Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
14-15 ғасырлардағы орыс діни сектасы
14th–15th century Russian religious sect
Стригольниктер (стригольник) – 14 ғасырдың ортасында пайда болған орыс діни сектасының ізбасарлары, олар стригольничество (стригольничество) деп аталады. Олар алғаш рет Псковте пайда болып, Новгород пен Тверь қалаларына тарады. 15 ғасырдың басында олар жоғалып кетті. Иудаизммен бірге ортағасырлық Ресейдегі маңызды секталардың бірі болды. Атаудың шығу тегі әлі күнге дейін нақты белгісіз. Кейбір тарихшылар бұл атау алғашқы стригольниктердің қолөнермен айналысқан, мысалы, мата кесу немесе шаштараздықпен шұғылданғандығымен байланысты болуы мүмкін дейді (стригольник сөзі орыс тіліндегі «strig» түбірінен шыққан, ол кесу немесе қысқарту мағынасын білдіреді). Басқалары бұл есімді діни бағыттың негізін қалаушылардың бірі саналатын Карп есімді диакон жүргізген арнайы кірісу рәсімінен (белгілі бір шашты қыру немесе стрижка) алынған деп санайды (диакон Никитамен бірге). Тағы бір болжам бойынша, бұл секта мүшелері шіркеуге кіргенде сақал өсіруден немесе қырудан бас тартқан. Сектаның белсенді қатысушылары саудагерлер мен төменгі дәрежелі дін қызметкерлері болды. Олар барлық шіркеулік иерархия мен монастырлықтан бас тартты, орыс дінбасыларының православие дініндегі қызметін заңсыз деп санады. Сондықтан дін қызметкерлерінің жасаған діни рәсімдерін (қызмет, қасиетті тамақ ішу, тәубе ету, крещение) қабылдамай, олардың үлкен ақылар алуын ("қанау", олардың пікірінше) сынады. Стригольниктер дін қызметкерлерінің жемқорлығын, әдепсіздігін және білімсіздігін әшкереледі, сондай-ақ қара халыққа уағыз айту құқығын талап етті. Олардың уағыздары әлеуметтік мәселелерге толы болды: байларды еркіндікті жоққа шығарып, кедейлерді құлдыққа салуы үшін айыптады.
The strigolniki (стригольники; стригольник) were followers of a Russian religious sect which appeared in the mid 14th century, known as strigolnichestvo (стригольничество). They first appeared in Pskov before spreading to Novgorod and Tver. By the early 15th century, they had disappeared. Along with the Judaizers, they were one of the major sects in medieval Russia. The origins of the name remain unclear. Some historians believe it has something to do with handicrafts that the first strigolniki were engaged in, such as cloth cutting or hairdressing (it appears that the word strigolnik derives from the Russian root strig , which connotes cutting or trimming). Others think the name comes from a special initiation ceremony (a specific haircut, or strizhka), performed by a deacon named Karp – a supposed founder of the sect (together with deacon Nikita), yet others think it could mean that these people refused to either grow a beard or cut their beards when they entered churches. Active participants of the sect were tradespeople and low ranking clergy. They renounced all ecclesiastic hierarchy and monasticism, sacraments done by Russian clergy due to recognizing the Orthodox priesthood as illegitimate: priesthood, communion, penance, and baptism, which had been accompanied by large fees ("extortions", in their view) to the benefit of the clergy. Criticizing and exposing the venality, vices, and ignorance of the priests, the strigolniki demanded the right to a religious sermon for laymen. Their sermons were full of social motifs: they reproached the rich for enslaving the free and the poor.
