Кіріспе

Христиандық құдайға бағытталған бейне

Христиан дәстүрінде қасиетті карточкалар немесе дұға карточкалары – нақты сенушілердің пайдалануына арналған шағын, құдайға бағытталған суреттер. Олар көбінесе діни оқиғаны немесе әулиені ойын картасының көлеміндегі бейнеде бейнелейді. Карточканың артқы жағында әдетте дұға жазылады, олардың кейбіреулері оны оқу арқылы күнәдан кешірімділікке ие болуге уәде береді. Бұл карточкалардың таралуы римдік католиктердің көрнекі халықтық мәдениетінің маңызды бөлігі болып табылады. Соңғы уақыттарда дұға карточкалары православие және протестант христиандарының арасында да танымал болды, бірақ соңғыларында библиялық тақырыптарға көбірек назар аударылады.

Қолданылуы

Көптеген карточкалар қасиеттілерге және олардың суреттеріне құрмет көрсету үшін таратылады. Католиктер үшін арнайы қасиетті карточкалар басылып, қайтыс болған адамның отбасы тарапынан жаназаларда таратылады, онда қайтыс болғанның аты және әдетте туған және қайтыс болған күндері көрсетіледі. Бұл – «еске алу карточкаларының» ерекше түрі, онда крещение, мінездеме, діни уәде беру сияқты басқа да оқиғалар да тіркелуі мүмкін. XIX ғасырдың соңында кейбір протестанттар да өздерінің ұқсас суреттерін жасады. Олар «Киелі кітап карточкаларын» немесе «құдайға сену мектебі карточкаларын» шығарды, оларда литографиялық суреттермен Киелі кітаптардағы оқиғалар мен нақыл сөздер, діни өмірдің немесе дұғаның заманауи көріністері немесе кейде каллиграфиямен безендірілген Киелі кітап мәтіні бейнеленген; бұл суреттер Киелі кітаптың тиісті тарауларымен байланысты болды. Ар жағында дұғаның орнына үнқатысу жазылған. Мұндағы суреттер әрқашан мәтінге қызмет етті, сондықтан осы протестант карточкалары хабарды баса көрсетуге арналған жазбалармен алмастырылды және егер суреттелсе, мультфильм сияқты суреттермен суреттелді.

Ескі шеберлік

Ескі шеберлік баспалары, олардың көбісі діни тақырыптарға арналған, қасиетті карточкалар сияқты көптеген қызметтерді атқарды, әсіресе арзан ағаш кескіндері. Ең ерте сақталған мысалы 1423 жылға жатады, бәлкім Оңтүстік Германиядан шыққан, ол Киелі Кристоферді бейнелейді, қолмен боялған. Бұл баспа Манчестердегі Джон Райлендс кітапханасына тиесілі Laus Virginis (1417) қолжазбасының мұқабасының бір бөлігі ретінде табылған. Кейін гравиюра немесе ойма жасайтын техника көбірек қолданылды. Кейбіреулерінде суреттерді айналдыра қағаздан жасалған күрделі өрнектер болды; Францияда оларды dévotes dentelles деп атады. Мұндай карточкалардың қолданылуының бір мысалы Роберт Кампеннің 15 ғасырдың басында салған Жариялану картинасында көрсетілген. Оқиға буржуазиялық үйде орын алады; каминнің үстінде Кристофердің Мәсіх баланы көтеріп бара жатқан суреті қабырғаға ілінген, бұл, мүмкін, картинаға арзан балама болған.

Литографиялық

Хромолитографияның ойдағыдай табылуы түсті суреттерді үнемді түрде көбейтуге мүмкіндік берді, нәтижесінде карточкалардың таралмасы кеңейді. Олардың алғашқы өндіріс орталығы Париждегі Сент-Сулпис шіркеуінің төңірегінде орналасқан; онда жасалған литографиялық суреттер нәзік пастель түстерде болды және кейінгі үлгілерге зор әсер етті. Бельгия және Германия да қасиетті карточкалар өндірісінің орталықтарына айналды, ХХ ғасырда Италия да осы санатқа қосылды. Католик баспаханалары (мысалы, Франциядағы Maison de la Bonne Presse және Германиядағы Ars Sacra) көптеген карточкалар шығарды, көбінесе бір үлгі әртүрлі елдердегі әртүрлі компаниялармен басылып шығарылды.

Жақында болған тарих

1940 жылғы Мәсіхтің Басы суреті 500 миллионнан астам рет басылды, оның ішінде әмиянда сақтауға арналған кішкентай карточкалар да бар. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде «Құтқарылу Армиясы» мен «YMCA» (Американың жас христиан қауымы) АҚШ қарулы күштерінің шетелдегі әскери қызметшілеріне Мәсіхтің Басы бейнеленген миллиондаған карточкаларды «USO» арқылы таратты. Соғыс кезінде католиктер мен протестанттар бұл карточкаларды кеңінен таратуға көмектесіп, «құдайсыз коммунизмнің қатеріне қарсы біртұтас майдан құрды».

Жинақтау

Қасиетті суреттер жинауға танымал заттар. Олар кішкентай, арзан және пластикалық қаптарда сақтап қоюға ыңғайлы. Қасиетті суреттерді жинау көбінесе католик елдерінде кең таралған. Жинаушылар өз коллекцияларын сүйікті әулиесі, шығарылған елі, басып шығарушысы және тағы да басқа критерийлерге сүйеніп құрады.