2004-2021 жылдардағы Ауғанстан саясаты және билік күресі
Politics of the Islamic Republic of Afghanistan
Ауғанстан саясаты: 2004-2021 жылдар. Талибан билікке келгеннен кейін үкімет дағдарыста. Халықаралық қауымдастық әлі мойындаған жоқ. БҰҰ өкілдері өз қызметін жалғастыруда.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ауғанстан мемлекетінің саясаты 2004–2021 жылдары
Politics of the 2004–2021 Afghan state
Ауғанстан үкіметі қазіргі уақытта 2021 жылдың 15 тамызында Кабулды талибан күштері басып алуы және Ауғанстан Ислам Республикасының тиімді түрде құлдырауы салдарынан, сондай-ақ Ауғанстан Ислам Әмірлігінің қайта құрылуынан кейін даулы мәселе болып табылады. Бұл Әмірлік елдің көп бөлігінде іс жүзінде бақылауды жүзеге асыруда. 2021 жылдың 7 қыркүйегінде Ауғанстанның көп бөлігін іс жүзінде бақылап отырған талибан шенеуніктері премьер-министр Мулла Мұхаммед Хасан Ахунд басқаратын жаңа уақытша үкімет құрғанын жариялады. Үкімет Талибанның Жоғарғы көшбасшысы Хайбатулла Ахунджаданың қадағалауында. 2021 жылдың 8 қыркүйегіне дейін Ауғанстан Ислам Әмірлігін ешбір ел ресми түрде Ауғанстанның заңды үкіметі деп мойындаған жоқ. Ауғанстан Ислам Республикасының тағайындаған өкілдері Біріккен Ұлттар Ұйымында елді әрі қарай өкілдік етуде. Бұл өкілдер талибан тағайындаған үкіметті мойындаудан бас тарды және басқа елдерді де осы үкіметті мойындамауға шақыруда. 2002 жылдан 2021 жылға дейін Ауғанстан үкіметі министрлер кабинетінен, провинциялық әкімдерден және Ұлттық жиналыстан тұрды, президент мемлекет басшысы, үкімет басшысы және Ауғанстан Қарулы күштерінің бас қолбасшысы болып қызмет етті. Елге бұрын президент Ашраф Ғани басшылық еткен, оған екі вице-президент – Амрулла Салех және Сарвар Даниш қолдау көрсеткен. 2021 жылдың тамызында талибан жауынгерлері ел астанасы Кабулға жеткеніне байланысты Ғани Біріккен Араб Әмірліктеріне (БАӘ) қашып кетті, бұл іс жүзінде үкімет құрылуына әкелді. Соңғы он жылда Ауғанстан саясатына НАТО елдері, әсіресе АҚШ ықпал етіп, елде тұрақтылықты қамтамасыз ету және демократияны дамытуға тырысты. 2004 жылы елдің жаңа Конституциясы қабылданды және атқарушы президент сайланды. Келесі жылы парламент сайлауы өтті. Хамид Карзай 2004 жылы Ауғанстанда демократиялық жолмен сайланған алғашқы мемлекет басшысы болып жарияланды және 2009 жылы тағы бес жылға сайланды. Ұлттық жиналыс – Ауғанстанның ұлттық заң шығару органы. Ол екі палатадан – Халық палатасы мен Ақсақалдар палатасынан тұратын екіпалаталы орган болды. Алғашқы заң шығару органы 2005 жылы, ал соңғысы 2018 жылы сайланды. Жоғарғы сот мүшелерін президент сот жүйесін құру үшін тағайындады. Бұл жүйе тепе-теңдік пен қадағалауды қамтамасыз етуге арналған.
