Кіріспе

Эдвин Балмер мен Филип Уайлидің 1933 жылы бірлесіп жазған романы «When Worlds Collide» – 1933 жылы Эдвин Балмер мен Филип Уайлидің қосымша авторы болған ғылыми-фантастикалық роман; олар «After Worlds Collide» (1934) атты жалғасын да бірлесіп жазды. Алғаш рет ол қыркүйек 1932 жылдан ақпан 1933 жылға дейін «Көк кітап» журналында, Жозеф Франке салған суреттермен, алты бөлімнен тұратын ай сайынғы серия ретінде жарияланды.

Қысқаша мазмұны

Оңтүстік Африкадағы обсерваторияда жұмыс істейтін швед астрономы Свен Бронсон, жақын арада Күн жүйесіне кіретін Бронсон Альфа және Бронсон Бета атты екі планетаны ашты. Сегіз ай ішінде олар Жерге соншалықты жақындап келеді ki, тартылыс күштері Жерге катастрофалық зақым келтіреді. 16 айдан кейін, Күнді айналып өткен соң, Бронсон Альфа (газ гиганты) Жерді тозаңға айналдырып, кетеді. Бронсон Бета (Жерге ұқсас және мүмкін өмір сүруге жарамды) тұрақты орбитаға түсіп, қалып қоюы мүмкін. Америкалық Коул Хендрон басқаратын ғалымдар адамзатты жоқ болудан құтқару үшін Бронсон Бетаға жеткілікті адамдарды, жануарларды және жабдықтарды тасымалдауға қабілетті атомдық ракета жасау үшін тырысады. Басқа елдер де солай істейді. АҚШ жағалау аймақтарын алғашқы кездесуге дайындық ретінде эвакуациялайды. Планеталар жақындағанда, бақылаушылар телескоп арқылы Бронсон Бетадағы қалаларды көреді. 229 метр (750 фут) биіктіктегі су тасқыны құрлыққа кіріп келеді, жанартаулардың атқылауы мен жер сілкіністері қасіретті құрбандықты арттырады, ал ауа райы екі күннен астам уақыт бойы дауылды болады. Бронсон Альфа Айға тиіп, оны жояды. Үш адам АҚШ-тың жағдайын тексеру үшін гидропланмен ұшып, АҚШ-тың уақытша астанасы Канзастағы Хатчинсон қаласында президентпен кездеседі. Олардың үшеуі де соңғы аялдамасында наразылық білдірген топпен шайқаста жарақат алады, бірақ олардың біреуі байқаған, өте ыстыққа төзімді металдың құнды үлгісімен оралады. Бұл соңғы инженерлік қиындықты шешеді: бұрын атомдық қозғалтқыштың ыстығына төзімді ракета түтіктерін жасауға қолайлы материал табылмайды. Соңына бес ай қалғанда, үмітсіздікке бой алған топтар лагерьге шабуыл жасайды, Хендронның жартысынан астамын өлтіреді, бірақ олар жеңіледі. Ракета түтігінің жетістігімен аман қалғандар екінші, үлкен кемені салады, ол барлық аман қалғандарды (Хендрон жалдаған мыңға жуық адамның тек 100-і емес) тасымалдай алады. Екі американдық кеме ұшып кетеді, бірақ бір-бірімен байланыс үзіледі. Еуропадан да кемелер ұшып келе жатқаны көрінеді; француз кемесінің түтіктері еріп, апатқа ұшырайды. Алғашқы американдық кеме сәтті қонады, бірақ басқалардың аман қалғаны белгісіз. Аман қалғандар Бронсон Бетада өмір сүруге болатынын анықтайды. Олар сондай-ақ жол да табады. "Әлемдер соқтығысқаннан кейін" атты жалғасы Бронсон Бетадағы аман қалғандардың тағдырын баяндайды.

Өзгерістер мен әсерлер

When Worlds Collide ғылыми-фантастика жанрына зор әсер етті. Жерге қауіп төндіретін планетаның жақындауы, сондай-ақ спортшы батыр, оның сүйіктісі және жаңа планетаға ракетамен сапар шегетін ғалым тақырыбы 1934 жылы жазушы Алекс Реймондтың "Флэш Гордон" комиксінде пайдаланылды. Джек Уильямсонның 1934 жылғы "Күн туғанда" әңгімесінде де ғалым мен оның никелесі Жердің құрылуынан асыққан түрде салынған "ғарыш кемесінде" қашу туралы идея қолданылған. 1940-1941 жылдардағы газет комиксі "Спид Сполдинг" романың авторларына жатқызылған бейімдеуге тікелей негізделген. Құрылысы қиын планетадан жарамды планетаға қашу тақырыбы Джери Сигел мен Джо Шустердің 1938 жылғы "Супермен" комиксінде де көрінеді. Роман 1951 жылы Джордж Пал продюсерлік еткен және Рудольф Мате режиссерлік еткен "When Worlds Collide" фильміне бейімделді. 2012 жылы британдық композитор Найджел Кларк фильмден шабыттанған және сол атпен аталатын, "When Worlds Collide" үлкен масштабты духовой оркестр үшін шығарма жазды.