Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мұстафа Кемал Ататүрктің анасы Зөбейде Ханым (1857 – 15 қаңтар 1923) – Түркия Республикасының негізін қалаушы Мұстафа Кемал Ататүрктің анасы. Ол екі бауыры бар Хачисофуллар әулетінің жалғыз қызы болды. Зөбейде 1857 жылы Осман империясының Лангаза ауылында (қазіргі Салоники облысы) түрік шаруасының қызы ретінде дүниеге келді. Хачисофуллар әулеті Қараманидтер мемлекеті құлағаннан кейін Македонияға көшіп келген.
The mother of Mustafa Kemal Atatürk
Zübeyde Hanım (1857 – 15 January 1923) was the mother of Mustafa Kemal Atatürk, the founder of the Republic of Turkey. She was the only daughter of the Hacısofular family which included her two brothers. Zübeyde was born in Langaza village (now in Thessaloniki regional unit), Ottoman Empire in 1857 as the daughter of a Turkish peasant. Hacısofular Family migrated to Macedonia after the collapse of Karamanids.
Ерте өмір
Зөбейде ханым 1857 жылы Лагкадас қаласында түрік отбасында дүниеге келген. Тарихшы Шевкет Сюрейя Айдемирдің айтуынша, ол түрік тектес йөрүк тайпасынан. Кейбіреулер оның ата-тегі македондық, болгар немесе еврей болуы мүмкін деп болжайды. Сондай-ақ, кейбір тарихшылар оның албандық тегі бар екенін де айтады. Зөбейде өмірінің басында Албанияның оңтүстігіндегі шаруа қожалығында тұрған, шағын шаруаның қызы болған. Ол сары шашты, көк көзді, денелі әйел ретінде сипатталған. Оның этникалық тегі ұлы Мұстафа Кемальға, кейіннен Ататүрк атанғанға әсер еткен деп саналады. Зөбейде ханымның білімі қарапайым болған, тек оқу мен жазуды үйренген. Оқып-жазу білгендіктен, кейбір адамдар оны Зөбейде Молла (білімді және басқаларды, әсіресе дінтанушыны үйрететін адам) деп атаған. Зөбейде ханым діншіл мұсылман болғандықтан, соның нәтижесінде ұлы Мұстафа Кемаль Ататүкті Құранды оқытатын ислам мектебі – "Махалле Мектебіне" жіберген. Зөбейде ханымның алғашқы күйеуі Әли Риза Эфенди болған. Оның қара-сары шашы, терең көк көзі және ақ терісі Әли Ризаның, шекара күзетшісінің көңілін жаулаған. Әли Ризаның үлкен әпкесі сол заманғы дәстүр бойынша осы некені ұйымдастырған. Зөбейде ханым он жасқа толғанда, күйеуінен 20 жас кіші болған. Олардың алғашқы баласы Фатима, одан кейін Омер мен Ахмет дүниеге келді, бірақ олардың барлығы балалық шақта қайтыс болды. 1881 жылы ұлы Мұстафа, ал 1885 жылы қызы Мақбұле дүниеге келді. Зөбейде ханым 1889 жылы Нажие атты қызын да өмірге әкелді, бірақ ол туберкулезден бала кезінде қайтыс болды.
Zübeyde Hanım was born in 1857 in Lagkadas to a Turkish family, and according to historian Şevket Süreyya Aydemir, she was of Turkic Yörük origin. Some alleged that she was of either Macedonian, Bulgarian, or Jewish ancestry. It has been also claimed by some historians that she was of Albanian descent. Zübeyde spent her early life on a farm in southern Albania, the daughter of a small tenant. She was described as blonde haired, blue eyed, and of robust stature. This ethnic background is believed to have influenced her son, Mustafa Kemal, later known as Atatürk. Zübeyde Hanım's education was basic and only consisted of learning to read and write. Because she could read and write, she was nicknamed Zübeyde Molla (someone knowledgeable and teaches other people, in particular, a teacher of theology) by some people. Zübeyde Hanım was a devout Muslim and as a result of her pious upbringing she sent her son Mustafa Kemal Atatürk to go to Mahalle Mektebi, an Islamic school that teaches the Qur'an. Zübeyde Hanım's first marriage was to Ali Rıza Efendi. With her dark blonde hair, deep blue eyes and fair skin, she won the admiration of Ali Rıza, a border guard. Ali Rıza's older sister arranged this marriage as was the tradition at that time. Zübeyde Hanım was in her early teens and 20 years younger than her husband. Their first child was Fatma, followed by Ömer and Ahmet, but they all died in childhood. In 1881, she gave birth to a son Mustafa, and a daughter, Makbule in 1885. Zübeyde Hanım, also gave birth to a daughter Naciye in 1889, but she died of tuberculosis in childhood.
Зюбейде мен Кемал
Ол жас кезінде күйеуін жоғалтып жесір қалды, өйткені оның күйеуі ұлы Мұстафа алты жасқа толғанда қайтыс болды. Оның қайтысынан кейін Зүбейде ханым екі баласы – Мұстафа мен Макбүлемен бірге Салониканың сыртындағы шаруашылықты басқаратын ағасы Хусейннің үйіне көшіп барды. Екінші күйеуі Рағип бейдің бұрынғы некесінен төрт баласы болған. 1919 жылы Түрік Тәуелсіздік соғысы кезінде ол Мұстафа Кемалды көре алмады.
She was widowed at a young age, as her husband died when their son Mustafa was six years old. Following his death, Zübeyde Hanım moved with her two children, Mustafa and Makbule to live with her brother, Husein, who was the manager of a farm outside Salonica. In her second marriage she was married to Ragıp Bey, who had four children from his previous marriage. She could not see Mustafa Kemal during the Turkish War of Independence in 1919.
Кейінгі өмірі
Балқан соғыстарынан кейін Осман империясы Салониканы Грекияға жоғалтқаннан соң, ол қызы Мақбулемен бірге Стамбулдың Бешикташ Акаретлер ауданындағы үйге көшіп келді. 1922 жылы Анкараға көшті, бірақ климат оған сай келмеді, сондықтан оны Измирге жіберді. Ол 1923 жылдың 15 қаңтарында қайтыс болды, ал 1940 жылы оның қабірі орнатылды, ол қазір сонда жатыр.
After the Balkan Wars, when the Ottomans lost Salonica to Greece, she moved to a house in Beşiktaş Akaretler, Istanbul with her daughter Makbule. She moved to Ankara in 1922, but the climate was not suitable for her, so she was sent to İzmir. She died on 15 January 1923, and a memorial was built for her in 1940, where she rests now.