берген Эпир патшасы Пиррмен ешқандай қатысы жоқ. Бұл Пирр жеңісі осыншалықты қиынға түскендіктен, жеңіліске тең болып саналды.

Экстазикалық

Фригиялық Корибанттарды гректер жиі басқа экстаздық ерлер қауымдастықтарымен шатастырған, мысалы Идеялық Дактильдер немесе Криттік Куреттер, сәби Зевстің қамқоршылары ретінде әрекет еткен рух жастар (курои). Гесиод Зевстің тууы туралы айтқанда, Ұлы Гайя Критке келіп, бала Зевсті "қалың ормандары бар Айгайон тауындағы жердің құпия жерлерінің астындағы" "тік үңгірге" жасырды; онда гректер Криттік Куреттердің ырымдық соқтығысқан найзалары мен қалқандарын бала құдайдың айқайларын басу және оның каннибал әкесі Кроносқа табылмайтындай ету үшін түсіндірді. Эмили Вермеул мынадай пікір білдірді: "Бұл аңыз – гректердің Минойлық ритуалды түсіндіру әрекеті, олардың Әкесі Зевсті Криттің құдай баласымен келістіруге тырысқандығы; ритуалдың өзін біз толыққанды қалпына келтіре алмаспыз, бірақ үңгірдегі Куреттердің қарулары мен Аркалохоридағы арнайы қарулар арасында байланыс болуы мүмкін". Үңгірден табылған құрбандықтардың ең таңғажайыптары – солтүстік Сирияның түпнұсқаларына ұқсас өрнектермен безендірілген қола қалқандар және құдай мен оның қызметшілері бейнеленген қола гонг. Корибанттар Дионис пен Зевстің криттік баласы Загрейдің балалық шағына да қадағалаушылық жасады. Олардың құлшылық етуінің жабайы экстазын Диониспен бірге жүретін әйел-менадалармен салыстыруға болады. Овидий "Метаморфоздар" кітабында Куреттер жаңбыр суынан (Уран Гайяны ұрықтандыру) пайда болды дейді. Бұл олардың Гиадалармен байланысты екенін көрсетеді.

Басқа функциялар

Ғалым Джейн Эллен Харрисон жазғандай, нәресте Зевстің қамқорлары, күтушілері және бастаушылары болғанмен қатар, Куреттер алғашқы сиқыршылар мен болашақты көрушілер болған. Ол сондай-ақ олардың металл өңдеушілер болғанын және металлургияны дерлік сиқырлы өнер деп санағанын айтады. Қорыбанттардың бірнеше "тобы" болды, оның ішінде Кабери, Еубоилық Қорыбанттар, Самотракиялық Қорыбанттар. Хоплодамос және оның Гиганттары Қорыбанттардың қатарына енді, ал Титан Анитос Курет саналды. Гомер Агамменон Одиссейге Ахиллге сыйлықтар жеткізу үшін Ахаиялықтардың арасындағы ең батыл жастарды таңдауды тапсырғанда, оларды куреттер деп атады. Гректер Страбон заманына дейін, Грекия материгіндегі Аэтолия мен Акарнанияның Куреттері Криттен әкелінген деген дәстүрді сақтап келді.