Нанымдар
Стригольниктердің «еретік» болғандығы, православие христиандары арасындағы протестанттық қозғалыс болғандығы, лоллардтарға немесе гуситтерге ұқсас болғандығы, әлде тек дін қызметкерлеріне қарсы болғандығы туралы пікірталас бар. Стригольниктер биліктегі шіркеуге қарсы шығып, оның епископтары мен дін қызметкерлерін мойындаудан бас тартты, православие шіркеулеріне барудың орнына жеке жиналыстарда жиналды. Олар православие дін қызметкерлерін «ішімдікке құмарлар» деп сынаған. Сондай-ақ, олар қарапайым мирянның шіркеу қызметін атқаруға және шіркеудің орнатылған рәсімдерін орындауға болатынына сеніп, дін қызметкерлеріне тағайындалуды жоққа шығарды. Олар феодалдық тәртіпті де сынады. Петрошко, керісінше, стригольниктердің шіркеу мен шіркеу иерархиясына қатысты көзқарасы богомилдер мен катарлармен кейбір ұқсастықтарға ие болғанымен, сақталған деректерге сүйене отырып, оларда догматикалық теология жүйесі болмаған және олар шіркеумен христология және сотериология мәселелерінде келіспеген, ал көптеген келіспеушіліктері экклезиологиямен байланысты болған деседі. Петрошконың пікірінше, Фотиус стригольниктерді шіркеуге қайтаруға болатынына сенгендіктен, олардың православие догмасымен келіспеушілігі иудаизмшілдердің ересідей ауыр болмаған. Оболенский болса, стригольниктердің Киев Русі дәуірінде Богомил немесе Катар миссионерлерінен пайда болғанын ұсынады. Пермдік Стефан стригольниктердің күнәларын дін қызметкерлеріне емес, жерге мойындағанын айтқан, бірақ Стефанның нақты мақсаты белгісіз. Пермдік Стефанның хатында Карптың халыққа: «өлгендерге арнап ән айту, оларды еске алу, шіркеуге өлгендер үшін құрбандықтар әкелу, тойлар өткізу, қайтыс болғандардың жаны үшін садақа беру лайық емес» дегені жазылған. 16-ғасырғы «Никон жылнамасы» бойынша, мұның себебі – Жақсы жаңалықтың (Маттай 18:6) тура мағынадағы түсіндірілуі болған: «Кімде-кім Маған сенетін осы кішкентайлардың біреуін күнәға түсірсе, оның мойнына үлкен тас іліп, теңіздің түбіне батыруы жақсырақ». Стригольниктер 15-ғасырдың басында қуғын-сүргінге ұшырағандықтан және олардың арасындағы келіспеушіліктерге байланысты жоғалып кетті. Стригольниктер туралы соңғы мәлімет 1487 жылы тіркелген.
There is some debate if the strigolniki were "heretical", if they were a proto Protestant movement among Orthodox Christians, being similar to Lollardy or the Hussites, or if they merely opposed the priesthood. The strigolniki opposed the ruling church, refusing to recognize its bishops and priests, and rejected going to Orthodox churches, instead gathering at separate meetings. They are also known to have criticized Orthodox priests whom they called "drunkards". They also repudiated ordainment, believing that simple laymen could perform church service, and the established church rituals. They also criticized the feudal order. Petrushko on the other hand argued that in the attitude of the strigolniki about the church and church hierarchy, though there are some similarities with Bogomils and Cathars, based on surviving sources they did not have a dogmatic system of theology and did not disagree with the church about Christology and on soteriology, instead most of their disagreements being with ecclesiology. Petrushko, judging by the fact that Photius believed it possible to return the strigolniki to the church, their disagreement with Orthodox dogma was not as dramatic as the Heresy of the Judaizers. Obolensky has instead suggested that the strigolniki were born from Bogomil or Cathar missionaries in Russia during the times of Kievan Rus'. Stephen of Perm mentioned that the strigolniki did not confess their sins to clergy but instead to the ground; however, the meaning of what Stephen meant is not clear.]] According to an epistle by Stephen of Perm, Karp "began to tell the people: it is neither dignified to sing over the dead, nor to mention them; nor to bring offerings for the dead to the church; nor to have feasts; nor to give alms for the soul of the departed". According to the 16th century Nikon Chronicle, the justification for this was a literal interpretation of the Gospel (Matthew 18:6): "Whoever causes one of these little ones who believe in me to sin, it were better for him to have a great milestone hung around his neck, and to be drowned in the depths of the sea". The strigolniki disappeared in the early 15th century due to persecution, as well as due to disagreement among the strigolniki. The last mention of the strigolniki was in 1487.