The government of Afghanistan is currently disputed following the effective collapse of the Islamic Republic of Afghanistan during the fall of Kabul to Taliban forces on 15 August 2021 and the subsequent re establishment of the Islamic Emirate of Afghanistan which now exercises de facto control over most of the country. On 7 September 2021 the Taliban officials in de facto control of most of Afghanistan announced a new interim government headed by Mullah Mohammad Hassan Akhund as Prime Minister. The government is subject to the oversight of the Taliban's Supreme Leader, Haibatullah Akhundzada. As of 8 September 2021, the Islamic Emirate of Afghanistan has not yet been formally recognized as the de jure government of Afghanistan by any other country. The representatives appointed by the Islamic Republic of Afghanistan continue to represent the country at the United Nations. These representatives have refused to recognize the Taliban appointed government and have urged other countries to not recognize this government either. Between 2002 and 2021, the government of Afghanistan consisted of the cabinet of ministers, provincial governors and the national assembly, with a president serving as the head of state, head of government and commander in chief of the Afghan Armed Forces. The nation was formerly led by President Ashraf Ghani who was backed by two vice presidents, Amrullah Saleh and Sarwar Danish until Ghani fled to the United Arab Emirates (UAE) in August 2021 due to Taliban fighters reaching the capital Kabul, which established a de facto government. In the last decade the politics of Afghanistan have been influenced by NATO countries, particularly the United States, in an effort to stabilise and democratise the country. In 2004, the nation's new constitution was adopted and an executive president was elected. The following year a general election to choose parliamentarians took place. Hamid Karzai was declared the first ever democratically elected head of state in Afghanistan in 2004, winning a second five year term in 2009. The National Assembly was Afghanistan's national legislature. It was a bicameral body, composed of the House of the People and the House of Elders. The first legislature was elected in 2005 and the most recent one in 2018. Members of the Supreme Court were appointed by the president to form the judiciary. Together, this system served to provide a set of checks and balances.
Өмірбаян
Ауғанстан – үш билік тармағынан (атқарушы, заң шығарушы және сот билігі) тұратын, тексеру және тепе-теңдік жүйесімен бақыланатын ислам республикасы. Елге 2014 жылы Хамид Карзайдың орнын басып, президент Ашраф Гани басшылық етті. 2004 жылғы сайлаудан бұрын Карзай Ауғанстан Уақытша Әкімшілігінің президенті болып тағайындалып, елді басқарды. Карзайды қолдаушылар оның ұлттық келісімді және экономиканы дамытудағы күш-жігерін жоғары бағаласа, сыншылар оны жемқорлықты және есірткі өндірісін тоқтатуда сәтсіздікке ұшырады деп айыптайды. Ұлттық Ассамблея 2005 және 2010 жылдары сайланды. Сайланған лауазым иелерінің арасында бұрынғы моджахедтер, ислами фундаменталистер, реформаторлар, коммунистер және бірнеше Талибанмен байланысы бар адамдар бар. Сайланған делегаттардың 28%-ы әйелдерді құрады, бұл конституцияда кепілденген 25%-дан 3% артық. Бұл Ауғанстанды заң шығарушы органда әйелдердің өкілдігі бойынша көшбасшы елдердің біріне айналдырды. Ауғанстанның Жоғарғы сотын 2014 жылы Абдул Салам Азими орнына бас судья Сайед Юсуф Халем басқарады. Бас судьяның орынбасары – Бахауддин Баха.
Afghanistan is an Islamic republic consisting of three branches of power (executive, legislative, and judiciary) overseen by checks and balances. The country was led by President Ashraf Ghani, who replaced Hamid Karzai in 2014. Before the election of 2004, Karzai led the country after being appointed as President of the Afghan Transitional Administration. While supporters have praised Karzai's efforts to promote national reconciliation and a growing economy, critics charge him with failing to stem corruption and the illegal drug production. The National Assembly was elected in 2005 and then in 2010. Among the elected officials are former mujahideen, Islamic fundamentalists, reformists, communists, and several Taliban associates. About 28% of the delegates elected were women, 3% more than the 25% minimum guaranteed under the constitution. This made Afghanistan one of the leading countries in terms of female representation in the legislature. The Supreme Court of Afghanistan is led by Chief Justice Sayed Yusuf Halem, replacing Abdul Salam Azimi in 2014. The Deputy Chief Justice is Bahauddin Baha.
