Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
350 жылы Рим императоры Ветранио (шамамен 356 жылы қайтыс болды) 350 жылы қысқа мерзімге Батыс Рим императоры болды және Магненцийге қарсы соғысында Шығыс Рим императоры Констанций II-мен одақтасты.
Roman emperor in 350
Vetranio (died c. 356 AD) was briefly Western Roman emperor in 350, allying with the Eastern emperor Constantius II in his war against Magnentius.
Ерте өмір
Ветранио III ғасырдың соңында Римнің Моэзия провинциясында қарапайым отбасында дүниеге келді. Оның алғашқы қызметтері белгісіз, бірақ жастық шағында әскерге қосылғаны анық. Оқу-жазу білмесе де, Ветранио тез арада қатардан өсіп, ақырында Констанс оны Иллирияның губернаторы етіп тағайындады. Ол бұл лауазымды ұзақ уақыт бойы атқарды, ал Констанс қайтыс болған кезде (350 жылдың қаңтары) ол халыққа танымал және тәжірибелі офицер саналды. Констанстың узурпатор Магнентийдің қолынан қаза табуынан кейін, Констанс әпкесі және Ұлы Константиннің қызы Константина, қарт Ветраниодан императорлық мақұлдау алуын өтінді, ол 1 наурызда осылай істеді. Ол Ветранионың өзінің отбасын және өзін узурпатордан қорғай алады деп ойлады, сондай-ақ оның адалдығына қол жеткізуді үміттенеді, бірақ Эдвард Гиббон оның бұл жоспарына қатысты оның шексіз амбициясын айтады, бұл оның мүдделі ниеттерін көрсетеді. Дегенмен, Констанций II Сасани империясының патшасы Шапур II-мен қауіпті күреске тартылған болатын. Константина ағасының нық қадамдарына күмән келтірген болуы мүмкін.
Vetranio was born in the Roman province of Moesia to low born parents, sometime in the late 3rd century. His early professions are unknown, but it is evident that very early in his youth he joined the army. Though unlettered, Vetranio rose rapidly through the ranks from obscurity, being ultimately elevated by Constans to the governor of Illyria. He held this command for a very long period of time, and by the time of Constans' death (January 350) was considered an officer of both popularity and experience. After the murder of Constans by the usurper Magnentius, Constantina, Constans' sister and the daughter of Constantine the Great, asked the aged Vetranio to assume the purple, which he did on 1 March. She most likely thought Vetranio could protect her family and herself against the usurper, and merely hoped to secure his fidelity, though Edward Gibbon credits her notoriously unscrupulous ambition for the scheme, suggesting interested motives on her part. In any case, Constantius II was then embroiled in a dangerous struggle with Shapur II, the king of the Sasanian Empire. Constantina may have doubted her brother's resolution.
Император
Ветранио қызғылт түсті қабылдады, және оның атында монеталар соғылды, онда Цезарь емес, Август (толық император) атағы көрсетілді. Монеталар ол бес жыл билік ететінін күткенін және он жылға үміттенгенін білдірді. Констанций бастапқыда Ильрилік императордың сайлануын қабылдауға қарсы болмады, бірақ Ветранио көп ұзамай Магненцийдің ісіне қосылды, және екеуі Констанцийге қарсы біріккен күш көрсетіп, оның Фракиядағы Гераклеядағы сарайына елшілікке барды, онда ол парсы соғысынан келген еді. Олар оған империядағы ең жоғары атақты ұсынды, ал Магненций өз қызын Констанцийге, өзі императордың қарындасы Констанцияға үйлендіруді ұсынды. Бірақ олар император қаруын тастап, батыс провинцияларына деген талаптарын растауын талап етті. Констанций, әкесі Константиннің түнгі көрінен шабыттанғанын айта отырып, ұсыныстан ашуланып бас тартты. Алайда Констанций Ветраниоға деген қарсылығын жасыруды көздеді, және Магненциймен келіссөздер жүргізбесе де, оның (Ветранионың) талаптары мен атағын формалды түрде мойындады, оны Магненцийге қарсы соғысқа қатысты мәселеде келісуге тырысты. Филосторгийдің сөзінше, Констанций Ветраниоға императорлық тажын жіберді, осылайша оның император мәртебесін мойындады, ал Юлиан Констанций оны ақшамен және әскермен қолдағанын хабарлады. Тершілігін танытқан Ильрилік бұл келісімді қабылдап, Константиннің үйіне қайта қосылды. Констанций Ветраниомен Наисста, Сирмиумда немесе Сердикада кездесіп, соғыс үшін күштерін біріктірді.
