Кіріспе
Солтүстік Африканың жасыл шайы – Магреб шайыр шайы (Магреб арабша: أتاي, atay; الشاي بالنعناع), сонымен қатар Марокко шайыр шайы және Алжир шайыр шайы деп те аталады. Бұл Солтүстік Африкада дарақта жасалған жасыл шайдың, шайыр жапырақтары мен қант қосылып дайындалатын нұсқасы. Ол Ұлы Магреб аймағының (Марокко, Алжир, Тунис, Ливия және Мавританияның солтүстік-батыс Африка елдері) дәстүрлі ішімдігі. Оның ішу әдеті Солтүстік Африкаға, Сахель аймағының бір бөлігіне, Францияға, Испанияға, араб әлеміне және Таяу Шығысқа тараған. Шайыр шай Магреб өмірінде маңызды орын иеленеді және Алжир, Ливия, Нигер және Малидегі туарег халқының арасында кең таралған. Оны дайындау және ұсыну рәсімдік сипатқа ие болуы мүмкін, әсіресе қонаққа арналған жағдайда. Дәстүрлі түрде, шайды отбасының бас еркегі дайындап, қонақжайлылықтың белгісі ретінде қонақтарға ұсынады. Әдетте, кем дегенде үш стақан шай беріледі. Бұл шай күні бойы әлеуметтік іс-шара ретінде ішіледі.
Maghrebi mint tea (Maghrebi Arabic: أتاي, atay; الشاي بالنعناع), also known as Moroccan mint tea and Algerian mint tea, is a North African preparation of gunpowder green tea with spearmint leaves and sugar. It is traditional to the Greater Maghreb region (the northwest African countries of Morocco, Algeria, Tunisia, Libya, and Mauritania). Its consumption has spread throughout North Africa, parts of the Sahel, France, Spain, the Arab world, and Middle East. Mint tea is central to social life in the Maghreb. and is very popular among the Tuareg people of Algeria, Libya, Niger and Mali. The serving can take a ceremonial form, especially when prepared for a guest. The tea is traditionally made by the head male in the family and offered to guests as a sign of hospitality. Typically, at least three glasses of tea are served. The tea is consumed throughout the day as a social activity.
Атауы
Мавританияда, Мароккода және Алжирде шай сөзі tay, atay немесе lātāy деп аталады; ал Тунисде et tey дейді. Бұл әдеттегі араб тіліндегі шай (شاي) сөзінен өзгеше. Ван Дриемнің сөзінше, ʾit tāī голланд тіліндегі thee сөзінен шыққан.
Тарих
Солтүстік Африкаға оқ-дәрі шайын 18-19 ғасырларда Марокко мен Алжир арқылы британдықтар әкелді. Тағам тарихшысы Хелен Саберидің сөзіне қарағанда, жалбыз қосылған жасыл шай Мароккодан Алжир, Тунис, Ливия, Египетке және Сахарадағы көшпелі берберлер мен туарег тайпаларына тарады. Қант пен шай Еуропадан Есауира портына жеткізілді, онда 19 ғасырда жағалау қалаларына көшіп келе бастаған еврей саудагерлері Марокконың ішкі аймақтарына тасымалдауды басқарды. Джеймс Ричардсон 1840 жылдары марокколық шай рәсімінің сипаттамасын жазды және саяхаттары барысында шайдың күні бойы кеңінен ішілетінін айтты. 1856 жылғы Англия-Марокко шартынан кейінгі жиырма жылда, сондай-ақ Британдық Шығыс Үндістан компаниясы Крым соғысы кезінде Балтық елдеріне арналған шайды Мароккоға бұрғаннан кейін, қала тұрғындары арасында шай ішу рәсіміне қатысу мәртебе мен мәдениеттің белгісіне айналды, ал ауыл шаруалары үшін бұл олар қызғанышпен қараған және реніш білдірген қалалық топқа еліктеудің тәсілі болды. 20 ғасырдың басына қарай жалбыз шайы Мароккода кеңінен танылды.
Дайындық
Оның негізгі құрамы – жасыл шай, таза иттің жапырақтары, қант және қайнаған су. Лимон вербенасы (لويزة lwiza) лимон хошқысымен беру үшін де қолданылады. Чайдың дәмін байыту үшін қолданылатын басқа да шөптер: орегано, шалфей және тимьян. Кейде бұл шай пісіруге дайын шай және кептірілген иттің қоспасы түрінде сатылады, оны сақтау және дайындау оңайрақ, бірақ дәмі төмендейді.
Мәдениет
Дәстүр бойынша, шай үш рет беріледі. Оның демалып тұру уақыты әрбір стақан шайға ерекше дәм сыйлайды, бұл туралы Магребтің атақты мақалында айтылған:
Насс Эль Гиванның ең танымал әндерінің бірі – "Es Siniya" (الصينية) – шай табағын ауылдан Касабланка сияқты үлкен қалаға көшіп келудің қиындықтарын талқылау үшін метафора ретінде пайдаланады.