Кіріспе
Quatermass (сонымен қатар Quatermass IV, немесе шектеулі халықаралық кинопрокатқа шыққан The Quatermass Conclusion) – 1979 жылғы британдық ғылыми-фантастикалық телесериал. Euston Films компаниясы Thames Television үшін түсірген бұл сериал 1979 жылдың қазан және қараша айларында ITV желісінде көрсетілді. Оның алдыңғы үш туындысы сияқты, Quatermass-ты Найджел Книл жазған. Бұл профессор Бернард Кватермас кейіпкерін бейнелейтін төртінші және, қазіргі уақытқа дейін, соңғы телесериал, осы жолы оны Джон Миллс ойнады. 1970-ші жылдардың басындағы әлеуметтік және геосаяси ахуал мен 1960-шы жылдардың соңындағы хиппи жастар қозғалысынан әсер алған Quatermass жақын болашақта өрбуде, онда көптеген жастар «Планеталық Адамдар» деп аталатын культке қосылады. Олар басқа планетада жақсырақ өмір сүруге көшуге сеніп, тарихи ескерткіштерде жиналады. Сериал профессор Кватермас өзінің немересі Хетти Карлсонды іздеу үшін Лондонға келген кезде басталады, ол екі ғарыш кемесінің қирауына және белгісіз күшпен тас шеңберде «Планеталық Адамдар» тобының жоғалуына куә болады. Ол бұл күшті зерттейді, Хетти қауіптің қаупінде болуы мүмкін деп санайды. Сериал дамыған сайын, «Планеталық Адамдар» көшірілмей, керісінше, шетелдік күштермен жинақталатыны анық болады. Quatermass бастапқыда BBC өндірісі ретінде жоспарланған, бірақ корпорация өсетін шығындарға байланысты жобаға сенімін жоғалтқаннан кейін жұмыс тоқтатылды. Сценарийлерді Euston Films және Kneale сатып алды, оған сценарийлерді екі нұсқаға қайта жазу тапсырылды: төрт бөлімді телесериал және халықаралық кинопрокатқа арналған 100 минуттық The Quatermass Conclusion фильмі. ITV 1979 жылғы күзгі кестесінде сериалды өзінің маңызды премьерасы еткеніне қарамастан, төрт бөлімді сериалқанағаттандырмайтын пікірлерге ие болды. Мұның себептері сюжет, актерлік құрам және кейіпкерлердің дамуы болды. «The Quatermass Conclusion» киноверсиясы дистрибьюторлардың қызығушылығы болмағандықтан шектеулі прокатқа шықты.
Quatermass (also known as Quatermass IV, or The Quatermass Conclusion for its limited international theatrical release) is a 1979 British television science fiction serial. Produced by Euston Films for Thames Television, it was broadcast on the ITV network in October and November 1979. Like its three predecessors, Quatermass was written by Nigel Kneale. It is the fourth and, to date, final television serial to feature the character of Professor Bernard Quatermass, this time played by John Mills. Influenced by the social and geopolitical situation of the early 1970s and the hippie youth movement of the late 1960s, Quatermass is set in a near future in which large numbers of young people are joining a cult known as the Planet People who gather at prehistoric sites, believing they will be transported to a better life on another planet. The series begins with Professor Quatermass arriving in London to look for his granddaughter, Hettie Carlson, and witnessing the destruction of two spacecraft and the disappearance of a group of Planet People at a stone circle by an unknown force. He investigates this force, believing that Hettie may be in danger. As the series progresses, it becomes apparent that the Planet People are being harvested by an alien force rather than transported. Quatermass was originally conceived as a BBC production, but after the corporation lost faith in the project because of spiralling costs, work was halted. The scripts were acquired by Euston Films and Kneale, who was commissioned to rewrite the scripts into two versions: a four part television serial and The Quatermass Conclusion, a 100 minute film, intended for international theatrical release. Despite ITV making the series its flagship premier for its 1979 autumn schedule, the four part serial was met with lukewarm reviews. Reasons were blamed on the plot, casting and character development. The cinematic edited version, The Quatermass Conclusion, was given a limited release due to lack of interest from distributors.
