Кіріспе

Соустың бірнеше түрі

Моджо (ˈmoxo, португал тілінен molho ˈmoʎu, "соус" дегенді білдіреді) – әртүрлі дәмділіктері бар бірнеше соустың атауы немесе қысқартылған атауы. Олар негізінен зәйтүн майынан, жергілікті бұрыш түрлерінен (Испанияда пимиента деп аталады), сарымсақтан, паприкадан (Испанияда пиментон деп аталады), құмыстан немесе кориандрдан және басқа да дәмдеуіштерден тұрады. Моджо Канар аралдарында пайда болған, онда негізгі сорттары – жасыл моджо (mojo verde), қызыл моджо (mojo rojo) және ащы қызыл моджо (mojo picón). Басқа елдерде де моджоға ұқсас рецепттер бар, онда сірке су, лимон, апельсин немесе лайм шырыны сияқты қышқыл ингредиенттер қолданылуы мүмкін.

Типологиясы

Жасыл моджо, немесе жасыл дәмдеуіштерді қамтитын моджо, көбінесе балыққа қолданылады, әсіресе нағыз жасыл моджо (жасыл бұрыштан жасалған), сондай-ақ кориандр моджосы (mojo de cilantro) және ақжеңіл моджосы (mojo de perejil). Кориандр моджосы мен ақжеңіл моджосының құрамында біршама су болғандықтан, оларды тоңазытқышта сақтау қажет және дайындалғаннан кейін екі күн ішінде жеу керек. Ла-Пальмадан алынған ұсақ қызыл бұрыштардан (pimienta picona немесе pimienta palmera) және паприкадан жасалған қызыл моджо көбінесе етпен желінеді. Қызыл және жасыл моджо кейбір тағамдарды, әсіресе папас арругадас кон сальса моджо, яғни моджо соусымен картопты дәмдеу үшін алмастыра қолдануға болады. Моджоны әдетте тамақтың басында жаңа піскен нанмен бірге береді.

Халықаралық айырмашылықтар

Ұқсас соустар, сонымен қатар моджо деп аталатын, Кубада және Кариб теңізіндегі аралдарда, испан тілді немесе испан тілді емес халықтар арасында, Кариб теңізіне канарлықтардың көптеп қоныс аударуының нәтижесінде кең таралған. Олар тіпті АҚШ-тың оңтүстік аймағындағы барбекю соустарына да әсер еткен, әсіресе Флорида, Техас және Луизиана штаттарында. Дәмдік заттар ретінде томат, бұрыш, авокадо сияқты кез келген ингредиенттерді пайдалануға болады. Кубалық асүйінде моджо – сарымсақ, зәйтүн майы немесе шошқа майы және дәстүрлі түрде ащы апельсин шырынынан жасалған кез келген соус. Оны көбінесе шошқаның қуырылған етін маринадтауға немесе банан чиптері мен қуырылған маниокаға (yuca frita) мақтап салуға қолданады. Соусты кейде оның кішіргіші – «моджито» деп атайды, бірақ оны сол аттас сусынмен шатастырмау керек. Шошқа етін маринадтау үшін ащы апельсин шырыны, сарымсақ, ақшөп, зире және тұз қолданылады. Пуэрто-Рикода моджо – ұсақ-ұсақ кесілген кинза немесе петрушкадан, тұз, көп мөлшерде ұнтақталған сарымсақ және зәйтүн майынан жасалған шөптер соусы. Қара бұрыш, май, ысталған пияз, сірке су және кез келген цитрус жемісін де қосуға болады. Бұл аралда көбінесе тауықты маринадтауға, тостондарға, қуырылған маниокаға және кейде мофонгомен бірге беруге қолданылады. Пуэрто-Риколық шеф-аспаз Хосе Энрике папая мен авокадо қосылған моджоны балыққа қосып, Пуэрто-Рико гастрономиясының бір бөлігіне айналдырды. Салинас қаласында теңіз өнімдерімен, әсіресе балықпен бірге берілетін моджо-исленьо деп аталатын танымал нұсқасы бар. Доминикан Республикасында оны васакака деп атайды және қуырылған тауық пен қайнатылған маниокаға соус ретінде қолданады. Васакака – петрушка, сарымсақ, зәйтүн майы және қышқыл апельсин немесе лимон шырыны қосылған көп суды қайнату арқылы дайындалады.