Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Халықаралық ғарыш станциясына ұзақ мерзімді экспедиция
Long duration mission to the International Space Station
6-шы экспедиция – Халықаралық ғарыш станциясына жіберілген алтыншы экспедиция (25 қараша 2002 – 3 мамыр 2003). STS-121 ғарыш кемесі келгенге дейін станцияда тұрақты жұмыс істеген соңғы үш адамнан құралған экипаж болды. Экипаж Халықаралық ғарыш станциясының күтімін және құрастыру жұмыстарын қолдау мақсатында екі рет ашық ғарышқа шықты.
Expedition 6 was the sixth expedition to the International Space Station (25 November 2002 – 3 May 2003). It was the last three man crew to reside on the station until the arrival of STS 121. The crew performed two spacewalks in support of maintenance and assembly of the International Space Station.
Миссияның мақсаттары
2002 жылдың қарашасында станцияның алтыншы экипажы ғарыш айлағының Endeavour STS 113 кемесімен станцияға ұшырылды. Миссия 4 айға жоспарланған, ол 2003 жылдың наурыз айында аяқталуға тиіс болған, одан кейін Атлантис STS 114 экспедиция 7 экипажымен станцияға ұшуы керек еді. Алайда, 2003 жылдың 1 ақпанында миссия кезінде болған «Колумбия» апаты Шаттл рейстерін мерзімсіз тоқтатуға алып келді, нәтижесінде жоспар өзгертілді және экипаж 2003 жылдың мамырына дейін станцияда қалды. Олар «Союз ТМА 1» кемесімен Жерге оралды, ал «Союз ТМА 2» кемесімен ХҒС-қа Экспедиция 7 экипажының тек екі мүшесі жеткізілді. Ғарыш шаттлының екі жылға дейін ұшпауы күтілді. ХҒС-қа логистикалық қолдауды «Союз» және «Прогресс» ұшулары арқылы жүргізу қажет болды, шаттл қайта ұшуға дайын болғанша. Халықаралық ғарыш станциясының алтыншы экипажы 2003 жылдың 3 мамырында кешкі сағат 22:00-ден кейін Жерге оралды. Бұл АҚШ астронавттарының ресейлік «Союз» ғарыш кемесімен қонуының алғашқы реті болды, дегенмен 2001 жылы АҚШ ғарыш турисі Деннис Тито да осылай қонған еді. Ресейлік миссиялық басқару орталығы 4 мамыр күні таңғы сағат 2:45 шамасында қолдау тікұшақтары экипажға жеткенін және үш астронавттың да денсаулығы жақсы екенін хабарлады. Капсула жоспарланған қондыру алабынан шамамен 444 шақырым қашықтықта қонды. Бастапқыда экспедиция 6 экипажында Дон Петтиттің орнына Дональд А. Томас ұшуға жоспарланған.
The Station's sixth crew was launched to the Station aboard Space Shuttle Endeavour STS 113 in November 2002. The mission was planned to be a four month mission that was to end in March 2003 when Atlantis STS 114 was to fly to the Station with the Expedition 7 crew. The Columbia disaster, which occurred during the mission on 1 February 2003 and resulted in the indefinite suspension of Shuttle flights, led to a change of plan such that the crew stayed on the station until May 2003. They returned to Earth on Soyuz TMA 1, and a reduced Expedition 7 crew with just two members was delivered to the ISS on Soyuz TMA 2. The Space Shuttle was expected to be grounded for up to two years. Ongoing logistical support for the ISS would have to be carried out by Soyuz and Progress flights until the Space Shuttle returned to flight. The sixth crew of the International Space Station returned to Earth just after 10 p. m. EDT on 3 May 2003, the first time U. S. astronauts landed in a Russian Soyuz spacecraft, though a U. S. space tourist, Dennis Tito, had done so in 2001. Russian Mission Control reported at approximately 2:45 a. m. on 4 May that the support helicopters had reached the crew and all three astronauts were in good health. The capsule touched down approximately 276 miles (444 km) from its planned landing zone. Originally scheduled to fly on the Expedition 6 crew in place of Don Pettit was Donald A. Thomas.