Солтүстік Альянс және Талибан үкіметі
1996 жылдың қыркүйегінде Бурхануддин Раббани басқаратын Ауғанстан Ислам мемлекетінің шенеуніктері Талибан күштерімен ығыстырылды. Біріккен Ұлттар Ұйымы Талибан үкіметін мойындаудан бас тартты, оның орнына Ислам мемлекетін эмиграциядағы ресми үкімет деп мойындады. Ислам конференциясы ұйымы Ауғанстан орындығын, соғысқан тараптар арасындағы келіссөздер арқылы заңдылық мәселесі шешілгенге дейін бос қалдырды. 2001 жылға қарай Талибан 95% аумақты бақылады, және тек Пәкістан, Сауд Арабиясы және Біріккен Араб Эмираттары оларды Ауғанстан үкіметі ретінде мойындады. Қалған 5% Солтүстік альянс деп аталған қарсыласу күштеріне тиесілі болды.
In September 1996, officials of the Islamic State of Afghanistan under Burhanuddin Rabbani were displaced by forces of the Taliban. The United Nations refused to recognize the Taliban government, instead it recognized the Islamic State as the official government in exile. The Organisation of the Islamic Conference left the Afghan seat vacant until the question of legitimacy could be resolved through negotiations among the warring factions. The Taliban controlled 95% of the territory by 2001 and only Pakistan, Saudi Arabia, and the United Arab Emirates recognized them as the government of Afghanistan. The remaining 5% belonged to rebel forces that became known as the Northern Alliance.
АҚШ пен одақтастарының әскери іс-қимылы
Талибанның 11 қыркүйекте Нью-Йорк және Вашингтонда болған террористік шабуылдарға қатысы бар деген айыппен Усама бен Ладенді АҚШ үкіметіне беруден бас тартқаннан кейін, АҚШ жетекшілігімен халықаралық коалиция құрылды. Коалиция күштерінің бірнеше апталық әуе шабуылдары мен, Солтүстік Одақтың қатысуымен жүргізілген әскери операциялардың нәтижесінде, Талибан 2001 жылғы 17 қарашада биліктен ресми түрде қуылды.
After the Taliban's refusal to hand over Osama bin Laden to U. S. authorities for his involvement in the September 11 terrorist attacks in New York City and Washington, D. C., a US led international coalition was formed; after several weeks of aerial bombardment by coalition forces and military action on the ground, including operations with the Northern Alliance, the Taliban was officially ousted from power on November 17, 2001.
Бонн келісімі
2001 жылдың желтоқсан айында Біріккен Ұлттар Ұйымының қолдауымен Германияда бірқатар белгілі афғандықтар елді басқару жоспары бойынша шешім қабылдау үшін кездесті. Осының нәтижесінде, 2001 жылдың 22 желтоқсанында төрағасы бар 30 мүшеден тұратын Ауғанстанның Уақытша Әкімшілігі (ААА) құрылды, оған алты айлық уәкілеттік берілді. Одан кейін екі жылдық Ауғанстанның Көшкін Әкімшілігі (АКА) құрылып, соңынан сайлаулар өткізілуі тиіс болды. Конституцияның қабылдануына байланысты келісімнің кейбір шарттары тоқтап қалды. Дегенмен, бұл келісім демократиялық Ауғанстан құруға негіз салды.
In December 2001, a number of prominent Afghans met under the United Nations auspices in Germany to decide on a plan for governing the country. As a result, the Afghan Interim Administration (AIA) – made up of 30 members, headed by a chairman – was inaugurated on December 22, 2001, with a six month mandate to be followed by a two year Afghan Transitional Administration (ATA), after which elections are to be held. Some provisions in the agreement have expired, due to the creation of the constitution. Still, the agreement paved the way for the creation of a democratic Afghanistan.