Vetranio accepted the purple, and coins were minted in his name, showing the title of Augustus (full emperor), rather than Caesar, and the coins indicated that he expected to rule for five years, and hoped for ten. Constantius was not initially disinclined to accept the election of the Illyrian emperor, but the latter soon joined himself to the cause of Magnentius, and the two presented a united front against Constantius II in their embassy to his court at Heraclea in Thrace, where he had arrived from the Persian war. They offered him the senior title in the Empire, and Magnentius proposed to wed his daughter to Constantius, himself to marry Constantia the emperor's sister. But they required that the emperor lay down his arms and ratify their claims to the western provinces. Constantius, supposedly inspired by his father Constantine in a nocturnal vision, indignantly declined the offer. Constantius, however, designed to conceal his enmity to Vetranio, and, while disdaining negotiation with Magnentius, speciously conceded his (Vetranio's) claims and title, wishing to reconcile him to his cause for the war against Magnentius. According to Philostorgius, Constantius sent Vetranio a diadem, thus recognizing his status as emperor, while Julian reported that Constantius supported him with money and troops. The vacillating Illyrian accepted the rapprochement, again uniting himself to the house of Constantine. Constantius met with Vetranio either at Naissus, or Sirmium, or at Serdica, to unite their strength for the war.
Сары шаян
Констанций дереу өз маскировкасын тастады. 25 желтоқсанда, Ветранио әскерінің Константиске ықылас білдірген офицерлері ұйымдастырған салтанатты шарада екі император жиналған легиондарға үндеу үшін трибуналға шықты; Константий, шешен сөздері арқылы, Константин I әулетінің даңқын еске алып, Иллирия легиондарын оны жалғыз император деп жариялауға көндірді. Ветранио жерге жығылып, Констанцийден кешірім тіледі. Император қарт генералдың қолын көтеріп, оған «әке» деп атап, дереу кешірім берді.
Constantius presently threw off the disguise. On 25 December, in a scene contrived by officers in Vetranio's army well disposed towards Constantius, the two emperors mounted a tribunal to address the assembled legions; Constantius succeeded, by means of a strong speech, in which he invoked the glories of the house of Constantine I, to have the Illyrian legions acclaim him sole emperor. Vetranio threw himself on the ground and begged Constantius' clemency. The emperor gently raised the aged general by the hand, honoring him with the name of father, and gave him instant pardon.
Кейінгі өмір және өлім
Кейін ол тыныштықпен қызметтен босатылды. Қолбасшылықтан шеттетілгенімен, ол Вифиниядағы Пруза-ад-Олимп қаласында мемлекеттік зейнетақы алып, қалған өмірін қарапайым азамат ретінде өткізуге рұқсат алды. Ол тағы алты жыл өмір сүріп, шаттықпен дүние салды. Брузадағы зейнеткерлік өмірінде Констанцийге досы ретінде бейбітшілікке тек жеке өмірде ғана қол жеткізілетінін айтқандығы жеткізіледі.
Later he was dismissed in peace. Though dismissed from his command, he was allowed to live the remainder of his years as a private citizen on a state pension in Prusa ad Olympum, Bithynia. He lived a further six years, dying in simple happiness. He is said to have recommended to Constantius as his friend, during his happy retirement in Brusa, that peace could only be obtained in a private station.