Ғарышқа шығу
Экспедиция-6 экипажы Халықаралық ғарыш станциясында болған кезінде екі рет ғарышқа шықты. Екеуі де Quest Airlock-тен жүзеге асырылды, ал ғарышкерлер АҚШ ғарыш костюмдерін – Extravehicular Mobility Units немесе EMU деп аталатын құрылғыларды пайдаланды. Экипажға бастапқыда бір ғана ғарышқа шығу жоспарланған еді, бірақ болашақ құрастыру миссияларына дайындық мақсатында 8 сәуірде екіншісі міндетті түрде қосылды. Экспедиция-6 экипажының екі ғарышқа шығуы, ғарыштан тыс іс-шаралардың жалпы санын 51-ге жеткізді. Осы 51 EVA-ның 26-сы станциядан, ал 17-сі Quest-тен жүзеге асырылды. Боверсокс пен Петтит станцияда 13 сағат 17 минут ғарышқа шығуға жұмсады. Миссия Ғарышкерлер Басталуы (UTC) Аяқталуы (UTC) Ұзақтығы Экспедиция 6 EVA 1 Кен Боуэрсокс Дон Петтит 15 қаңтар 2003 12:50 15 қаңтар 2003 19:41 6 сағат 51 минут Боверсокс пен Петтит Халықаралық ғарыш станциясының ең жаңа компоненті P1 (P One) фермасын жабдықтауды және іске қосуды жалғастырды. Ғарышқа шығу кезінде P1 радиаторлық жиынтығына басты назар аударылды. Боверсокс пен Петтит радиаторлық жиынтықтың қалған ұшқыш құлыптарын босатты, соның арқасында жиынтық жұмыс істеуге дайын болды. Орындалған басқа жоспарлы тапсырмалардың ішінде Біртұтас модульдің Жерге қаратылған түйіспе портындағы тығыздағыш сақинадағы қалдықтарды жою және станцияның P6 фермасындағы аммиак резервуарын сынау болды. Олар жоспарланған бір тапсырманы аяқтауға үлкермеді – станциядағы экипаж және жабдықтарды тасымалдауға көмектесетін көліктің (CETA) біріне шам орнату. Бұл құрылғыны орнату келесі ғарышқа шығуға шегерілді. Ғарышқа шығуды аяқтау үшін Боверсокс пен Петтит Quest Airlock люгінің айналуына кедергі келтіріп, сыртқы іс-шараның басталуын кешіктірген жылулық қақпақ таспасын кесіп тастады. Экспедиция 6 EVA 2 Боуэрсокс Петтит 8 сәуір 2003 12:40 8 сәуір 2003 19:06 6 сағат 26 минут Боуэрсокс пен Петтит болашақтағы Integrated Truss Structure компоненттерін жеткізу үшін S0 (S Zero), S1 және P1 фермаларындағы кабельдерді қайта конфигурациялады және мобильді тасымалдағыштағы қуатты басқару модулін ауыстырды. Олар No 2 басқару моменті гироскопына кабельдерді қайта бағыттап, қосымша қуат арнасын қамтамасыз етті. Содан кейін олар Destiny зертханасының жылу алмастырғыштарына Spool Positioning Devices құрылғысын орнатып, S1 радиаторлы сәулелі клапан модуліне жылу жабынын қайта орнатты. Боверсокс пен Петтит сонымен қатар алғашқы ғарышқа шығу кезінде толық ашылмаған CETA арбасындағы шам тірегін тіктеп қойды.
The Expedition Six crew conducted two spacewalks during its stay at the International Space Station. Both were based out of the Quest Airlock, and the spacewalkers used U. S. spacesuits, which are called Extravehicular Mobility Units, or EMUs. The crew was originally scheduled to conduct only one spacewalk, but a second was added to the manifest for 8 April in order to prepare for future assembly missions. The two Expedition Six extravehicular activities bring the total number of spacewalks conducted in support of ISS assembly and maintenance to 51. Of those 51 EVA's, Twenty six have been based out of the station, with 17 staged from Quest. Bowersox and Pettit accumulated 13 hours and 17 minutes of spacewalking time at the station. MissionSpacewalkersStart (UTC)End (UTC)DurationExpedition 6EVA 1 Ken Bowersox Don Pettit 15 January 2003 12:50 15 January 2003 19:41 6 hours, 51 minutesBowersox and Pettit continued outfitting and activating the International Space Station's newest component, the P1 (P One) Truss. The P1's radiator assembly was a major focus during the spacewalk. Bowersox and Pettit released the remaining launch locks on the radiator assembly, which allowed the radiator assembly to be deployed. Other scheduled tasks completed included removing some debris that was on a sealing ring on the Unity Module's Earth facing docking port, and they tested an ammonia reservoir on the station's P6 Truss. They were unable to complete one scheduled task—the installation of a light fixture on one of the station's Crew and Equipment Translation Aid, or CETA, carts. The fixture's attachment was rescheduled for a future spacewalk. To complete the spacewalk, Bowersox and Pettit cut away a thermal cover strap that apparently interfered with the rotation of the Quest Airlock's hatch and delayed the start of the extravehicular activity. Expedition 6EVA 2 Bowersox Pettit 8 April 2003 12:40 8 April 2003 19:06 6 hours, 26 minutesBowersox and Pettit reconfigured cables on the S0 (S Zero), S1 and P1 Trusses for future Integrated Truss Structure component deliveries and replaced a Power Control Module on the Mobile Transporter. They provided Control Moment Gyro No. 2 with a redundant power channel capability by rerouting cables. Then, they installed Spool Positioning Devices on Destiny Laboratory heat exchangers and reinstalled a thermal cover on an S1 Radiator Beam Valve Module. Bowersox and Pettit also unfurled a light stanchion on the CETA cart that did not unfurl properly during their first spacewalk.
Мәдени сілтемелер
Крис Джонстың "Үйден тым алыс: Ғарыштағы өмір мен өлім туралы әңгіме" кітабы 6-шы экспедицияға арналған. Актер және драматург Билл Пуллманның "Экспедиция 6" пьесасы осы экспедицияның оқиғасын көркемдеп баяндайды. Пьеса 2007 жылдың 7 қазанына дейін Сан-Францискодағы Magic Theater театрында қойылмақ болған.
Expedition 6 is the subject of the book Too Far From Home: A Story of Life and Death in Space, by Chris Jones. A dramatised account of Expedition 6 is told in Expedition 6, a play by actor/playwright Bill Pullman. The play was scheduled to run at San Francisco's Magic Theater through 7 October 2007.