Кіріспе

Су асты кемелеріне қарсы зымыран

Икара зымыраны – Австралия кемелерінен ұшырылатын су асты кемелеріне қарсы зымыран. Оның атауы Австралия аборигендерінің "лақтыру таяғы" деген мағына беретін сөзінен алынған. Ол акустикалық торпеданы ұшырып, су асты кемелеріне қарсы жылдам шабуылдар жасауға мүмкіндік берді. Зымыранның алысқа ұшуы, шабуыл кемесіне жақын қашықтан шабуыл жасау қажеттігін болдырмады, осылайша шабуыл кемесінің қауіпке түсуіне жол бермеді. Алыстағы нысанаға ұшып бару арқасында, шабуыл уақыты жақын қашықтықтағы қаруларға қарағанда едәуір қысқа болды, бұл нысанаға жауап беру үшін аз уақыт қалдырды.

Жобалау және әзірлеу

Ядролық қуаттың дамуымен су асты кемелерінің өнімділігі, әсіресе жылдамдығы, олар тудырған қауіппен бірге күрт жақсарды. Сонымен қатар, ұзақ қашықтықтағы сонардың анықтау мүмкіндігі де айтарлықтай артты, бірақ беткі эскорт кемелері үшін тек қысқа қашықтықтағы қару-жарақтар ғана қол жетімді болды. А/С минометінің соңғы британдық жетістігі – Limbo минометі, ол барлық бағытта оқ атуға қабілетті, бірақ максималды ұшу қашықтығы шектеулі болды. Алғашқыда Rainbow коды бойынша Blue Duck деп белгіленген Ikara, француздық Malafon сияқты "ракетамен лақтырылатын қару" болды. Ол Malafon-нан торпеданың мұрын бөлігінде емес, ракета корпусының ішіне жартылай орналастырылуымен ерекшеленді. Ikara-ның қашықтығы ASROC-қа қарағанда екі есе көп болды. Ikara, ұшу кезінде дәл бағытталғандықтан, оптималды нысананы қамтамасыз ететіндігі үшін ASROC-тан жоғары жүйе саналды. Су асты кемесі сонарлық контактілер арқылы шабуылға ұшырау туралы біліп, қашқыны өзгерту арқылы қарсы шаралар қолдана алатын болды. ASROC-тың максималды қашықтыққа жетуге кеткен уақыты 55 секундты құрады.

Turana нысаналық дроны Австралияда Ikara-ның суға қарсы қару жүйесін дамыту барысында жобаланып және құрастырылды. Бұл – теңіздік авиацияға қарсы жаттығуларда пайдалану үшін Ikara ұшырғышынан іске қосылатын, қашықтан басқарылатын нысаналық дрон болды. Ikara, Ұлыбританиядағы Bristol Aerojet Ltd компаниясымен әзірленген екі сатылы, тікелей орналасқан қатты отынды Murawa ракеталық қозғалтқышымен қамтамасыз етілді және кеме сонары анықтаған су асты кемесіне жақын жерге жеткенше радио байланыс арқылы басқарылды, онда ол алдымен артқы құйрық қанатын және торпеданың артқы жабынын тастап, содан кейін 12,7 мм Mark 44 немесе Mark 46 акустикалық басқарылатын суға қарсы торпедасын босататын болды. Торпедалық жүк парашютпен түсетін, ал ракетаның өзі акустикалық торпеданың іздеу басына кедергі келтірмеу үшін белгілі бір қашықтықта суға түсуге бағдарланған. Содан кейін торпеда су асты кемесімен байланыс орнату үшін айналмалы іздеу үлгісін бастайтын. 1982 жылы жақсартылған нұсқасы – Super Ikara бойынша жұмыс басталды. Бұл турбореактивті қозғалтқышпен жабдықталып, максималды ұшу қашықтығы 500 км-ге жететін және контейнерде тасымалданып, одан іске қосылатын болды. 1986 жылы сынақ ұшырулар жүргізілді, бірақ Ұлыбритания тарапынан қызығушылық болмағандықтан жоба тоқтатылды.

Британдық нұсқаның айырмашылығы

Британдық Корольдік теңіз флотының кемелеріне орнатылған нұсқасы Тынық мұхитында жұмыс істеуге арналған бастапқы австралиялық нұсқадан бірнеше жағынан ерекшеленді. Корольдік флот Икараны НАТО аймағында қолдануға мүмкіндік беру үшін қолданылатын жиіліктерді өзгертуді қажет етті, онда әртүрлі электрондық соғыс жағдайлары мен халықаралық жиілік келісімдерін ескеру қажет болды. Австралияда жасалған аналогты компьютерлік жүйе де, американдық Bunker Ramo Corporation 133 цифрлық компьютерлік жүйесі де RAN жүйелерінің көпшілігінде қолданылған, ADA цифрлық шайқас басқару компьютерлерімен үйлесімді емес, ол Корольдік теңіз кемелерінде орнатылды, және бұл да өзгертілді. Ұлыбританияда Mark 44 торпедасының нұсқасы австралиялықтардың өздерінің Икара зымырандары үшін сатып алған АҚШ-та жасалған нұсқасынан ерекшеленді. Британдықтар сонымен қатар зымыранның пайдалы жүктемесін кемеде өзгертуге мүмкіндік берді, әртүрлі пайдалы жүктеме комбинацияларын пайдалануға мүмкіндік береді, соның ішінде ядролық тереңдіктегі бомба (NDB) опциясы, және бұл, кемелердің ішкі орналасуымен бірге зымыран, сақтау және өңдеу шараларын одан әрі өзгертуді қажет етті. Австралиялық тәжірибеге сәйкес зымыран мен пайдалы жүкті жағалаудағы қару-жарақ қондырғысында біріктіріп, кемеге толық бірлікті беру керек болды; жөндеу немесе техникалық қызмет көрсету тек жағалауда мүмкін болды. Британдық кемелерде жасалған өзгерістер жұмыс істеу тәртібіне сәйкес зымыранның ақаулы торпедасын ауыстыруға мүмкіндік берді, бұл кемедегі өте шектеулі қорларды пайдаланудың икемділігін арттырды; әсіресе әлемнің әр жерінде ұзақ уақыт орналасу кезінде, бұл британдық кемелерде австралиялық әріптестерінен гөрі жиі кездесетін. Кемедегі торпедалық жүкті ауыстыру мүмкіндігі сонымен қатар дәстүрлі торпедадан WE.177A NDB-ге ауысуға мүмкіндік берді, бұл Ikara-ның австралиялық нұсқасымен жабдықталған кемелерде қажет емес ядролық опция үшін мүмкіндік болды. Икараны Бразилия, Корольдік және Жаңа Зеландия теңіз күштері де пайдаланған. Бұл Mk 44 торпедасының ескіргендігіне және жаңа және ауыр Mk 46 немесе Stingray-ді алып жүруге қабілетсіздігіне байланысты 1990 жылдардың басында кезең-кезеңмен тоқтатылды. Британдықтар Икараны 1960 жылдары жоспарланған (содан кейін жойылған) екі жаңа CVA 01 авианосегіне және олардың еріп жүретін 82 типті эсминстеріне сәйкес келетін етіп сатып алды. Қалған эскортты жоюмен британдықтар сатып алынған Икара зымырандарын сақтап қалды және оларды жаңғыртуды қажет ететін 1 партиялық Leander класындағы сегіз фрегатқа орналастыруды таңдады: HM кемелері , , , , , және .