Сериялар
XX ғасырдың соңғы ширегінде әлемнің бәрі дерлік ауырып қалғандай сезілді. Ескісі де, жаңасы да өркениетті институттар құлап, алғашқы хаостың күші қайта оянғандай болды. Адамдар өзінен-өзі сұрады: "Мұның себебі не?" | Күтермас, бірінші тарау: Найджел Кнейлдің "Рингстоун раунды" кітабынан бастауыш сөз (Гurov айтқан).
Актерлік құрам
Джон Миллс Профессор Бернард Кватермас
Саймон Маккоркиндейл Джо Кэпп
Ральф Арлис Киккалон
Пол Роузбери Каравей
Джейн Бертиш Би
Тоя Уиллкокс Сал
Ребекка Сайр Хетти Карлсон
Тони Сиббалд Чак Маршалл
Барбара Келлерман Клэр Кэпп
Маргарет Тайзак Энни Морган
Брюстер Мейсон Гуров
Брюс Перчез Томми Роуч
Аннабель Ланьон Изабель
Дэвид Ип Франк Чен
Нил Стейси Тоби Гоуф
Тюдор Дэвис Теледиректор
Simon MacCorkindale Joe Kapp
Ralph Arliss Kickalong
Paul Rosebury Caraway
Jane Bertish Bee
Toyah Willcox Sal
Rebecca Saire Hettie Carlson
Tony Sibbald Chuck Marshall
Barbara Kellerman Clare Kapp
Margaret Tyzack Annie Morgan
Brewster Mason Gurov
Bruce Purchase Tommy Roach
Annabelle Lanyon Isabel
David Yip Frank Chen
Neil Stacy Toby Gough
Tudor Davies TV Director
Даму
Профессор Бернард Кватермасс 1953 жылы Манкс жазушысы Найджел Книлдің «Кватермасс эксперименті» сериалы үшін жасалған. Оның сәттілігі екі жалғастығына әкелді: «Кватермасс II» (1955) және «Кватермасс және шұңқыр» (1958). Бұл үш «Кватермасс» сериалы бүгінде 1950-ші жылдардағы маңызды телевизиялық туындылар саналады. Алайда, Книл BBC-ден көңілі толып, 1950-ші жылдардың соңында тәуелсіз жұмыс істей бастап, Hammer Films және Associated Television үшін сценарийлер жазды. Профессор Кватермасты төртінші оқиғаға қайтару туралы ой 1965 жылға дейін барып жетеді, сол кезде продюсер Айрин Шубик Книльден ғылыми-фантастикалық антологиялық серияның бірінші маусымы үшін жаңа «Кватермасс» әңгімесін ұсынуын сұрады. Бұл жоба жүзеге аспады, бірақ «Кватермасс және шұңқыр» фильмінің 1967 жылы жеткен сәттілігінен кейін Hammer Книльмен жаңа «Кватермасс» оқиғасы туралы келісімдер жүргізді. Бірақ бұл бастапқы келіссөз кезеңінен әрі жылжымады. Осы уақыт аралығында Книл BBC-ге қайта шақырылып, «Секс Олимпиадасы жылы» (1968), «Үнді шарабы» (1970) және «Тас жазу» (1972) сияқты пьесалар жазды. Сериалды өндіруге «Диксонның Док Грин» сериалының продюсері Джо Уотерс тағайындалды. «Кватермасс» сериалының алдын ала түсірілімі 1973 жылдың маусымында Ealing Studios студиясында басталды, онда арнайы эффекттер дизайнері Джек Уилки және оның ассистенті Ян Скуонс сериалдың бірінші бөлігі үшін ғарыш станциясының модельдік кадрларын түсірді, онда астронавттар корпусын жөндеп жатыр. Осы кезде BBC жобаға қатысты алаңдаушылық білдірді; өндіріс құнына байланысты алаңдады және Книлдің шетелдік күштер жиналатын жерлерінің бірі деп есептеген Стоунхенджде түсіруге рұқсат алмады. Ақырында, 1973 жылдың жазында қаржылық себептермен BBC өндірісті тоқтатуға шешім қабылдады. Книл бір әңгімені телесериал және фильм түрінде жасау туралы күмәнданды, өйткені «соңында бізде екі нұсқа болды, екеуі де әңгімеге толық сәйкес келмеді». Жаңа өңдеулер кезінде Книл үшінші бөлімнің соңындағы оқиғаны Стоунхенджден Уэмбли стадионына көшірді.