ISAF және Ауғанстанның қауіпсіздік күштері
Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі Ауғанстан халқына негізгі қауіпсіздік қамтамасыз етуге көмектесу үшін Халықаралық қауіпсіздікке жәрдемдесу күшін (АҚҚК) құруға рұқсат берді. АҚШ Қарулы Күштерінің және басқа НАТО елдерінің өкілдері Ауғанстанға көптеген әскерлерді жіберді. Олар Ауғанстан Қарулы Күштерін және Ауғанстан Ұлттық Полициясын даярлаумен қатар, көтерілісшілермен күресіп, Ауғанстанды қайта құруға қатысты.
The United Nations Security Council authorized the creation of the International Security Assistance Force (ISAF) to help provide basic security for the population of Afghanistan. Members of the United States Armed Forces and other NATO countries began sending large number of troops to Afghanistan. They began to train the Afghan Armed Forces and Afghan National Police as well as fight insurgents and take part in the reconstruction of Afghanistan.
Жаңа конституция және ұлттық сайлау
2002 жылғы 10 маусымда Ауғанстанның Уақытша Ислам мемлекетін (TISA) құру үшін төтенше лоя джирга (үлкен жиналыс) шақырылып, Өткінші биліктің құрылымы жарияланды. Ол конституцияны қабылдау үшін конституциялық лоя джирганы 18 айдың ішінде, ал жалпыұлттық сайлауды өткізу үшін 24 айдың ішінде өткізуге міндетті болды. Лоя джирга Ұлттық жиналыспен алмастырылды. Бонн келісіміне сәйкес, Ауғанстан Конституциясы комиссиясы құрылып, халықпен кеңесіп, конституция жобасын әзірлеуге кірісті. Конституциялық лоя джирганың отырысы 2003 жылдың желтоқсанында өтті, онда президенттік үкімет формасы және екі палаталы заң шығарушы орган – Ақсақалдар палатасы (Мешрано джирга) және Халық палатасы (Волеси джирга) құрылған жаңа конституция қабылданды. 2004 жылғы президенттік сайлау 9 қазанда өтті, оған 10 миллионнан астам ауғандық тіркелді. Хамид Карзайға қарсы кандидаттардың көптегені бұрмашылықтарға қаулы болғандықтан сайлауды бойкоттауға тырысты. Бірақ Карзай бұқаралық ақпарат құралдарына былай деді: тәуелсіз комиссия алаяқтық фактілерін анықтады, бірақ олар сайлау қорытындысына әсер етпеді, және ол 55,4% дауыспен жеңіске жетті. Ол сол жылдың 7 желтоқсанында президент ретінде инаугурацияланды. Бұл 1969 жылдан бері, яғни соңғы парламенттік сайлаудан бері елдегі алғашқы жалпыұлттық сайлау болды. 2005 жылдың қыркүйегінде парламенттік сайлау өтті, нәтижелер жарияланғаннан кейін Ұлттық жиналыс ашылды. 2005 жылдың желтоқсанында Сибғатулла Моджаддди 102 орындық Жоғарғы палатаның төрағасы, ал Юнус Кануни 249 орындық Төменгі палатаның төрағасы болып сайланды.
The structure of the Transitional Authority was announced on June 10, 2002, when an emergency loya jirga (grand assembly) convened establishing the Transitional Islamic State of Afghanistan (TISA), which had 18 months to hold a constitutional loya jirga to adopt a constitution and 24 months to hold nationwide elections. The loya jirga was replaced by the National Assembly. Under the Bonn Agreement the Afghan Constitution Commission was established to consult with the public and formulate a draft constitution. The meeting of a constitutional loya jirga was held in December 2003, when a new constitution was adopted creating a presidential form of government with a bicameral legislature: the House of Elders (Meshrano Jirga) and the House of the People (Wolesi Jirga). The 2004 presidential election was held on October 9, with over 10 million Afghans being registered to vote. Many of the candidates running against Hamid Karzai tried to boycott the election because they feared irregularities. However, Karzai made this statement to the media: An independent commission found evidence of fraud, but ruled that it did not affect the outcome of the poll and Karzai won with 55.4% of the vote. He was inaugurated as President on December 7 of that year. It was the country's first national election since 1969, when parliamentary elections were last held. In September 2005, the parliamentary election was held; the National Assembly opened after the results were announced. In December 2005, Sibghatullah Mojadeddi was picked to head the 102 seat upper house and Yunus Qanuni was chosen to lead the 249 seat lower house of parliament.
