Кіріспе
The Quaker Bible, ресми түрде Ескі және Жаңа Ғимараттың барлық кітаптарының жаңа және сөзбе-сөз аудармасы; сындық және түсіндірмелік жазбаларымен, 1764 жылы Энтони Пурвер (1702–1777) атты квакердің ағылшын тіліне аударған Христиандық Киелі кітап. Аударма 1764 жылы Лондонда У. Ричардсон мен С. Кларк баспасынан екі томдық болып шықты, бірақ ол көбінесе сәтті деп есептелмейді.
Жаңа ағылшынша Киелі кітаппен салыстыру
1970 жылы «Жаңа ағылшын тіліндегі Киелі кітап» жарықтанғаннан кейін, Харольд А. Гай Пурвердің аудармасын талқылаған «Экспозитори Таймс» журналында «XVIII ғасырдағы Жаңа ағылшын тіліндегі Киелі кітап» деген мақала жариялады. Гай мақаласының тақырыбындағы ұқсастықты негіздеу үшін NEB-ге қосымша сілтеме жасамайды. Пурвердің Киелі кітабы мен Жаңа ағылшын тіліндегі Киелі кітаптың екеуі де дайындалуы ұзаққа созғанмен, осы орында олардың ұқсастығы аяқталады. Дегенмен, бұл салыстыруды зерттеу Пурвердің нұсқасының ерекшеліктерін анықтауға көмектеседі: Пурвер өздігінен аударма үйренген және жобамен 30 жыл бойы жеке күшпен жұмыс істеді, ал Жаңа ағылшын тіліндегі Киелі кітапты жасауға көптеген ғалымдар қатысты. Баспагерді қызықтыра алмаған Пурвер қолжазбасын 1000 фунт стерлингке доктор Джон Фотергиллге сатты, ол Киелі кітапты өз қаражатымен басып шығарды. Екі томдық кітап төрт гинеяға сатылды. Сату көлемі туралы ешқандай мәлімет жоқ. Бұл Жаңа ағылшын тіліндегі Киелі кітаптан өзгеше болды, оның жарыққа шығуын Ұлыбритания мен Солтүстік Ирландияның ірі шіркеулері (соның ішінде Лондондағы Діни достар қоғамының жылдық мәжілісі) қолдады және ол үшін тұтынушылар базасы қалыптасты. 1961 жылы жарық көрген Жаңа өсиеттің сатылымы арқылы сатулардың жол сынағы жасалды. Пурвердің нұсқасынан айырмашылығы, Жаңа ағылшын тіліндегі Киелі кітапты бүкіл елге таныстырып, кең насихатпен жариялады. 1764 жылы Пурвердің аудармасы жаңалық болды, себебі 18 ғасырда бұл салада тек бір аударма – Король Джеймс нұсқасы ғана басымдық танытты. Жаңа ағылшын тіліндегі Киелі кітапқа дейін бірнеше аудармалар жасалды, олардың ішінде ең танымал Ревизияланған стандартты нұсқа болды. Пурвердің Киелі кітабы Король Джеймс нұсқасына балама ретінде басқа бәсекелес нұсқалардың болмауына қарамастан, сәтті болмады және Пурвер екінші басылымды дайындағанымен, ол жарық көрмеді. Ал Жаңа ағылшын тіліндегі Киелі кітапқа көп сын айтылса да, ол екінші рет «Түзетілген ағылшын тіліндегі Киелі кітап» ретінде қайта басылды. Сәтсіз салыстыруға қарамастан, Гарольд Гай өзінің мақаласында Пурвердің нұсқасының тарихына қатысты кейбір егжей-тегжейлі мәліметтерді сақтап, мәтіннің мысалдары келтірді.
Purver was a self taught translator and laboured for 30 years with the project single handed – compared to the New English Bible which involved a large number of academics. Failing to interest a publisher, Purver sold the manuscript for £1,000 to Dr. John Fothergill who published the Bible at his own expense. The two volumes sold for four guineas. There is no evidence of any volume of sales. This was in contrast to the New English Bible, which was backed before publication by the mainstream Churches in Great Britain and Northern Ireland (including the London Yearly Meeting of the Religious Society of Friends), and had a built in user base. Sales had already been "road tested" by the sales of the New Testament published in 1961. Unlike the Purver version the New English Bible was launched with nationwide publicity. In 1764, the Purver version was a novelty, as in the 18th century there was only one translation which held the field, and that was the King James Version. The New English Bible followed on from a number of versions, notably the Revised Standard Version. Despite the fact that the Purver Bible had no other competitors as an alternative to the King James Version, the Bible was not successful and although Purver prepared a second edition, it failed to see the light of day. The New English Bible in contrast, whilst receiving widespread criticism, has gone on to a second edition as the Revised English Bible. Despite the failed analogy, in his article Harold Guy does preserve some details of the story behind the Purver version, and provides some examples of the text.
Қателік
Бристольдік Феликс Фарли 1742 жылы Пурвердің аудармасының бір бөлігін бөліп-бөліп жариялады, бірақ бұл жариялымға көп қолдау көрсетілмеді. Пурвер толық мәтінді жариялауға қол жеткізе алмады және оның жобасына тіпті Достар діни қоғамы да демеу бермеді. Тіпті доктор Джон Фотэргилл қолжазбаны өз қаражатымен басып шығарғаннан кейін де, толық аударма ешқандай әсер қалдырмады. Пурвердің аудармасының сәтсіздігіне түрлі себептерді атауға болады: жариялаудың жетіспеуі; оның құқылы еместігі (бір адам жасаған аударма) және оны ешбір шіркеу, тіпті Пурвер мүше болған Достар діни қоғамы да қолдамады. Дегенмен, бұл аударманың танылмауының себебі оның кемшіліктерінде болуы мүмкін. Кейбір адамдар оны сенімсіз аударма деп санайды. "Ұлттық биография сөздігінде" Пурвердің "қиын жерге келгенде, ол екі-үш күн-түнге жабылып, шабыт күткені" жазылған. Пурвердің аудармасымен таныс Чарльз Хэддон Сперджон: "Квакер аудармасы. Көбінесе грамматикалық қателерге толы және түсініксіз. Жақсы тұстары бар, бірақ пайдалы емес, қызықтырақ" деген пікір білдірген.