Жазу
Книл сценарийлерді жазуға кірісіп, 1973 жылдың ақпан айындағы тапсыру мерзіміне дейін жұмыс істеді. Оқиға орнының көп бөлігі заманауи саяси оқиғалармен, мысалы, ереуілдермен, қуат үзілістерімен, мұнай дағдарысымен және ғарыш жарысының дамуымен, әсіресе жоспарланған Аполлон-Союз миссиясы мен Skylab-пен байланысты болды. Сериалды жарнамалау үшін "TV Times" журналына жазған хатында Книл былай деді: "Кватермасс – болашақтың тарихы, бірақ, мүмкін, бірнеше жылдан кейін ғана. Көшелердегідей ең айқын орындардағы белгілердің кейбірінен де көруге болады: тротуарлар қоқысқа толы. Қабырғалар ашулы граффитимен боялған. Белфаст түтін мен ашу-ызаға толы. Ең жаманы – ақылсыз зорлық-зомбылық". Қоғамның хал-жағдайы, әсіресе жастар қозғалысының "құлап кету" мәдениеті Книлдің жазуындағы үнемі кездесетін тақырып болды. Бұл "Үлкен, үлкен күлімсіреу" сияқты шығармаларында көрінді, ол жасөспірімдердің өзін-өзі өлтіру культы туралы жазылмаған пьеса; цензура мен шектеулер жоқ әлемнің салдары туралы "Секс олимпиадасының жылы"; және "Бам! Поу! Уау!" (1969), жасөспірімдерге қатысты, олардың барлығы жаңа Кватермасс сериалында бейнеленген әлемге ықпал етті. Книл былай деді: "Мен қазіргі заманғы тенденциялардың алаңдатарлық аспектілерін қарастырдым. Содан бері біз 'гүлді күшті' және хиппилерді көрдік, сондықтан мен оларды оқиғаға енгіздім. Ол 1972 жылы жазылған, бірақ шын мәнінде ол 60-шы жылдар туралы еді". "Кватермасс" кейін жазушы Найджел Книл Лондондық Weekend Television телеарнасы үшін "Kinvig" (1981) ситкомын жасады. 1980-ші жылдары Джон Карпентер, Джон Лэндис және Джо Данте сияқты Голливуд режиссерлері мен продюсерлері оның сценарийлерін іздеді, бірақ үлкен жетістікке жете алмады. Телевизияға оралғаннан кейін ол Сьюзан Хиллдің "Қара киімдегі әйел" (1989) романын бейімдеді және "Шарп" мен "Кавана QC" эпизодтарын жазды. Ол 2006 жылы қайтыс болды. Миллс, ол кездегі жалғыз теледидардағы тәжірибесі "The Zoo Gang" (1974) болды, рөлді қабылдауға тартынды, бірақ сценарийді ұнатып, оны оның әйелі көндірді. Маккоркиндейл Джо Капптың рөліне қуанды, бұл оның әдеттегі романтикалық рөлдерінен үзіліс болды деп ойлады. "Кватермасс" британдық теледидар мен кинодағы көптеген таныс жүздерді қосалқы рөлдерде көрсетті, олардың ішінде Маргарет Тайзак, Брюс Пурчез, Джеймс Оттауэй, Бренда Фрикер, Дэвид Ип, Кевин Стоуни, Гретчен Франклин, Брайан Краучер және Крис Квинтен, сондай-ақ әнші (кейін теледидар жүргізушісі) Тоя Уиллкокс болды. Режиссер Пирс Хаггард, автор Х. Райдер Хаггардтың шөбересі, сценарий туралы айта келіп, оны "адамдардың, қарапайым адамдардың маңыздылығын және зұлымдықпен күресте олардың қажеттілігін" қайта бекіту деп сипаттады. Ол 1979 жылы Euston Films компаниясының бас директоры болды; "Кватермасс" оның рөлінде басқарып отырған алғашқы өндірістердің бірі болды, оны компанияда өз із қалдыру жобасы ретінде қарады. Осыған қарамастан ол Книлді жоғары бағалады, оны "өте фантастикалық жазушы, оның жұмысының әсерін ескере отырып, менің ойымша, ол бағаланбайды" деп сипаттады. Ол 2007 жылы қайтыс болды. Продюсер Тед Чайлдс өзінің мансабын "Special Branch" (1969–74) арқылы Euston-да бастады және "The Sweeney" сериалының эпизодтарын және оның "Sweeney!" (1977) және "Sweeney 2" (1978) фильмдерін жасады. Чайлдс "Кватермасс"ты Euston үшін үлкен тәуекел деп қарады, ол компанияның әдеттегі репертуарынан тыс болды. Ол британдық теледидардағы ең үздік продюсерлердің бірі болып қала береді, "Chancer" (1991), "Inspector Morse" (1987–2000), "Sharpe" (1993–2006), "Kavanagh QC" (1995–2001) және "Lewis" (2006–2015) сияқты шоуларға жауапты.
