Кіріспе

Жүрек қақпақшалары ауруының түрі

Митральді қақпақшаның кері ағысы папиллярлық бұлшық ет зақымдануы немесе жыртылуы салдарынан жүрек ұстамасының асқынуы болып табылуы мүмкін және кардиогендік шокқа алып келуі мүмкін.

Себеп

Митральды клапан аппараты екі клапан жапырақшасынан, клапан жапырақшаларының айналасында сақина құрайтын митральды аннулустан және клапан жапырақшаларын сол жақ қарыншаға бекітіп, сол жақ алқапқа құлауына кедерілес ететін папиллярлы бұлшықеттерден тұрады. Сондай-ақ, хордалар тітіркенуі де бар, ол клапан жапырақшаларын папиллярлы бұлшықеттермен байланыстырады. Митральды клапан аппаратының кез келген бөлігінің дисфункциясы реггитацияға алып келуі мүмкін. Дамысқан елдерде митральды реггитацияның ең көп таралған себебі – митральды клапанның пролапсы. АҚШ-тағы біріншілік митральды реггитацияның ең көп таралған себебі осы болып табылады және жағдайлардың шамамен 50% құрайды. Митральды клапанның миксоматоздық дегенерациясы әйелдерде және жас ұлғайған сайын жиі кездеседі, бұл клапан жапырақшалары мен хордалар тітіркенуінің созылуына әкеледі. Мұндай ұзарту клапан жабылған кезде жапырақшалардың толық жабылуына кедеріс келтіреді, нәтижесінде клапан жапырақшалары сол жақ алқапқа құлайды, соның салдарынан митральды реггитация пайда болады. Ишемиялық жүрек ауруы папиллярлы бұлшықеттердің ишемиялық дисфункциясы және сол жақ қарыншаның кеңеюі арқылы митральды реггитацияны тудырады. Бұл митральды клапан аннулусының кеңеюіне және папиллярлы бұлшықеттердің орын ауыстыруына әкелуі мүмкін. Ревматизм, Марфан синдромы және Элерс-Данлос синдромы да осы аурудың себептері болып табылады. Екіншілік митральды реггитация сол жақ қарыншаның кеңеюінен туындайды, бұл митральды клапан аннулусының созылуына және папиллярлы бұлшықеттердің ығысуына әкеледі. Сол жақ қарыншаның кеңеюіне аорталық жеткіліксіздік, ишемиялық емес кеңейтілген кардиомиопатия және компакциялық емес кардиомиопатия сияқты кеңейтілген кардиомиопатияның кез келген себебі себеп болуы мүмкін. Папиллярлы бұлшықеттер, хордалар және клапан жапырақшалары мұндай жағдайларда көбінесе қалыпты болғандықтан, бұл функционалдық митральды реггитация деп те аталады. Жедел митральды реггитацияның көбінесе себебі эндокардит, әсіресе S. aureus бактериясынан туындайды. Папиллярлы бұлшықеттің жыртылуы немесе дисфункциясы да жедел жағдайларда жиі кездеседі.

Патофизиология

МР патофизиологиясы ауру процесінің үш сатысына жіктеледі: жедел сатысы, толық өтелген созылмалы сатысы және толық өтелмеген созылмалы сатысы.

Жедел кезең

Жіті МР (ордалық тіректің немесе папиллярлық бұлшық еттің кенеттен жарылуынан туындауы мүмкін) сол жақ алқабы мен сол қарыншаның көлемінің кенеттен артуына себеп болады. Сол жақ қарынша көлемдік жүктемеге ұшырайды, себебі әрбір жиырылғанда ол аортаға (алға қарайғы жүрек шығысы немесе алға қарайғы соққы көлемі) енетін қан көлемін ғана емес, сонымен қатар сол жақ алқабына қайта ағылып түсетін қанды (қайта құю көлемі) да сорғылауға тиіс. Алға қарайғы соққы көлемі мен қайта құю көлемінің қосындысы – сол жақ қарыншаның жалпы соққы көлемі деп аталады. Жіті жағдайда сол жақ қарыншаның соққы көлемі артады (эжекциялық фракцияның артуы); бұл жүректің толық босауының нәтижесінде болады. Бірақ, ауру прогрессірлеген сайын сол жақ қарыншаның көлемі ұлғаяды және жиырылу функциясы нашарлайды, соның салдарынан сол жақ қарыншаның жұмысы бұзылады және эжекциялық фракция төмендейді. Соққы көлемінің артуын Франк-Старлинг механизмімен түсіндіруге болады, онда қарыншаның артық жүктемесі миокардты созылып, жиырылуын күштірек ететіндей етіп өзгертеді. Қайта құю көлемі сол жақ алқабы мен сол жақ қарыншаның көлемдік және қысымдық жүктемесіне әкеледі. Жүректің сол жағындағы қысымның артуы өкпе тамырлары арқылы өкпеден қанның ағып кетуіне кедерілгі келтіріп, өкпе тікелуіне (конгестиясына) алып келуі мүмкін.

Компенсациядан босатылған

Адам бірнеше жыл бойы митральдық жеткіліксіздіктің (МЖ) компенсацияланған фазасында болуы мүмкін, бірақ соңында сол қарыншаның дисфункциясы дамиды, бұл МЖ-ның созылмалы декомпенсацияланған фазасының ерекше белгісі. Қазіргі уақытта адамның осы аурудың декомпенсацияланған фазасына қалай өтуіне не себеп болатыны белгісіз. Декомпенсацияланған фазада жүрек миоциттерінде кальцийдің артық жиналуымен сипатталады. Осы фазада қарынша миокарды митральдық жеткіліксіздіктің көлемдік артық жүктемесін толықтай өтеу үшін жеткілікті жиырыла алмайды, нәтижесінде сол қарыншаның соққы көлемі төмендейді. Соққы көлемінің төмендеуі жүректің алға қарай шығару қабілетінің төмендеуіне және соңғы систолалық көлемнің артуына алып келеді. Соңғы систолалық көлемнің артуы сол қарыншаның толтыру қысымын жоғарылатуға және өкпелік веналардағы қан тоқырауының күшеюіне себеп болады. Адамда жүрек жеткіліксіздігінің белгілері қайтадан пайда болуы мүмкін.

Электрокардиография

P митральді – бірнеше немесе көптеген жетектерде кең, екі тісті кесілген P толқыны, V1 жетекте P толқынының айқын соңғы теріс бөлігімен сипатталады. Бұл митральдық жеткіліксіздікте (МЖ), сондай-ақ митральді стенозда және сол жақ қарыншаның кез келген себептен артық жүктелуінде кездесуі мүмкін.

Эпидемиология

Митральды қақпақшаның маңызды кері ағымы халықтың шамамен 2% - ында кездеседі, ол ерлер мен әйелдерге тең дәрежеде әсер етеді. Бұл қарт жастағы адамдарда ең көп таралған екі қақпақшалық жүрек ауруының бірі және төмен және орташа кірісті елдерде қақпақшалық жүрек ауруларының ең көп кездесетін түрі.