Кіріспе

Фотография терминологиясы

Дөңгелектеу және күйдіру – бұл фотографияда қолданылатын терминдер, фотосуретті басып шығару кезінде суреттің таңдалған бөліктерінің экспозициясын өзгерту үшін қолданылатын техниканы білдіреді, бұл өзгерту суреттің қалған бөлігінен ерекшеленеді. Фильм негативінен қараңғы бөлмеде басылған фотосуретте, дөңгелектеу фотографтың ашық болуын қалаған аймақтардың экспозициясын азайтады, ал күйдіру – фотографтың қараңғы болуын қалаған аймақтардың экспозициясын арттырады. Күйдіру немесе дөңгелектеу үшін қажетті аумақты жабу және/немесе жасыру үшін әртүрлі мөлдірлік деңгейлеріне ие кез келген материалды қолдануға болады. Мәтін, суреттер, өрнектер, трафарет немесе күйдіру/дөңгелектеу қажетті аймаққа сәйкес пішінделген толығымен мөлдір емес материалды пайдалануға болады. Көптеген қазіргі заманғы цифрлық кескіндерді өңдеу бағдарламаларында цифрлық суреттердегі эффектті имитациялайтын "дөңгелектеу" және "күйдіру" құралдары бар.

Қолданбалар

Dodging and burning-тің маңызды қолданысы – фильмді басып шығару кезінде контрасты (тондық репродукцияны) жақсарту; бүгінде бұл цифрлық фотографияда тондық карталау ретінде жақсы танымал – жоғары динамикалық диапазонды бейнелеуге қараңыз. Техникалық мәселе мынада: табиғи көріністердің динамикалық диапазоны (жарық пен қараңғылық арақатынасы) фильмге түсірілімге мүмкін болатыннан артық, ал ол өз кезегінде баспаларда қайта жаңғыртуға болатыннан да жоғары. Осы жоғары динамикалық диапазонды баспаға сығымдау үшін контрасты біркелкі түрде төмендету (тондық өткелдерді жақындату) немесе суреттің әртүрлі бөліктерін әртүрлі басып шығару қажет, осылайша әрқайсысы максималды контрасты сақтайды – осы соңғы жағдайда dodging and burning маңызды құрал болып табылады. Мысал ретінде В. Юджин Смиттің 1954 жылғы «Доктор Альберт Швейцер туралы мейірімді адам» фотоэссесінен алынған, француздық Экваторлық Африкадағы гуманитарлық жұмысы туралы доктор Альберт Швейцерге арналған «Шаммен үстел басындағы Швейцер» суретін келтіруге болады. Суреттің жасалуына 5 күн кеткен, себебі көріністің тоналды диапазонын қайта жаңғырту қажет болды, ол жарқын шамнан (көрініспен салыстырғанда) қараңғы көлеңкеге дейін өзгереді. Ансел Адамс dodging and burning-ті өнер деңгейіне көтерді. Оның көптеген танымал баспалары осы екі техниканы қолданып, қараңғы бөлмеде өңделген. Адамс «Баспа» деп аталатын баспаларды жасау туралы толық кітап жазды, онда оның аймақтық жүйесі аясында dodging and burning ерекше аталады. Оларды одан да көзге түспейтін жолдармен де қолдануға болады, мысалы, осы мақаланың жоғары жағында көрсетілген трафарет әріптерінде.

Техника

Толығымен жарық өткізбейтін материалды таңдаған жерді күйдіру немесе ақтарту үшін жапқанда, мүлдем жарық өтпейді де, нәтижесінде материалдың шекарасы басылымда көрінуі мүмкін. Белгілі бір сызықтарды жасырудың бір жолы – материалды жапқан жерге күйдіру кезінде сәл сілкіп беру. Ал, сызықтарды жасырудың тағы бір жолы – шекараға жақын аздап жарық өткізетін материалды қолдану арқылы көлеңкелі, жұмсақ эффект алу.

Жанып кету

Баспаға күйдіру үшін, баспаға ең алдымен қалыпты экспозиция беріледі. Содан кейін, қараңғылау қажетті аймақтарға қосымша экспозиция беріледі. Картон немесе басқа да жарық өткізбейтін затты ұлғайтқыш линзасы мен фотоқағаздың арасына, жарық тек қараңғылатылатын көріністің бөлігіне түсуі үшін қойыңыз.

Қашықтық

Карта немесе басқа да жарық өткізбейтін затты ұлғайтқыш линза мен фотоқағаздың арасына осылай ұстайды, суреттің ақшыл болуын қажет ететін бөлігіне жарық түспеуі үшін. Осы әдіс негативтен позитивке айналдыру процесімен қолданылатындықтан, жарық мөлшерін кеміту нәтижесінде сурет ақшыл болады.