Түсірілім
Өндіріс 1978 жылдың 26 тамызы мен 23 желтоқсаны аралығында жүзеге асты. Бюджеті 1,25 миллион фунт стерлинг (£ in) құрады, бұл Эустонның сол кездегі ең қымбат жобаларының бірі болды. Пост-өндіріс 1979 жылдың ақпан айының ортасында аяқталды. Алғашқы BBC Quatermass сериалдарында қолданылған тіркелген музыка тректерінен өзгеше, жаңа сериалда Марк Уилкинсон мен Ник Роулидің арнайы жазылған саундтрегі болды, ол Книльдің сценарийлеріндегі "Huffity, Puffity, Ringstone Round" балалар өлеңін ерекше пайдаланды. Дегенмен, 3 тамызда ITV-де өндірістік наразылық акциясы басталды және 10 тамызда толыққанды тоқтауға ұласты, нәтижесінде арна мен Quatermass 75 күнге эфирден тыс қалды.
Қабылдау
Кватермастың көрсетіліміне сыншылардың пікірі көбінесе жағымсыз болды. Шон Дей Льюис былай деп жазды: «Пирс Хаггардтың режиссерлік шеберлігі көрерменнің сенімін тудырса да және оқиғаның өзі қызығушылықты тудыруға жеткілікті болса да, мен толыққанды әсер алған жоқпын; жанр 1950 жылдардан бері өзгерді, ал профессор 1970 жылдарға сәйкес келмейтіндей баяу қимылдады». Бұл пікірді кинорежиссер Джон Карпентер де қолдады, ол «Нигель әлемнің жағдайына қатты ренжіді, менің ойымша, бұл «Кватермас қорытындысында» жақсы көрінді» деді. Сериал туралы ой бөліскен Найджел Книл бұл жобаға қанағаттанбағанын айтты. Ол Саймон Маккоркиндейлдің ойынына да риза болмады, «біз оны «Жануарлар» фильмінде ақымақ рөлінде ойнаттық, ол сол рөлде өте жақсы болды» деп еске алды. Атқарушы продюсер Верити Ламберттің пікірінше, «бұл көрсетім түпнұсқаның тұрақтылығына жете алмады, бірақ бір нәрсені сәл өзгеше форматта қайтаруға тырысқанда мұндай нәтижеге қол жеткізу қиын». Оқиғаны Найджел Книл романға айналдырды, бұл оның Сомерсет Моэм сыйлығын жеңіп алған «Томат Кейн» әңгімелер жинағынан бері жарық көрген алғашқы кітабы болды. Роман түпнұсқадағы кейіпкерлердің өмірін кеңейтіп, Кватермас пен Энни Морган арасындағы қарым-қатынасты тереңірек, физикалық жақтан жақын етті. Книл осы нұсқасына ең көңілі толық болды. 2005 жылы A&E Home Entertainment «Кватермас» фильмінің екі дискілік 1 аймақтық DVD нұсқасын шығарды, онда теле және кино нұсқаларымен қатар History Channel-дің Стоунхендж туралы деректі фильмі де бар болды. 2015 жылдың шілдесінде Network Distributing серияны алғаш рет Blu-ray дискісінде шығарды, ол түпнұсқа 35 мм пленкадан қайта өңделген. Network бір уақытта серияны қайта өңделген DVD жинағы ретінде де шығарды. Екі жинақ та (B аймағы / 2 аймағы) «Кватермас қорытындысы» фильмін де қамтиды, ол да қайта өңделіп, түпнұсқа театрлық форматта ұсынылды.