Атқарушы билік
Ауғанстан Конституциясы күшті президенттік билікті орнатады, ол мемлекет басшысы және Ауғанстан Қарулы Күштерінің Бас қолбасшысы болып табылады. Президент екі вице-президентпен бірге сайланады. Президент министрлер кабинетін және облыстық әкімдерді тағайындайды, оларды Ұлттық Жиналыс бекітуі тиіс.
The Constitution of Afghanistan creates a strong presidency, serving as the head of state and Commander in Chief of the Afghan Armed Forces. A president is elected with two vice presidents. The president appoints cabinet ministers and provincial governors, which are to be approved by the National Assembly.
Хамид Карзайдың президенті
Хамид Карзай 2001 жылдың желтоқсанынан 2002 жылдың маусымына дейін Уақытша әкімшіліктің төрағасы болды. Одан кейін 2002 жылдың маусымынан 2004 жылдың қазанына дейін Уақытша президент қызметін атқарды. 2004 жылғы президенттік сайлауда жеңіске жеткеннен кейін ол ресми түрде Ауғанстан Ислам Республикасының Президенті атанды.
Hamid Karzai served as the Chairman of the Interim Administration from December 2001 to June 2002. He then served as the Interim President between June 2002 to October 2004. He officially became the President of the Islamic Republic of Afghanistan after winning the 2004 presidential election.
Бірінші кезең
АҚШ Ауғанстанды қайта құру және демократияландыруда жетекші ел болып табылады. 2001 жылдың соңынан бері АҚШ пен Ауғанстан арасындағы қарым-қатынас жақсарды, әсіресе Карзай әкімшілігі құрылғаннан кейін. Карзай басқаруымен Ауғанстанның НАТО-ның басқа мүшелерімен және аймақтық елдермен сыртқы қатынастары да жақсарды. 2004 жылғы сайлауда жеңіске жетіп, бұрынғы Солтүстік Альянстың көптеген соғыс бастықтарын үкіметтен қуып шығарғаннан кейін, Карзай 2005 жылы реформаларға белсендірек көшеді деп күтілгенімен, ол көбірек сақтық танытты. 2004 жылы Карзайдың жаңа әкімшілігі билікке келгеннен бері Ауғанстан экономикасы көп жылдан бері алғаш рет қарқынды дамуда. Мемлекеттік кірістер жыл сайын өсуде, бірақ ол әлі де шетелдік көмекке зәуеленіп отыр. Карзай әкімшілігі кезінде сыбайлас жемқорлық және Талибанға қарсы күрес барысында азаматтардың қаза болуына байланысты наразылық күшейді.
The United States is the leading nation in the rebuilding and democratization of Afghanistan. United States Afghanistan relations have improved since late 2001, especially after the Karzai administration was formed. Foreign relations of Afghanistan with other NATO members and regional countries have also improved under the Karzai administration. After winning the 2004 election and removing many of the former Northern Alliance warlords from his cabinet, it was thought that Karzai would pursue a more aggressively reformist path in 2005 but he proved to be more cautious. Ever since Karzai's new administration took over in 2004, the economy of Afghanistan has been growing rapidly for the first time in many years. Government revenue is increasing every year, although it is still heavily dependent on foreign aid. During the Karzai administration, public discontent grew about corruption and the civilian casualties in the fight against the Taliban insurgency.
Екінші мерзім
2009 жылғы сайлаудан үш ай өткен соң президент Карзай ресми түрде жеңімпаз деп жарияланды. Обама әкімшілігі Карзайды жаңа үкіметке тиімсіз немесе сыбайлас жемқор шенеуніктерді кіргізбеуге шақырды, ал оның қайта сайлануына көмектескен ықпалды афғандықтар лауазымдар талап етті. Саяси сарапшылардың пікірінше, Карзай парламентке ұсынған министрлер тізімі «көңіл көтерілмейтін» болды, бірақ ол саяси шындықты бейнеледі. Министрлердің жартысынан астамы бұрынғы лауазымдарында қалды немесе бұрын Карзай үкіметінде қызмет еткен. 2009 жылдың қаңтар айында Ауғанстан Парламенті Карзай ұсынған 24 кабинет мүшесінің ішінде 17 кандидатураны қабылдамады, тек жетісін ғана мақұлдады. АҚШ президенті Барак Обама мен Карзайдың арақатынасы бастапқыда жақсы болған жоқ, бірақ 2012 жылға қарай жақсарды, әсіресе Усама бен Ладеннің қазасы мен Карзайдың інісі Ахмет Вали Карзайдың қазасынан кейін. Президент Обама 2010 мен 2012 жылдар аралығында Ауғанстанға екі рет ресми сапар жасады. 2013 жылдың соңында Карзай АҚШ-пен екіжақты қауіпсіздік келісімін (ЕҚК) қол қоймауға шешім қабылдағаннан кейін қарым-қатынас қайтадан нашарлай бастады.
Three months after the 2009 election, President Karzai was officially declared the winner. The Obama administration urged Karzai to exclude ineffective or corrupt officials from the new government, while powerful Afghans who helped deliver his re election were demanding positions. According to political analysts, the list of ministers Karzai presented to the Parliament was "not encouraging", but it reflected realpolitik. Slightly more than half were ministers who would stay in their current positions or who had served previously in Karzai's government. In January 2009, the Afghan Parliament rejected 17 of Karzai's 24 cabinet nominees, approving only seven. Relations between US President Barack Obama and Karzai were not so great in the beginning but by 2012 they slightly improved, especially after the death of Osama bin Laden and the assassination of Karzai's brother, Ahmed Wali Karzai. President Obama made two official visits to Afghanistan between 2010 and 2012. The relations again began to decline in late 2013 after Karzai decided not to sign the Bilateral Security Agreement (BSA) with the United States.
Әшраф Ғанидің президенті
Даулы сайлаудан кейін Ашраф Ғани Ауғанстан президенті, ал Абдулла Абдулла 2014 жылдың қыркүйегінде Ауғанстанның Бас атқарушы директоры болды. Бір күннен кейін Ауғанстанның жаңа үкіметі Екіжақты қауіпсіздік келісімін қол қойды. 2021 жылдың 15 тамызында, 2021 жылғы талибанның шабуылы кезінде, Кабул қаласы түскен кезде Ашраф Ғани әйелімен бірге Ауғанстаннан БАӘ-дегі Абу-Дабиге кетіп қалды. Кейбір расталмаған хабарлар бойынша, Ғани болашақта Кабулға оралуы мүмкін.
After a disputed election, Ashraf Ghani became President of Afghanistan and Abdullah Abdullah became Chief Executive Officer of Afghanistan in September 2014. One day later, the new Afghan government signed the Bilateral Security Agreement. On August 15, 2021, during the 2021 Taliban offensive, as the Fall of Kabul was occurring, Ashraf Ghani left Afghanistan with his wife to Abu Dhabi in the UAE. Some unconfirmed reports suggest that Ghani may return to Kabul in the future.
Заң шығарушы билік
2005 жылғы 18 қыркүйекте Wolesi Jirga (Халық Палатасы) үшін парламент сайлауы өтті. Бұл 1969 жылдан бері Ауғанстанда өткен алғашқы парламенттік сайлау болды. 249 орынға шамамен 2707 үміткер, оның ішінде 328 әйел үміткер бақ сынасты. Сайлау көпмандатты сайлау округтері бойынша жүргізілді. Әрбір провинция – сайлау округі және халық санына қарай әртүрлі орын санына ие. Дауыс берушілердің бір ғана, ауыстырылмастан дауыс беру құқығы бар. Мешрано Jirga (Ақсақалдар Палатасы) 102 мүшеден тұрады. Мүшелердің үштен бірін президент тағайындаса, тағы үштен бірін провинциялық кеңестер сайлады. Провинциялық кеңестерге сайлаулар Wolesi Jirga-ға сайлаулармен бірдей күні өтті. Қалған үштен бір бөлігі аудандық кеңестер тарапынан сайланады.
The 2005 parliamentary election for the Wolesi Jirga (House of the People) were conducted on September 18, 2005. This was the first parliamentary election in Afghanistan since 1969. Approximately 2,707 candidates, including 328 women, competed for 249 seats. The election was conducted with multiple seat electoral constituencies. Each province is a constituency and has a varying number of seats, depending on population. Voters have a single non transferable vote. The Meshrano Jirga (House of Elders) consists of 102 members. One third of the members were appointed by the president, while another third was elected by the provincial councils. Elections for the provincial councils were held simultaneously with those for the Wolesi Jirga. The remaining third are to be elected by district councils.
2004 жылғы президенттік сайлау
Жаңа конституция бойынша алғашқы президенттік сайлау 2004 жылдың 9 қазанында өтті. Уақытша президент Карзай екінші тур өткізбеу үшін жеткілікті дауыс алды.
The first presidential election under the new constitution was held on October 9, 2004. Interim president Karzai had enough votes to avoid a run off.
2005 жылғы парламенттік
2005 жылдың 18 қыркүйегінде Ауғанстанда парламент сайлауы өтті. Алғашқы нәтижелер 9 қазан күні, ал соңғы нәтижелер 12 қараша күні 2005 жылы жарияланды. Барлық кандидаттар партиялық тізімде болмағандықтан және тәуелсіз кандидаттар ретінде сайланғандықтан, партиялар бойынша нәтижелерді бөлу мүмкін болмады. Сайлауға қатысу деңгейі 50 пайызға бағаланды.
Afghanistan held parliamentary elections on 18 September 2005. First results were announced on 9 October and final results on 12 November 2005. Since all candidates were not listed by party and elected as non partisans, a breakdown by party was not possible. Turnout was estimated at 50 percent.
2009 жылғы президенттік сайлау
2009 жылғы президенттік сайлау қауіпсіздіктің болмауымен, сайлауға қатысушылардың төмен деңгейімен және бюллетеньдерді заңсыз толтыру, қорқыту және басқа да сайлау алаяқтықтарымен сипатталды. 2009 жылдың 20 тамызында президенттік сайлаумен бірге 420 провинциялық кеңес орындығына сайлау өтті, бірақ дауыс санау және алаяқтық бойынша ұзақ тергеу кезеңінен кейін нәтиже анықталмады. Екі айдан соң, АҚШ пен одақтастарының күшті қысымымен, 2009 жылдың 7 қарашасында қазіргі президент Хамид Карзай мен оның негізгі қарсыласы Абдулла Абдулла арасындағы екінші кезең сайлауы жарияланды. Бірақ 1 қарашада Абдулла сайлау комиссиясына енгізілуі тиіс өзгерістерге қатысты талаптары орындалмағанын және "әділ сайлау мүмкін емес" екенін айтып, сайлауға қатыспайтынын мәлімдеді. Одан кейін, 2 қарашада 2009 жылы сайлау комиссиясының өкілдері екінші кезең сайлауын тоқтатып, Хамид Карзайды Ауғанстан президенті етіп тағы 5 жылға сайлап жариялады.
The 2009 presidential election was characterized by lack of security, low voter turnout and widespread ballot stuffing, intimidation, and other electoral fraud. The vote, along with elections for 420 provincial council seats, took place on August 20, 2009, but remained unresolved during a lengthy period of vote counting and fraud investigation. Two months later, under heavy U. S. and ally pressure, a second round run off vote between incumbent President Hamid Karzai and his main rival Abdullah Abdullah was announced for November 7, 2009. On November 1, however, Abdullah announced that he would no longer be participating in the run off because his demands for changes in the electoral commission had not been met, and a "transparent election is not possible." A day later, on November 2, 2009, officials of the election commission canceled the run off and declared Hamid Karzai as President of Afghanistan for another 5 year term.
2019 жылғы президенттік сайлау
2019 жылғы президенттік сайлау 2019 жылдың 2 қыркүйегінде өтті, Ашраф Ғани алдын ала нәтижелерге наразылық білдірген Абдулла Абдулладан шамалы артық дауыс жинап қайта сайланды. 2020 жылдың ақпан айында ресми нәтижелер жарияланғанда, Абдулла оларды мойындамады, балама үкімет құрып, жеке іс-шара өткізді. Бірақ, Ғани 2020 жылдың 9 наурызында ресми түрде қызметке кірісті. 2020 жылдың 16 мамырындағы келісімге сәйкес, екеуі де билікті бөлісу туралы келісімге келді. Осы келісім бойынша Ғани президенттік лауазымда қалды, екеуі де бірдей санда министрлерді тағайындады, ал Абдулла Талибанмен бейбіт келіссөздерін басқарды.
The 2019 presidential election was held on September 2, 2019, with Ashraf Ghani narrowly reelected over Abdullah Abdullah who contested the preliminary results. When the final results were released in February 2020, Abdullah rejected them, forming a parallel government and organising a separate inauguration. Nonetheless, Ghani was officially sworn in on March 9, 2020. The dispute was resolved on May 16, 2020, when the two signed a power sharing deal whereby Ghani remained president, however both would choose an equal number of ministers and Abdullah would lead peace talks with the Taliban.
Сот тармағы
Ауғанстан конституциясы Жоғарғы Сот құрылуын міндеттейді. Жоғарғы Сот – Ауғанстандағы ең жоғары сот органы және соңғы инстанция болып табылады. Судьяларды Президент тағайындайды, ал Ұлттық Жиналыс бекітеді. Төменгі соттарға магистраттық соттар, бірінші сатыдағы соттар және апелляциялық сот кіреді. Апелляциялық соттар төменгі соттардың шешімдерін қарап, содан кейін апелляциялық шағымдар Жоғарғы Сотқа жіберіледі. Апелляция қабылданбаса, ол Жоғарғы Сотқа жіберілуі мүмкін. Бірінші сатыдағы соттар әрбір қалада орналасқан. Оларда барлық маңызды істерді қарауға арналған бірнеше бөлімше бар. Бұл бөлімшелерге қылмыстық, азаматтық, діни, әкімшілік, еңбек және отбасылық бөлімдер кіреді. Сонымен қатар, бірінші сатыда әскери соттар да бар, олар әскери қызметшілерді соттайды. Магистраттық соттар ең төменгі деңгейде орналасқан және ұсақ-кене азаматтық және қылмыстық істерді қарайды.
The constitution of Afghanistan mandates a Supreme Court. The Supreme Court is the highest judicial authority in Afghanistan and is the court of last resort. Judges are appointed by the President and confirmed by the National Assembly. Lower courts included magistrate courts, Courts of First Instance, and the Intermediate Court of Appeals. Intermediate Court of Appeals review decisions of lower courts, before appeals are sent to the Supreme Court. If an appeal loses, they can be sent to the Supreme Court. Courts of First Instance exist in every city. They have several branches that try all major cases. The branches include Criminal, Civil, Religious, Administrative, Labor, and Family divisions. Also in the first instance include military courts, which try military personnel. Magistrate Courts are at the lowest level, which tries minor civil and criminal cases.