Кіріспе

Нотр-Дам соборымен байланысты орта ғасыр композиторларының мектебі – Париждегі Нотр-Дам соборында немесе оның жанында шамамен 1160-1250 жылдар аралығында жұмыс істеген композиторлар тобы және олардың тудырған музыкасы. Осы кезеңнен бізге жеткен композиторлардың есімдері Леонин мен Перотин ғана. Екеуі де 13-шы ғасырда Нотр-Дамда жұмыс істеген немесе оқыған анонимді ағылшын студенті, IV атымен белгілі болған адам есімдерін атады. Ол екі композиторды «органның ең көрнекті композиторлары» деп атап, олардың «Магнус Либер Органи» деп танылған үлкен орган кітабын жинақтағанын көрсетті. Ол музыка мен оның құрамына қатысты қызықты деректер де берді. Перотин – төрт дауысты полифония, яғни органум квадруплюмның алғашқы композиторы, кемінде музыкасы бізге жеткен алғашқы композитор. Леонин, Перотин және музыкасы сақталған басқа да анонимді композиторлар – еуропалық музыка тарихының ars antiqua деп аталатын дәуірінің өкілдері. Мотет осы кезеңде, «Магнус Либер Органи» кітабында жиі кездесетін клаузуладан пайда болды. Нотамен жазылған музыка көп мөлшерде сақталғанмен, оның интерпретациясы, әсіресе ырғаққа қатысты мәселелер даулы болып қана қоймайды. Заманауи орындалуды үш музыка теориясы сипаттады: Йоханнес де Гарландия, Франк Кельн және Аноним IV. Дегенмен, олардың барлығы музыка жазылғаннан кейін екі ұрпақтан астам уақыт өткен соң жазғандықтан, өңдеудегі өздерінің қазіргі тәжірибесін, одан әрі дамитын музыкаға қате енгізуі мүмкін. Нотр-Дам мектебінің көптеген музыкалық шығармаларында төменгі дауыстар ұзақ ноталарды орындайды, ал жоғарғы дауыстар немесе дауыстар әшекейленген мелодияларды орындайды, олар көбінесе «ритмикалық режимдер» деп аталатын ұзын және қысқа ноталардың қайталама үлгілерін пайдаланады. Бұл ноталардың ұзақтығын бөліктер арасында көрсетуге қабілетті жазудың басталуын білдірді.

Нотр-Дам мотеттері

Ең ерте мотеттер – 13-шы ғасырда Леонин және Перотин сияқты композиторлар жазған Нотр-Дам мотеттері. Бұл мотеттер полифониялық, әрбір дауыста әртүрлі мәтін болған және ырғақты режимдерді қолданған. Перотиннің 1180 және 1238 жылдар аралығында жазған Salve, salus hominum/O radians stella/nostrum шығармасы – Нотр-Дам мотетінің мысалы.

Қазіргі заманғы есептер

Полифония арқылы музыканттар көптеген адамдар әдемі деп санаған, ал басқалары ұнатпаған музыкалық жетістіктерге қол жеткізе алды. Джон Солсберилік (1120–1180), философ және Шартр епискобы, Леониннің өмірінде, бірақ Перотиннен бұрын Париж университетінде оқытушы болды. Ол Нотр-Дам шіркеу мектебінде көптеген қызметтерге қатысты. «Поликратикус» атты еңбегінде ол жоғары орта ғасырларда музыканың қалай өркендегенін бірінші қолдан баяндап, былай деп жазады: