Кіріспе
Акциясына бір доллардан кем бағамен сауда-саттық жасайтын шағын ашық компаниялардың қарапайым акциялары. АҚШ-тың Бағалы қағаздар және биржалар комиссиясы (SEC) "пенни акциясы" терминін акциясы 5 доллардан кем бағамен сауда-саттық жасайтын шағын ашық компаниялар шығарған, белгілі бір қаржылық құндылықты көрсететін бағалы қағаздарды атау үшін қолданады. Пенни акцияларының бағасы биржада емес, тікелей сауда алаңында белгіленеді. "Penny stock" термині SEC жіктемесіне дейін "бір доллардың бірнеше центы" бағасымен саудаланған акцияларды білдіреді. 1934 жылы АҚШ үкіметі "алғашқы шығарушы емес" тараптар арасындағы бағалы қағаздардың барлық операцияларын реттеу мақсатында "Бағалы қағаздар биржасы туралы" заң қабылдағанда, SEC сол кезде акциясы 5 доллардан кем бағамен сауда-саттық жасайтын акциялардың ұлттық қор биржасында немесе индексінде тіркелмейтінін хабарлады.
Penny stocks are common shares of small public companies that trade for less than one dollar per share. The U. S. Securities and Exchange Commission (SEC) uses the term "Penny stock" to refer to a security, a financial instrument which represents a given financial value, issued by small public companies that trade at less than $5 per share. Penny stocks are priced over the counter, rather than on the trading floor. The term "penny stock" refers to shares that, prior to the SEC's classification, traded for "pennies on the dollar". In 1934, when the United States government passed the Securities Exchange Act to regulate any and all transactions of securities between parties which are "not the original issuer", the SEC at the time disclosed that equity securities which trade for less than $5 per share could not be listed on any national stock exchange or index.
Сауда
Пенни акцияларын тізімдейтін кассалық биржаларға OTC Bulletin Board (FINRA-ның құралы) немесе OTC Link LLC (OTC Markets Group, Inc., бұрын Pink OTC Markets Inc. деп аталған компанияға тиесілі) жатады. Пенни акциялары бағалы қағаздар биржаларында, оның ішінде шетелдік бағалы қағаздар биржаларында да саудаланып жүреді. Пенни акцияларына белсенді сауда нарығы жоқ кейбір жеке компаниялардың акциялары да кіруі мүмкін.
Тәуекел және инвестициялар
Пенни акцияларын қарастырғанда, инвесторлар мен осы саладағы сарапшылар акциялардың төмен нарықтық бағасын және оның нарықтық капитализацияның төмендігімен байланысты екенін мойындайды. Нарықтық капитализация немесе "нарық капиталы" – компанияның барлық шығарылған қағаздарының жалпы долларлық нарықтық құны. Пенни акциялары арзан болғандықтан, инвесторлар көп ақша жұмсамастан үлкен көлемде акциялар сатып алады. Бұл бейімділік пенни акциялар нарығын құбылмалы етеді. Құбылмалылық – бұл белгілі бір бағалы қағаз немесе нарық индексі үшін табыстардың таралуын өлшеудің статистикалық көрсеткіші. Әдетте, құбылмалылық жоғары болса, аталған бағалы қағаздарға инвестициялау тәуекелі де жоғары болады. Керісінше, құбылмалылық төмен болса, инвестиция "қауіпсіз" болып саналады. Құбылмалылық – бұл берілген бағалы қағаздың бағасының кез келген бағытта жиі және күрт өзгеруі. Бұл, әсіресе пенни акцияларында, үлкен капитализациясы бар акцияларға қарағанда, бағаның өзгеру динамикасымен тікелей байланысты.
Қалпына келтіру
Прокурорлар мен Федералдық тергеу бюросы центы акциялар нарығында алаяқтық кеңінен таралғанын мәлімдейді. Тіпті өте шағын немесе микро нарықтық капиталға ие компанияларды қамтитын алаяқтықтардың салдарынан ондаған миллион долларлық шығынға ұшырау мүмкіндігі бар. Дегенмен, академиялық зерттеулер көрсеткендей, кішкентай нарықтық капитал және төмен өтімділік тудыратын тәуекел, көлем және өтімділік премияларының арқасында күтілетін кірістің жоғарылауына әкеледі. АҚШ-та SEC және Қаржылық өнеркәсіпті реттеу ұйымы (FINRA) центы акцияларын сатуды анықтау және реттеу үшін арнайы ережелерді бекіткен.
Салымшылардың алаңдаушылығы
Пенни акцияларына инвестиция салғанда жеке тұлғалардың білуі керек болатын қаупі бар, атап айтқанда, осы акцияларды ұсынатын компаниялар туралы ақпараттың көбінесе жетіспеуі. Жұртқа жарияланбаумен жұқа нарықтың үйлесуі акцияларды манипуляциялау үшін акция сатушыларға өте қолайлы жағдай жасайды. Олардың көп мөлшерде акция сатып алып, кейін промоутерлерді пайдаланып, жалған және шатастыратын ақпарат арқылы акция бағасын жасанды түрде көтеруі әдеттегі жағдай. Баға мен сауда-саттық көлемі артып, манипулятор өзінің акцияларын сатады, бұл "көтеріп тастау және құлату" деп аталады, және бұл микрокапталды акциялармен жасалатын алаяқтықтың бір түрі. 2017 жылдың 3 сәуірінде Федералдық Тергеу бюросы (ФБР) пенни акциялармен жасалған алаяқтыққа арналған материал жариялады. Мақалада Калифорния тұрғыны Зирк де Мейсон "көтеріп тастау және құлату" схемасын ұйымдастырғаны үшін кінәлі деп танылды. Ол және оның серіктестері инвесторлардың үлкен тобын, ол құрған жалған компаниялардың акцияларын сатып алуға көндірді. 2008 жылдан 2013 жылға дейін де Мейсон бес кішкентай ашық компания құрды, олардың ешқайсысы нақты бизнеспен айналыспады және ешқандай заңды активтері болмады. Ол осы компанияларды құрғаннан кейін, инвесторларға олардың акцияларын сатып алуға ұсынды. Алаяқтықтың күрделі түрлерінде жеке тұлғалар немесе ұйымдар миллиондаған акция сатып алады, содан кейін жаңалықтар сайттары, чат-бөлмелер, акциялар туралы хабарламалар тақталары, жалған баспасөз хабарламалары немесе электрондық хаттарды пайдаланып, акцияға қызығушылықты арттырады. Көбінесе, алаяқтар жақын арада жаңалықтар болады деген "ішкі" ақпаратқа ие екенін айтып, сазды инвесторларды акцияларды жылдам сатып алуға көндіреді. Сұраныс бағаны көтергенде, бағаның өсуі көбірек адамдарды сендіріп, акция сатып алуға итермелейді. Соңында, "көтеріп тастаумен" айналысқан манипуляторлар өзінің акцияларын сатқанда "құлатуға" көшеді. Интернет пен жеке коммуникация құралдарының кеңінен қолданылуы пенни акциялармен алаяқтық жасауды жеңілдетті. Бағалы қағаздар және биржалар комиссиясы Twitter сияқты әлеуметтік желілерді ресми баспасөз қызметінің орнына ақпарат жариялау үшін рұқсат бергеннен кейін, көптеген алаяқтар әлеуметтік желілердегі трафик көлемін пайдалану үшін тіркелді, бұл инвесторларға сенімді ақпарат көздерін іздегенде ескеруге тағы бір фактор берді.
Атақты істер
Мафия 1970 жылдары Уолл-стритке еніп кірді. 1980 жылдары Лоренцо Формато арзан акциялармен (пенни стоктармен) манипуляция жасады. Формато Конгресс отырысында, ол арзан акцияларды жылжытқан және сатқан жылдары ұйымдасқан қылмысқа қатысқанын, сондай-ақ ұйымдасқан қылмыстың арзан акциялармен кеңінен манипуляция жасағанын куәландырды. Кейіннен компания литий өндіру/барлау мүліктерін сатып алды және баспасөзде көтерілген мәселелерді шешті. "Қампайыт-төгіл" тактикасы "супернова" деп те аталады және қалыпты акциялардан өзгеше, арзан акциялар көбінесе бағаның өзгеру динамикасына байланысты қозғалады. 1950 жылдары ең ірі арзан акция операторларының бірі – Tellier & Co. болды. 1980 жылдары ірі арзан акция брокерлік компанияларына Blinder Robinson ("Соқырландырып, тонау" деген лақап атымен), First Jersey Securities, Rooney Pace және Stuart James кірді. 1990 жылдары жұмыс істеген ірі арзан акция брокерлік компаниялары Stratton Oakmont, Sterling Foster, A. S. Goldmen және Hanover Sterling болды. Биржада сауда-саттық жасалатын бағалы қағаздар манипуляцияға көбірек бейім емес деп есептеледі. Сондықтан, 2008-2009 жылдардағы нарық құлдырауы кезінде $1.00-ден төмен саудаланған Citigroup (NYSE:C) және басқа NYSE тізіміндегі бағалы қағаздар, "арзан бағалы қағаздар" ретінде қарастырылғанымен, техникалық тұрғыдан "пенни акциялары" емес еді. АҚШ-та арзан акциялармен сауда жасау қазіргі кезде SEC және FINRA-ның ережелері мен регламенттері арқылы бақыланады, бірақ мұндай бақылаудың бастауы мемлекеттік бағалы қағаздар заңдарында жатыр. Джорджия штаты арзан акцияларға қатысты толыққанды заңды алғаш рет қабылдады. Мемлекеттік хатшы Макс Клеланд, оның кеңсесі мемлекеттік бағалы қағаздар заңдарын орындады, осы заңның негізгі жақтаушысы болды. Сол кездегі Джорджия Бас Ассамблеясындағы жалғыз биржалық брокер Чесли В. Мортон Өкілдер палатасында заң жобасын демелеуші болды. Кейіннен Джорджия штатының арзан акциялар заңы сотқа шағымданылды. Алайда, заң АҚШ округтік сотында қолдау тапты және басқа штаттарда қабылданған заңдардың үлгісіне айналды. Одан кейін FINRA және SEC арзан акцияларға қатысты регламенттерін кеңінен қайта қарастырды. Бұл регламенттер Blinder, Robinson & Company сияқты арзан акциялар секторында маманданған брокерлер/дилерлерді жабуға немесе олардың қызметін шектеуге тиімді болды. Майер Блиндер 1992 жылы фирмасы банкротқа ұшырағаннан кейін бағалы қағаздармен алаяқтық жасағаны үшін түрмеге қамалды.